เรื่องของความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ถูกมองว่าเป็นหนึ่งในสิ่งที่ยากจะสั่งสอนหรือปลูกฝัง แต่ล่าสุดงานวิจัยใหม่พบว่า ผู้คนมีแนวโน้มที่จะแสดงความเมตตาต่อผู้อื่นมากขึ้นถ้ามี “แบทแมน” ฮีโร่ชื่อดัง อยู่ด้วย
มันอาจฟังดูเหมือนงานวิจัยเพื่อคว้ารางวัลอิกโนเบล แต่แท้จริงแล้วงานวิจัยนี้เป็นการสำรวจที่น่าสนใจเกี่ยวกับสิ่งที่เป็นแรงบันดาลใจให้ผู้คนมีพฤติกรรมเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ต่อสังคม
หนึ่งในตัวอย่างการเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ที่ทำได้ง่ายและพบเห็นได้ง่ายที่สุดในยุคปัจจุบัน คือการลุกให้สตรีมีครรภ์นั่งบนบริการขนส่งสาธารณะ
ดังนั้น นักจิตวิทยาจากมหาวิทยาลัยคาทอลิกแห่งพระหฤทัยศักดิ์สิทธิ์ในอิตาลี จึงได้ทำการทดลองบนรถไฟใต้ดินมิลาน เพื่อดูว่ามีใครบ้างที่จะยอมสละที่นั่งให้กับผู้โดยสารที่กำลังตั้งครรภ์
ประเด็นสำคัญคือ งานวิจัยนี้มี “แบทแมน” เข้าร่วมด้วย
ทีมวิจัยได้จัดเตรียมหน้าม้าไว้ 2 คน คนแรกเป็นผู้หญิงที่สวมหน้าท้องปลอมเอาไว้ให้ดูเหมือนสตรีมีครรภ์ อีกคนแต่งกายเป็นแบทแมน เพื่อศึกษาว่าผู้คนมีแนวโน้มที่จะยอมสละที่นั่งต่อหน้าฮีโร่ในชุดคลุมหรือไม่
เพื่อให้แน่ใจว่าผู้คนจะไม่รู้ว่าแบทแมนและผู้โดยสารที่ตั้งครรภ์ปลอม ๆ กำลังสมรู้ร่วมคิดกัน พวกเขาจึงขึ้นรถไฟจากประตูคนละบาน ยืนห่างกันอย่างน้อย 2-3 เมตร และไม่เคยมีปฏิสัมพันธ์ใด ๆ กันระหว่างการทดลอง
ผลปรากฏว่า ในการทดลอง 138 ครั้ง เมื่อมีแบทแมนอยู่ด้วย จะมีคนเสนอที่นั่งให้กับหญิงตั้งครรภ์ 67.21% ส่วนในกรณีที่ไม่มีแบทแมนอยู่ด้วยนั้น จะมีคนลุกให้หญิงตั้งครรภ์ 37.66%
แล้วทำไมการเห็นแบทแมนถึงทำให้ผู้คนมีน้ำใจต่อกันมากขึ้น? หลายคนอาจคิดว่าเป็นเพราะความกลัวที่มีต่อแบทแมน แต่ไม่ใช่เลย
นักวิจัยบอกว่า “เมื่อสอบถามถึงเหตุผลของการแสดงน้ำใจ คำตอบส่วนใหญ่ในทั้งกรณีที่มีแบทแมนและไม่มีแบทแมนกล่าวว่า เป็นเรื่องของบรรทัดฐานทางสังคม การศึกษา หรือความปลอดภัย”
ที่น่าสนใจคือ ในบรรดาผู้ที่เอื้อเฟื้อที่นั่งในการทดลอง ไม่มีใครรู้สึกว่าที่พวกเขาลุกเป็นเพราะแบทแมน และมี 14 คน (43.75%) ที่รายงานว่าพวกเขาไม่ได้เห็นแบทแมนเลยด้วยซ้ำ
ทีมวิจัยตั้งสมมติฐานว่า การเห็นสิ่งที่ไม่คาดคิดรอบตัวอาจทำให้คุณรู้สึกตัวมากขึ้น และมีแนวโน้มที่จะสังเกตเห็นคนที่กำลังเดือดร้อนได้ง่ายขึ้น
ยกตัวอย่างเช่น คุณกำลังเหม่อลอยไปกับยูทูบหรือ TikTok ระหว่างเดินทางไปทำงานในตอนเช้า คุณอาจไม่ได้สนใจผู้โดยสารคนอื่น ๆ มากนัก แต่การที่ใครสักคนขึ้นรถไฟแต่งตัวเป็นแบทแมนน่าจะดึงดูดสายตาคุณ และทันใดนั้นคุณก็สังเกตเห็นผู้โดยสารที่กำลังตั้งครรภ์ซึ่งอาจต้องการที่นั่งมากกว่าคุณ
สิ่งนี้อาจเกิดขึ้นโดยไม่รู้ตัว ซึ่งเป็นเหตุผลว่าทำไมไม่มีใครเชื่อมโยงความเอื้อเฟื้อของพวกเขาเข้ากับการปรากฏตัวของอัศวินรัตติกาลโดยตรง ส่วนคนที่รายงานว่าไม่ได้สังเกตเห็นแบทแมนเลยนั้นอธิบายได้ยากกว่าเล็กน้อย แต่ทีมวิจัยคาดว่า พวกเขาอาจสังเกตเห็นความผิดปกติที่แบทแมนก่อขึ้นในหมู่ผู้โดยสารคนอื่น ๆ
อย่างไรก็ตาม ทีมวิจัยกล่าวว่า การตระหนักรู้ถึงสภาพแวดล้อมรอบตัวที่เพิ่มขึ้นไม่ใช่คำอธิบายเดียวที่เป็นไปได้
ฟรานเชสโก ปาญนินี นักจิตวิทยาจาก UniCatt กล่าวว่า “มีความเป็นไปได้เช่นกันที่ตัวละครซูเปอร์ฮีโร่จะช่วยเพิ่มความเกี่ยวข้องระหว่างค่านิยมทางวัฒนธรรม บทบาททางเพศ และบรรทัดฐานของการช่วยเหลืออย่างมีน้ำใจ ซึ่งสอดคล้องกับงานวิจัยเกี่ยวกับ ‘การกระตุ้น’ ที่เกี่ยวข้องกับซูเปอร์ฮีโร่ กล่าวอีกนัยหนึ่ง ตัวละครแบทแมนอาจมีบทบาทในการกระตุ้นสังคม”
เพื่อให้แน่ใจ นักวิจัยกำลังพิจารณาทำการทดลองที่คล้ายกันนี้กับตัวละครอื่น ๆ เพื่อดูว่าปรากฏการณ์นี้มีลักษณะเฉพาะของแบทแมนหรือไม่ ผู้คนจะยังคงแสดงความเสียสละมากขึ้นหรือไม่ เมื่อมีตัวละครอย่าง ดาร์ธ เวเดอร์ ซึ่งไม่ได้เป็นที่รู้จักในเรื่องพฤติกรรมเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ อยู่บนรถไฟฟ้า?
อ่านงานวิจัยฉบับเต็ม ที่นี่
เรียบเรียงจาก Science Alert
- คอนเทนต์พิเศษ
สำหรับคุณ - TOP ต่างประเทศ
- วิดีโอยอดนิยม
