อนุภาคฝุ่นละอองขนาดเล็กในอากาศอาจทำมากกว่าแค่ทำร้ายปอดของเรา งานวิจัยใหม่เชื่อมโยงการสัมผัส PM2.5 ในระยะยาวกับความเสี่ยงที่สูงขึ้นของโรคอัลไซเมอร์ และพบว่าอนุภาคเหล่านี้อาจส่งผลกระทบต่อสมองโดยตรงมากกว่าที่นักวิทยาศาสตร์เคยคาดการณ์ไว้
ก่อนหน้านี้ เคยมีการเชื่อมโยง PM2.5 กับภาวะอื่น ๆ ที่อาจเป็นสาเหตุของโรคอัลไซเมอร์ เช่น ความดันโลหิตสูงและภาวะซึมเศร้า งานวิจัยล่าสุดชี้ให้เห็นว่า ฝุ่นละอองขนาดเล็ก “อาจมีส่วนโดยตรง” ต่อการเกิดโรคอัลไซเมอร์
งานวิจัยนี้มาจากมหาวิทยาลัยเอมอรีในสหรัฐฯ เป็นการต่อยอดจากงานวิจัยก่อนหน้านี้ที่แสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่าง PM2.5 ในอากาศกับโรคทางระบบประสาทเสื่อม
ทีมวิจัยระบุว่า “โรคอัลไซเมอร์เป็นภาวะสมองเสื่อมที่พบได้บ่อยที่สุดและเป็นความท้าทายด้านสาธารณสุขที่เพิ่มขึ้น โดยเฉพาะในกลุ่มประชากรสูงอายุ ผลการศึกษาของเราชี้ให้เห็นว่า การสัมผัสกับ PM2.5 มีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นของโรคอัลไซเมอร์ ส่วนใหญ่ผ่านทางกลไกโดยตรงมากกว่าทางกลไกผ่านภาวะร่วมของโรคอื่น”
นักวิจัยได้ตรวจสอบบันทึกสุขภาพของพลเมืองสหรัฐฯ กว่า 27.8 ล้านคนที่มีอายุ 65 ปีขึ้นไป ตลอดระยะเวลา 18 ปี โดยเปรียบเทียบสภาวะทางการแพทย์และการวินิจฉัยโรคกับระดับมลพิษทางอากาศที่ประเมินตามรหัสไปรษณีย์ในพื้นที่ของพวกเขา
ที่สำคัญคือ ความเชื่อมโยงระหว่างการสัมผัสกับมลพิษทางอากาศในระดับสูงและความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นของโรคอัลไซเมอร์นั้นมีความแข็งแกร่ง และยังคงมีความสำคัญแม้จะนำปัญหาสุขภาพอื่น ๆ มาพิจารณาด้วยแล้วก็ตาม
“เราได้ตรวจสอบค่าเฉลี่ยการสัมผัสในช่วง 5 ปี ก่อนการเริ่มมีอาการของโรค และไม่สามารถประเมินการสัมผัสในช่วงต้นของชีวิตได้เนื่องจากขาดข้อมูลการสัมผัสในอดีต” ทีมวิจัยอธิบาย
พวกเขาเสริมว่า “เป็นไปได้ว่ากระบวนการของโรคเริ่มต้นขึ้นก่อนหน้านั้น และผลการศึกษาของเราจึงอาจสะท้อนถึงความสัมพันธ์ของการสัมผัสในช่วงเวลาที่ค่อนข้างใกล้กับระดับการสัมผัสในอดีต”
กล่าวอีกนัยหนึ่ง แทนที่จะเป็นมลพิษทางอากาศที่ผลักดันความเสี่ยงต่อโรคหัวใจ และโรคหัวใจที่ผลักดันความเสี่ยงต่อโรคอัลไซเมอร์ ดูเหมือนว่ามลพิษทางอากาศจะมีผลกระทบต่อความเสี่ยงต่อโรคอัลไซเมอร์โดยตรง
การศึกษาประเภทนี้เป็นการศึกษาเชิงสังเกต ดังนั้นจึงไม่ได้แสดงให้เห็นถึงสาเหตุและผลกระทบโดยตรงระหว่างมลพิษทางอากาศและโรคอัลไซเมอร์ นอกจากนี้ข้อมูลการสัมผัสกับมลพิษทางอากาศที่ใช้นั้นเป็นการประมาณจากข้อมูลด้านสิ่งแวดล้อม ไม่ได้การวัดโดยตรง และไม่ได้คำนึงถึงการสัมผัสภายในบ้านหรือที่ทำงานของผู้คน
มีข้อค้นพบที่น่าสนใจอีกอย่างหนึ่งในข้อมูล คือ ผู้ที่เคยเป็นสโตรก (stroke) มีความเสี่ยงที่จะเป็นโรคอัลไซเมอร์สูงขึ้นเล็กน้อย นี่แสดงให้เห็นว่า สโตรกอาจทำให้สมองมีความเปราะบางต่อมลพิษทางอากาศมากขึ้น
ทีมวิจัยบอกว่า “ความเสียหายของหลอดเลือดสมองที่เกี่ยวข้องกับสโตรกสามารถทำลายกำแพงกั้นระหว่างเลือดและสมอง ทำให้ฝุ่นละออง PM2.5 หรือสารสื่อกลางการอักเสบที่เกี่ยวข้องสามารถเคลื่อนย้ายเข้าสู่สมองได้”
ปัจจุบันเรายังไม่ทราบแน่ชัดว่า อะไรเป็นสาเหตุของโรคอัลไซเมอร์ แต่ดูเหมือนว่าจะมีปัจจัยหลายอย่างที่เกี่ยวข้อง การศึกษาใหม่แต่ละครั้งเช่นนี้ช่วยให้เราเข้าใจมากขึ้นว่าปัจจัยเหล่านั้นอาจเป็นอะไร และวิธีการรักษาเชิงป้องกันที่มีประสิทธิภาพ
ทีมวิจัยชี้ว่า ฝุ่นละอองขนาดเล็กอาจมีหลายวิธีที่เร่งการเสื่อมของระบบประสาท ซึ่งอาจรวมถึงการส่งผลกระทบต่อเนื้อเยื่อสมองโดยตรง การเพิ่มการอักเสบทั่วร่างกาย และการสะสมของโปรตีนที่เชื่อมโยงกับโรคอัลไซเมอร์
การวิจัยในอนาคตอาจสามารถตรวจสอบกลไกเหล่านี้ได้อย่างละเอียดมากขึ้น แต่ในระหว่างนี้ ดูเหมือนว่า PM2.5 จะเป็นหนึ่งในปัจจัยเสี่ยงหลายอย่างที่นำไปสู่โรคอัลไซเมอร์
เราทราบดีว่าสภาพแวดล้อมที่เราอาศัยอยู่สามารถส่งผลกระทบต่อสุขภาพได้ในหลายด้าน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในวัยชรา เมื่อร่างกายของเราอาจไม่มีกลไกการป้องกันหรือความสามารถในการฟื้นฟูที่ดีเท่าที่เคยเป็นมา
อ่านงานวิจัยฉบับเต็ม ที่นี่
เรียบเรียงจาก Science Alert
- คอนเทนต์พิเศษ
สำหรับคุณ - TOP ต่างประเทศ
- วิดีโอยอดนิยม
