เปิดลำดับชั้นนักบวชคาทอลิก พระคาร์ดินัลคือใคร ทำไมมีสิทธิเลือกโป๊ป?

ในการเลือกพระสันตะปาปาองค์ใหม่ หลายคนอาจสงสัยว่า ทำไมผู้ที่สิทธิเลือกจึงเป็นผู้ที่มีตำแหน่ง “พระคาร์ดินัล” พีพีทีวีชวนมาเจาะลึกลำดับชั้นในศาสนจักรโรมันคาทอลิกกัน

ศาสนจักรโรมันคาทอลิก ถือเป็นหนึ่งในสถาบันหรือองค์กรที่มีความเก่าแก่มากที่สุดในโลก มีระบบโครงสร้างลำดับชั้นที่นอกจากเพื่อวัตถุประสงค์ในการบริหารจัดการแล้ว ยังมีความสำคัญในเชิงจิตวิญญาณ เพื่อชี้นำและสั่งสอนสาวกทั้งหลายด้วย

AFP/TIZIANA FABI

ลำดับชั้นในศาสนจักรโรมันคาทอลิกมีรากฐานมาจากพระคริสตธรรมใหม่ ซึ่งพระเยซูได้เลือกอัครสาวก 12 องค์ (12 Apostles) โดยมีนักบุญปีเตอร์เป็นหัวหน้าอัครสาวก เพื่อเผยแผ่หลักคำสอนของพระผู้เป็นเจ้าสืบต่อไป กลายเป็นโครงสร้างที่พัฒนาสืบเนื่องมาจนกลายเป็นคริสตจักร โดยมีนักบุญเป็นพระสันตะปาปาองค์แรก

โดยหลัก ๆ แล้ว ในคริสตจักรโรมันคาทอลิกจะมีอยู่ 5 ลำดับชั้น ดังนี้

พระสันตะปาปา (Pope)

ตำแหน่งประมุขแห่งศาสนจักรโรมันคาทอลิก ผู้สืบทอดตำแหน่งจากนักบุญปีเตอร์ เป็นสัญลักษณ์แห่งความสามัคคีและที่ยึดเหนี่ยวจิตใจของชาวคาทอลิก 1.4 พันล้านคนทั่วโลก

พระองค์มีพันธกิจในการสร้างศรัทธาให้แก่ผู้ศรัทธา และชี้นำคริสตจักรด้วยความรักและความห่วงใย ตีความหลักคำสอนของคริสตจักร แก้ไขปัญหาร่วมสมัยจากมุมมองของคาทอลิก เป็นผู้นำในการส่งเสริมสันติภาพ ความสามัคคี และการกุศล

พระสันตะปาปายังมีอำนาจนิติบัญญัติ ตุลาการ และบริหาร เหนือคริสตจักร และยังทรงทำหน้าที่เป็นประมุขของนครรัฐวาติกันอีกด้วย

พระคาร์ดินัล (Cardinal)

พระคาร์ดินัลเป็นตำแหน่งที่ต้องได้รับการแต่งตั้งโดยพระสันตะปาปาเท่านั้น โดยพระสันตะปาปาสามารถเลือกอัครมุขนายก มุขนายก หรือบาทหลวง ให้เป็นพระคาร์ดินัลได้

พระคาร์ดินัลมีทั้งที่ประจำการอยู่ในนครรัฐวาติกันเพื่อช่วยงานภายใน และที่กระจายอยู่ทั่วโลกในฐานะอัครมุขนายก มุขนายก หรือบาทหลวง ประจำแต่ละสังฆมณฑล

นั่นทำให้โดยหลักแล้ว พระคาร์ดินัลเป็นเหมือนสถานะพิเศษที่เสริมเพิ่มมาจากตำแหน่งอัครมุขนายก มุขนายก หรือบาทหลวง

บทบาทหลัก ๆ ของพระคาร์ดินัลมี 2 ด้าน หนึ่งคือ เป็นผู้ช่วยสำคัญของพระสันตะปาปา ในการบริหารนครรัฐวาติกันและคริสตจักร ตลอดจนสามารถออกความเห็นและช่วยตัดสินใจในเรื่องเกี่ยวกับคริสตจักรทั่วโลกได้ เนื่องจากพระคาร์ดินัลที่ได้รับการแต่งตั้งมักกระจายอยู่ทั่วทุกมุมโลก ทำให้พระสันตะปาปาสามารถทำความเข้าใจสถานการณ์ของแต่ละสังฆมณฑลได้

อีกบทบาทหนึ่ง คือการเลือกพระสันตะปาปาองค์ใหม่ โดยเมื่อตำแหน่งพระสันตะปาปาว่างลง พระคาร์ดินัลที่มีอายุต่ำกว่า 80 ปี ณ วันที่พระสันตะปาปาองค์เดิมสละตำแหน่งหรือสิ้นพระชนม์ จะเข้าร่วมในการประชุมคอนเคลฟ (Conclave) เพื่อเลือกผู้สืบทอดตำแหน่งคนใหม่

เดิมทีผู้สืบทอดตำแหน่งพระสันตะปาปาได้รับเลือกโดยมีชุมชนคริสตจักรเข้าร่วม โดยนักบวชจะประเมินผู้สมัครที่เสนอชื่อโดยผู้ศรัทธา และมุขนายกจะเลือกพระสันตะปาปา แต่มักถูกอิทธิพลภายนอกและการแทรกแซงจากอำนาจทางการเมืองเข้ามามีบทบาท และมักจะขัดขวางกระบวนการเลือก

จึงทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงสำคัญในสมัยพระสันตะปาปานิโคลัสที่ 2 ในปี 1059 โดยมีการประกาศกฎที่ว่า เฉพาะพระคาร์ดินัลเท่านั้นที่สามารถเลือกพระสันตะปาปาได้

อัครมุขนายกและมุขนายก (Archbishop & Bishop)

เป็นตำแหน่งผู้นำสังฆมณฑลที่กระจายอยู่ทั่วโลก โดยมีหน้าที่หลัก 3 ประการ ได้แก่ การช่วยชำระล้าง โดยการเป็นประธานในพิธีศีลมหาสนิท การประกอบพิธีศีลศักดิ์สิทธิ์ และการส่งเสริมจิตวิญญาณให้สาวก, การสอน เผยแผ่หลักคำสอนของคาทอลิก และการปกครอง คือดูแลสังฆมณฑลให้ดำเนินงานไปได้

ความแตกต่างระหว่างอัครมุขนายกและมุขนายกคือ อัครมุขนายกจะดูแลอัครสังฆมณฑล หรือสังฆมณฑลที่มีขนาดใหญ่หรือมีความสำคัญทางประวัติศาสตร์

บาทหลวง (Priest)

เป็นผู้ช่วยของอัครมุขนายกหรือมุขนายกในการดูแลสังฆมณฑล โดยสามารถประกอบพิธีมิสซา พิธีศีลศักดิ์สิทธิ์ ให้คำแนะนำด้านจิตวิญญาณ และอยู่เคียงข้างผู้ศรัทธาไม่ว่าทุกข์หรือสุข

สังฆานุกร/พันธบริกร (Deacon)

สังฆานุกร หรือ ดีกัน มีหน้าที่ช่วยเหลือมุขนายกและบาทหลวงในการประกอบพิธีกรรมต่าง ๆ เช่น พิธีมิสซา พิธีศีลล้างบาป พิธีศพ เป็นต้น รวมถึงช่วยงานสงเคราะห์ เช่น ช่วยเหลือคนยากจน

 

เรียบเรียงจาก Catholicus.eu / Vatican News