13 พฤศจิกายน 2569 สมาคมผู้ผลิตข่าวออนไลน์ (SONP) จัดโครงการประกวด "ข่าวดิจิทัลยอดเยี่ยม ประจำปี 2569" (Digital News Excellence Awards 2026) ต่อเนื่องเป็นปีที่ 12 เพื่อส่งเสริมและยกย่ององค์กรสื่อออนไลน์ที่มีความมุ่งมั่น ทุ่มเทในการทำงาน ตลอดจนส่งเสริมการสร้างสรรค์และพัฒนาวงการข่าวออนไลน์ให้มีคุณภาพ โดยมุ่งเน้นการผลิตข่าวดิจิทัลที่เป็นไปตามมาตรฐานวิชาชีพวารสารศาสตร์ จริยธรรม และจรรยาบรรณวิชาชีพสื่อมวลชน
"อนาคตเสรีภาพสื่อไทย ภายใต้ภูมิทัศน์สื่อที่เปลี่ยนไป"
ภายในงานยังมีการจัดเวทีเสวนาในหัวข้อ "อนาคตเสรีภาพสื่อไทย ภายใต้ภูมิทัศน์สื่อที่เปลี่ยนไป" โดยในการเสวนามีการแชร์ความคิดเห็นหลากหลายในหลาย ๆ คำถามที่นำมาถกกัน
เดียว วรตั้งตระกูล ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายปฏิบัติการ (COO) และรองประธานเจ้าหน้าที่บริหาร ช่องวัน 31 มองว่า ความเป็นอิสระของสื่อไม่มีนิยามตายตัว แต่ละสำนักมีกรอบและข้อจำกัดแตกต่างกันตามบริบทขององค์กร บางแห่งยึดอุดมการณ์เป็นหลัก ขณะที่บางแห่งต้องคำนึงถึงเงื่อนไขและความสัมพันธ์กับผู้เกี่ยวข้อง
การนำเสนอข่าวจึงต้องอาศัยวิจารณญาณของกองบรรณาธิการในการเลือกประเด็นและกำหนดกรอบการนำเสนอ โดยยึดข้อเท็จจริงเป็นสำคัญ พร้อมพิจารณาผลกระทบและรักษาความสัมพันธ์กับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างเหมาะสม
นอกจากนี้ยังมองว่า ภูมิทัศน์สื่อดิจิทัลในปัจจุบันเปิดโอกาสให้ผู้ผลิตเนื้อหามีอิสระและสร้างสรรค์ผลงานได้หลากหลายมากขึ้น แต่ก็มาพร้อมความท้าทายในการปรับตัวและค้นหารูปแบบการทำงานใหม่ ๆ
ผู้ผลิตสื่อจึงควรนำความรู้และประสบการณ์มาประยุกต์ให้สอดคล้องกับความสนใจและความถนัดของตนเอง กล้าทดลองแนวคิดใหม่ เชื่อมั่นในชุมชนผู้ติดตาม และแสวงหารูปแบบธุรกิจใหม่ เช่น การระดมทุนจากประชาชน ซึ่งไม่เพียงช่วยสนับสนุนการดำเนินงาน แต่ยังสะท้อนความมุ่งมั่นในการผลิตเนื้อหาเพื่อประโยชน์สาธารณะและรักษาความเป็นอิสระของสื่อ
ด้าน ภารุจ ดาวราย ประธานเจ้าหน้าที่บริหารร่วม ปับลิซิส กรุ๊ป ประเทศไทย มองว่า ปัจจุบันความสนใจของผู้บริโภคกระจุกตัวอยู่บนแพลตฟอร์มดิจิทัลอย่าง YouTube, Meta และ TikTok ทำให้งบโฆษณาไหลไปยังแพลตฟอร์มเหล่านี้มากขึ้น ขณะที่สื่อดั้งเดิมมีบทบาทลดลง และการซื้อโฆษณาเปลี่ยนมาเน้นกลุ่มผู้ชม (Audience) มากกว่าตัวสื่อ
ขณะเดียวกัน อัลกอริทึมและ AI ถูกออกแบบให้ผู้ใช้งานอยู่บนแพลตฟอร์มนานที่สุด โดยนำเสนอเนื้อหาตามความสนใจอย่างต่อเนื่อง แม้จะเปิดโอกาสให้เนื้อหาหลากหลายเข้าถึงผู้ชม แต่ก็อาจส่งเสริมเนื้อหารุนแรง บิดเบือน หรือสร้างจาก AI โดยไม่มีข้อเท็จจริงรองรับ เนื่องจากมุ่งดึงดูดความสนใจมากกว่าคุณภาพและความถูกต้องของข้อมูล
