ฉลอง 34 ปี “กล้องฮับเบิล” ปล่อยภาพ “เนบิวลาดัมเบลล์น้อย” ตะมุตะมิ

24 เม.ย. 1990 คือวันแรกที่ “กล้องโทรทรรศน์อวกาศฮับเบิล” (HST) ถูกปล่อยขึ้นสู่อวกาศ เพื่อปฏิบัติภารกิจบันทึกภาพและช่วยศึกษาวัตถุต่าง ๆ ในอวกาศ ไม่ว่าจะเป็นดาวเคราะห์ ดาวฤกษ์ เนบิวลา รวมถึงกาแล็กซีอื่น ๆ นอกทางช้างเผือก

เพื่อเฉลิมฉลองครบรอบ 34 ปีของการปล่อยฮับเบิล นักดาราศาสตร์ได้ถ่ายภาพเนบิวลาดัมเบลล์น้อย (Little Dubbell Nebula) หรือที่รู้จักในชื่อกาแล็กซี M76 ซึ่งอยู่ห่างจากโลก 3,400 ปีแสง ในกลุ่มดาวเพอร์ซีอุส (Perseus)

NASA, ESA, STScI

M76 เป็นเป้าหมายยอดนิยมของนักดาราศาสตร์สมัครเล่น จัดอยู่ในประเภทเนบิวลาดาวเคราะห์ (Planetary Nebula) ซึ่งเป็นกลุ่มก๊าซเรืองแสงซึ่งถูกพ่นออกจากดาวยักษ์แดงที่กำลังจะตายและยุบตัวกลายเป็นดาวแคระขาวที่มีความหนาแน่นสูง

เนบิวลาดาวเคราะห์ไม่มีความเกี่ยวข้องกับดาวเคราะห์แต่อย่างใด ชื่อนี้มีที่มาจากนักดาราศาสตร์ในทศวรรษ 1700 ที่ใช้กล้องโทรทรรศน์ความละเอียดต่ำและคิดว่าวัตถุประเภทนี้มีลักษณะคล้ายกับดาวเคราะห์

M76 ประกอบด้วยวงแหวน และมีกลีบสองกลีบที่ช่องเปิดของวงแหวนด้านใดด้านหนึ่ง ลักษณะเช่นนี้อาจเกิดจากการที่ครั้งหนึ่งเคยมีดาวฤกษ์คู่แฝด (Binary Companion Star)

ดาวฤกษ์ที่ยุบตัวเป็นดาวแคระขาวจนเกิดเนบิวลาดัมเบลล์น้อยนี้เป็นหนึ่งในเศษดาวฤกษ์ที่ร้อนที่สุดที่มนุษย์เคยค้นพบ โดยมีอุณหภูมิร้อนจัดสูงถึง 138,000 องศาเซลเซียส หรือ 24 เท่าของอุณหภูมิพื้นผิวดวงอาทิตย์ ดาวแคระขาวที่ร้อนจัดสามารถมองเห็นได้เป็นจุดที่ใจกลางเนบิวลา

กลีบ 2 กลีบที่เราเห็นในภาพเป็นก๊าซร้อนที่หนีออกมา ไปตามแกนการหมุนของดาวฤกษ์ พวกมันถูกขับเคลื่อนโดยการไหลของวัตถุคล้ายพายุเฮอริเคนจากดาวฤกษ์ที่กำลังจะตาย ซึ่งพุ่งทะลุอวกาศด้วยความเร็ว 3.2 ล้านกิโลเมตรต่อชั่วโมง เร็วพอที่จะเดินทางจากโลกไปยังดวงจันทร์ภายใน 7 นาที

ลมดาวฤกษ์ที่พัดแรงนี้พัดเข้าสู่บริเวณก๊าซที่เย็นกว่าและเคลื่อนที่ช้ากว่า ซึ่งถูกขับออกมาในช่วงแรกวงจรชีวิตดาวฤกษ์ เมื่อมันกลายเป็นดาวยักษ์แดง รังสีอัลตราไวโอเลตที่รุนแรงทำให้เกิดก๊าซเรืองแสง สีแดงมาจากไนโตรเจน และสีน้ำเงินมาจากออกซิเจน

สำหรับกล้องฮับเบิลนั้น ตลอด 34 ปีที่ผ่านมาได้สังเกตการณ์วัตถุทางดาราศาสตร์ด้วยช่วงความยาวแสงอัลตราไวโอเล็ตไปแล้วมากกว่า 53,000 วัตถุ รวมจำนวน 1.6 ล้านครั้ง ชุดข้อมูลทั้งหมดใหญ่กว่า 184 เทราไบต์ และตั้งแต่ปี 1990 มีการตีพิมพ์บทความวิทยาศาสตร์ 44,000 ฉบับเกี่ยวกับการสังเกตการณ์ของฮับเบิล

กล้องโทรทรรศน์อวกาศตัวนี้เป็นภารกิจที่มีประสิทธิผลทางวิทยาศาสตร์มากที่สุดในประวัติศาสตร์ขององค์การนาซา โดยที่การค้นพบส่วนใหญ่ของฮับเบิลไม่ได้เป็นสิ่งที่คาดหมายมาก่อน เช่น หลุมดำมวลมหาศาล บรรยากาศของดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะ เลนส์โน้มถ่วงจากสสารมืด การมีอยู่ของพลังงานมืด และการก่อตัวของดาวเคราะห์ในหมู่ดาวฤกษ์

แม้นาซาจะมีกล้องโทรทรรศน์อวกาศทรงประสิทธิภาพอย่าง เจมส์ เว็บบ์ (JWST) ที่ถ่ายภาพในคลื่นความยาวแสงอินฟราเรด แต่มันถูกออกแบบมาให้ทำงานร่วมกับฮับเบิล ไม่ใช่ทดแทน

ดังนั้น การศึกษาอวกาศในอนาคตจะเป็นการทำงานร่วมกันของสองความยาวคลื่นแสง ซึ่งจะช่วยขยายขอบเขตการวิจัยที่ก้าวล้ำได้ เช่น องค์ประกอบของดาวเคราะห์นอกระบบ ซูเปอร์โนวาที่ผิดปกติ แกนของกาแล็กซี และเคมีในจักรวาลอันห่างไกล

 

เรียบเรียงจาก NASA

เปิด 4 สถิติยอดเยี่ยมของ อาร์เซน่อล หลังถล่ม เชลซี 5-0

วิเคราะห์บอล! พรีเมียร์ลีก แมนยู พบ เชฟฯ ยูไนเต็ด 24 เม.ย.67

รู้จัก “วิล ชวิณ” ทายาทตระกูลดัง ถูกลุ้น! รักใหม่ “เบลล่า ราณี”