ภารุจ กล่าวต่อว่า ท่ามกลางการแข่งขันของคอนเทนต์จำนวนมหาศาล ผู้ผลิตสื่อจำเป็นต้องตั้งคำถามว่า เนื้อหาของตนแตกต่างจากผู้อื่นอย่างไร และเหตุใดผู้ชมจึงควรให้ความสนใจ โดยต้องมีแนวทางการนำเสนอที่ชัดเจน สอดคล้องกับความสนใจและความถนัดของตนเอง
อย่างไรก็ตาม การสร้างคอนเทนต์ไม่จำเป็นต้องแตกต่างหรือโดดเด่นที่สุด แต่ต้องมีตัวตนและกลุ่มผู้ชมเป้าหมายที่ชัดเจน เพราะพฤติกรรมผู้บริโภคยุคใหม่มีความหลากหลายและแบ่งเป็นกลุ่มย่อยมากขึ้น (Fragmentation) ผู้ผลิตจึงสามารถสร้างฐานผู้ติดตามของตนเองได้ แม้จะไม่ได้เข้าถึงผู้ชมวงกว้าง
หัวใจสำคัญจึงอยู่ที่การค้นหาจุดยืนของตนเอง สร้างเนื้อหาที่มีคุณค่า และพัฒนาความสัมพันธ์กับกลุ่มผู้ชมอย่างต่อเนื่อง เพื่อสร้างความแตกต่างและความยั่งยืนในการผลิตสื่อ
ขณะที่ ผศ. ดร.พรรษาสิริ กุหลาบ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ประจำภาควิชาวารสารสนเทศ คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มองว่า แม้แพลตฟอร์มดิจิทัล อัลกอริทึม และ AI จะสร้างข้อจำกัดต่อการทำงานของสื่อ แต่ขณะเดียวกันก็เปิดโอกาสให้องค์กรสื่อขนาดเล็กเติบโตและนำเสนอประเด็นที่สื่อกระแสหลักอาจมองข้าม โดยไม่จำเป็นต้องพึ่งพาองค์กรขนาดใหญ่เหมือนในอดีต
อย่างไรก็ตาม สื่อจำเป็นต้องปรับตัวและรวมกลุ่มเพื่อเพิ่มอำนาจต่อรองกับบริษัทเทคโนโลยี ทั้งด้านการจัดสรรรายได้ที่เป็นธรรม การกำกับดูแลเนื้อหา และมาตรฐานที่เหมาะสมกับบริบททางสังคม โดยอาจขยายความร่วมมือไปสู่ระดับภูมิภาคเพื่อสร้างอำนาจต่อรองที่มากขึ้น
ผศ. ดร.พรรษาสิริ กล่าวต่อว่า เสรีภาพและความเป็นอิสระเป็นหัวใจสำคัญของการผลิตเนื้อหา ไม่เฉพาะงานข่าว แต่รวมถึงสื่อบันเทิงและงานสร้างสรรค์ เพราะเปิดโอกาสให้ผู้ผลิตทดลองแนวคิดใหม่ ๆ สร้างความแตกต่าง และพัฒนาฐานผู้รับสารของตนเอง ซึ่งช่วยเพิ่มอำนาจต่อรองกับแพลตฟอร์มและภาคธุรกิจ
หากผู้ผลิตมุ่งทำเนื้อหาตามกระแสหรือความต้องการของผู้สนับสนุนมากเกินไป อาจสูญเสียความน่าเชื่อถือและความไว้วางใจจากผู้รับสาร ดังนั้น จึงควรยึดเสรีภาพและความเป็นอิสระเป็นหลัก ก่อนพิจารณาข้อจำกัดทางธุรกิจและเงื่อนไขที่จำเป็นต้องประนีประนอม เพื่อรักษาสมดุลระหว่างความอยู่รอดทางธุรกิจกับคุณภาพและความน่าเชื่อถือของเนื้อหา
ทั้งนี้ วิกฤตสื่อในปัจจุบันอาจเป็นโอกาสให้ผู้ผลิตเนื้อหาร่วมกันกำหนดทิศทางใหม่ของอุตสาหกรรม โดยไม่มุ่งเพียงความอยู่รอดทางธุรกิจ แต่ยังต้องรักษาคุณภาพข่าว เสรีภาพสื่อ และความรับผิดชอบต่อสังคมควบคู่กันไป
ส่วนวราวุธ ฉิมมณี ผู้สื่อข่าวและพิธีกรไทยพีบีเอส มองว่า ผู้บริโภคยังมีความพร้อมจ่ายเงินเพื่อรับข่าวสาร โดยเฉพาะเนื้อหาจากสื่อดั้งเดิมที่มีคุณภาพและน่าเชื่อถือ อย่างไรก็ตาม การจ่ายเงินเพื่อรับชมคอนเทนต์ทั่วไปยังไม่แพร่หลาย เนื่องจากผู้ผลิตจำนวนมากยังไม่คุ้นเคยกับการสร้างเนื้อหาที่มีคุณค่ามากพอให้ผู้ชมยอมจ่ายเงิน
ปัจจุบันเนื้อหาจำนวนมากถูกผลิตเพื่อดึงดูดความสนใจมากกว่าสร้างคุณค่า จึงจำเป็นต้องย้อนกลับมาพิจารณาคุณภาพของเนื้อหาและความต้องการของผู้บริโภค แทนที่จะคาดหวังเพียงว่าวันหนึ่งผู้ชมจะยอมจ่ายเงิน เพราะความเต็มใจจ่ายขึ้นอยู่กับคุณค่าที่ผู้บริโภคได้รับเป็นสำคัญ
ผลการประกวดรางวัลข่าวดิจิทัลยอดเยี่ยม 2569
สำหรับการประกวดในปีนี้ มีองค์กรสื่อส่งผลงานเข้าร่วมทั้งสิ้น 16 สำนักข่าว รวมจำนวน 160 ผลงาน แบ่งการประกวดออกเป็น 8 ประเภทข่าว และรางวัลพิเศษอีก 1 ประเภท โดยมีผลการประกาศรางวัลดังนี้
รางวัลข่าวหรือสารคดีออนไลน์เชิงข่าวเชิงสืบสวนยอดเยี่ยม (Investigative News & News Feature)
- รางวัลยอดเยี่ยม: สำนักข่าว Next News ผลงาน: เปิดโปงขบวนการ ‘โกงสอบท้องถิ่น’ งาบหัวคิวหมื่นล้าน!
- รางวัลชมเชย: ไทยรัฐออนไลน์ ผลงาน: เปิดแผนบีอาร์เอ็น "ก่อเหตุควบคู่เจรจา" สู่เป้าหมายปกครองตนเอง
- รางวัลชมเชย: เดอะสแตนดาร์ด ผลงาน: เปิดโปงส่วยต่างด้าว ไม่จ่าย ไม่ได้เข้าระบบ
รางวัลข่าวออนไลน์จากประเด็นในสื่อสังคมออนไลน์ยอดเยี่ยม (News Development from Social Media Agenda)
- รางวัลยอดเยี่ยม: PPTV HD36 ผลงาน: ความซึ้งใต้ข้อสงสัย คลิปทหารถือห่อข้าวสร้างด้วย AI เรียกยอดวิวนับล้าน
- รางวัลชมเชย: ไทยพีบีเอส ผลงาน: บัตร(สอง)เราไม่เท่ากัน: เปิดผลต่างผู้มาใช้สิทธิเลือก สส.เขต – สส.บัญชีรายชื่อ แม้รับบัตรพร้อมกัน
- รางวัลชมเชย: ไทยรัฐออนไลน์ ผลงาน: ซีรีส์ อิสราเอลบนเกาะพะงัน
รางวัลข่าวออนไลน์ส่งเสริมสังคมยอดเยี่ยม (Social Development News)
- รางวัลยอดเยี่ยม: ไทยพีบีเอส ผลงาน: Caregiver ใครดูแล ผู้ดูแล
- รางวัลชมเชย: ไทยรัฐออนไลน์ ผลงาน: ซีรีส์ เส้นทางกากพิษ ภาคตะวันออก
- รางวัลชมเชย: ไทยพีบีเอส ผลงาน: ตายดี เพื่อการออกแบบวาระสุดท้าย
รางวัลข่าวออนไลน์ที่นำเสนอในรูปแบบคลิปวิดีโอยอดเยี่ยม (Video Clip News)
- รางวัลยอดเยี่ยม: กรุงเทพธุรกิจ ผลงาน: BNPL ‘กับดัก วังวนหนี้’ เมื่อข้าวมันไก่จานละ 50 บาท แต่ต้องผ่อนยาว 5 เดือน?
- รางวัลชมเชย: เดอะสแตนดาร์ด ผลงาน: เปิดโปงส่วยแรงงานต่างด้าว จ่ายครบแล้ว ทำไมยังต้องจ่ายเพิ่ม?
- รางวัลชมเชย: The People ผลงาน: วิถี ‘มอแกน’ กำลังดับสูญ? เมื่อแลนด์บริดจ์เดินหน้าในทะเลอันดามัน | Inspiring Story
รางวัลข่าวออนไลน์ที่นำเสนอในรูปแบบอินโฟกราฟิกและการแปลงข้อมูลเป็นภาพยอดเยี่ยม (Infographic and Data Visualization)
- รางวัลยอดเยี่ยม: ไทยพีบีเอส ผลงาน: The Power of 1%: "ผู้หญิง" เศษส่วนอำนาจ การเมืองไทย
- รางวัลชมเชย: PPTV HD36 ผลงาน: อย่าให้ความหวังดีกลายเป็นภาระ! เช็กลิสต์สิ่งของ อะไรบริจาคทำขาเทียมได้บ้าง
- รางวัลชมเชย: PPTV HD36 ผลงาน: กรุงเทพฯ Native สารพัดปัญหาเมือง ต้องแจ้งใครรับผิดชอบ
รางวัลภาพข่าวออนไลน์ยอดเยี่ยม (Photojournalism)
- รางวัลยอดเยี่ยม: เดอะสแตนดาร์ด ผลงาน: หนูท่อหนีน้ำท่วม สีลม
- รางวัลชมเชย: PPTV HD36 ผลงาน: คนข้างหลังเป็นห่วง...ดื่มไม่ขับ
- รางวัลชมเชย: PPTV HD36 ผลงาน: เดือดหน้า สน.ทองหล่อ “ณัฐวุฒิ” สลิ้งแตก ปรี่ผลัก “สมชัย” ตกจักรยานต่อหน้าสื่อ-ตำรวจ
รางวัล Best Fact Check and Verification
- รางวัลยอดเยี่ยม: ไทยพีบีเอส ผลงาน: เหตุลอบยิงทหารพราน จ.นราธิวาส พบภาพสร้างจาก AI เพิ่มความคมชัดกล้องวงจรปิด ไม่สามารถระบุได้ว่า “รอยสัก” เป็นของจริงหรือไม่ ?
รางวัลข่าวออนไลน์ด้านความปลอดภัยทางถนน
- รางวัลยอดเยี่ยม: สำนักข่าวอิสรา ผลงาน: ชำแหละ'วิกฤตทางม้าลาย': เมื่อเมืองเน้นรถมากกว่าคน ไทยสูญมูลค่าเศรษฐกิจปีละ 5.3 แสนล้าน
- รางวัลชมเชย: ไทยพีบีเอส “รถไฟชนรถเมล์” ความสูญเสียที่มาจาก “ประมาท-ไร้วินัย”
- รางวัลชมเชย: ไทยรัฐออนไลน์ ผลงาน: ยายสายแว้น “รถเร่งมรดก” เบื้องลึกชีวิตลำพัง ไร้ทางออกสูงวัยบนถนนสาธารณะ
รางวัลพิเศษ: ผู้ผลิตข่าวดิจิทัลรุ่นเยาว์
- รางวัลยอดเยี่ยม: Scam and Scheme คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
สำหรับการจัดงานประกาศผลรางวัลในครั้งนี้ ได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐและองค์กรเอกชนชั้นนำ ซึ่งเล็งเห็นถึงความสำคัญของการส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพข่าวดิจิทัล
โดยร่วมสนับสนุนการมอบรางวัลและการจัดงาน ประกอบด้วย กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์, ศูนย์วิชาการเพื่อความปลอดภัยทางถนน, โคแฟค (ประเทศไทย), สำนักงานคณะกรรมการการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ (สกมช.), บริษัท ซีพี ออลล์ จำกัด (มหาชน), บริษัท บุญรอด เทรดดิ้ง จำกัด, ธนาคารออมสิน, ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย,บริษัท ที.เอช.นิค จำกัด และบริษัท ไทยออยล์ จำกัด (มหาชน)
- คอนเทนต์พิเศษ
สำหรับคุณ - TOP ประชาสัมพันธ์
- วิดีโอยอดนิยม
