ใครคือผู้จ่ายตัวจริงเมื่อราคาน้ำมันโลกยังสูงอย่างดื้อดึง? หลุมติดลบ 100,000 ล้านบาทของกองทุนน้ำมันไทยมีคำตอบ

เผยแพร่

ตรึงราคาที่ปั๊มไว้ แล้วก็ไม่มีใครต้องจ่ายเพิ่ม ง่ายใช่ไหม? ไทยใช้เวลาเกือบทั้งปี 2026 ทดสอบแนวคิดนี้ และผลลัพธ์คือกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงที่ยังมีฐานะเป็นบวกในวันที่ 1 มีนาคม กลับติดลบมากกว่า 103,000 ล้านบาทภายในวันที่ 18 ตุลาคม

หลุมนี้ไม่ได้เกิดขึ้นโดยบังเอิญ ทุกครั้งที่ ราคาน้ำมัน ในตลาดโลกพุ่งขึ้นจากข่าวในตะวันออกกลาง กองทุนต้องจ่ายเงินออกไปเพื่อให้ดีเซลและก๊าซหุงต้มในประเทศยังอยู่ในราคาที่จ่ายไหว ท้ายที่สุดย่อมมีคนต้องรับภาระค่าใช้จ่ายนั้นเสมอ คำถามที่แท้จริงคือใคร และเมื่อใด

กองทุนติดลบลึกขนาดนี้ได้อย่างไร

กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงถูกออกแบบมาให้ทำงานเหมือนเขื่อน มันเก็บเงินเมื่อราคาสงบ และปล่อยเงินออกเมื่อราคาพุ่ง เพื่อให้ผู้ขับขี่และครัวเรือนไม่ต้องรู้สึกถึงทุกระลอกคลื่นจากตลาดโลก ในปีส่วนใหญ่ วิธีนี้ได้ผลพอสมควร

แต่ปีนี้น้ำไม่เคยหยุดไหลบ่า เมื่อสงครามกับอิหร่านเริ่มขึ้น กองทุนต้องใช้เงินหลายร้อยล้านบาทต่อวันเพื่อกดราคาดีเซลไว้ และในช่วงหนึ่งของเดือนเมษายน กองทุนจ่ายเงินมากกว่าวันละหนึ่งพันล้านบาท พอถึงต้นเดือนตุลาคม ยอดติดลบแบ่งเป็นราว 58,000 ล้านบาทในบัญชีน้ำมัน และมากกว่า 40,000 ล้านบาทในบัญชีก๊าซหุงต้ม

เจ้าหน้าที่มองเห็นเรื่องนี้ล่วงหน้าหรือไม่? อาจจะใช่ พวกเขาเพียงแต่ไม่มีทางเลือกที่ไม่เจ็บปวดมากนัก

ผู้จ่ายรายแรกอยู่ที่ปั๊มแล้ว

ผู้ขับขี่กำลังจ่ายบางส่วนของค่าใช้จ่ายนี้โดยตรง กองทุนค่อยๆ ลดการอุดหนุนลงทีละขั้น และเมื่อวันที่ 20 ตุลาคม ได้อนุมัติการขึ้นราคาอีก 0.60 บาทต่อลิตรสำหรับดีเซลและเบนซินธรรมดา ปัจจุบันดีเซลธรรมดามีราคาราว 43.54 บาทต่อลิตร สูงกว่าเพดาน 30 บาทที่รัฐบาลพยายามรักษาไว้เมื่อเดือนมีนาคมอยู่มาก

ลองนึกภาพคนขับรถสองแถวในเชียงรายเวลา 6.30 น. ของเช้าวันจันทร์ กำลังเติมน้ำมันก่อนรับผู้โดยสารรอบแรก การขึ้นราคาเล็กน้อยแต่ละครั้งแทบไม่เห็นบนหน้าจอตู้จ่าย แต่เมื่อผ่านไปหนึ่งเดือน มันอาจกินรายได้ของเขาไปไม่น้อย ค่าโดยสาร ค่าส่งของ และราคาอาหารมักปรับขึ้นตาม ต้นทุนจึงค่อยๆ กระจายไปถึงทุกคนที่ใช้บริการของเขา

การขึ้นราคาทีละน้อยให้ความรู้สึกนุ่มนวล แต่สุดท้ายก็ยังสะสมรวมกัน

ผู้จ่ายรายที่สองคือผู้เสียภาษี

เมื่อกองทุนเงินไม่พอ ก็ต้องกู้ วงเงินกู้ที่มีอยู่ 20,000 ล้านบาทยังห่างไกลจากความเพียงพอสำหรับยอดติดลบขนาดนี้ และเจ้าหน้าที่ได้พูดถึงความจำเป็นที่รัฐบาลต้องค้ำประกันเงินกู้ใหม่อย่างเปิดเผย แหล่งข่าวจากกระทรวงพลังงานรายหนึ่งระบุว่าการกู้เพิ่มเป็นทางเลือกสุดท้าย เพราะในที่สุดมันจะไปปรากฏอยู่ในหนี้สาธารณะ

การลดภาษีก็ทำงานในลักษณะเดียวกัน ไทยเคยลดภาษีสรรพสามิตดีเซลมาแล้ว และระหว่างปี 2022 ถึง 2024 มาตรการนี้ทำให้รัฐสูญเสียรายได้มากกว่า 178,000 ล้านบาท เงินที่รัฐบาลไม่ได้จัดเก็บในวันนี้ คือเงินที่รัฐไม่สามารถนำไปใช้กับโรงเรียน ถนน หรือโรงพยาบาลในวันพรุ่งนี้

มันคล้ายกับการจ่ายค่าของชำด้วยบัตรเครดิต ตอนจ่ายเงินดูเหมือนไม่เจ็บ แต่ใบแจ้งยอดก็ยังมาถึงอยู่ดี

ผู้จ่ายรายที่สามคือผู้ขับขี่ในอนาคต

เมื่อราคาน้ำมันลดลงในที่สุด กองทุนจะต้องฟื้นฟูตัวเอง ซึ่งโดยปกติหมายถึงการคงราคาหน้าปั๊มให้สูงกว่าที่ตลาดโลกสมควรจะเป็น เพื่อให้กองทุนเก็บเงินนำส่งและชำระหนี้ได้ ผู้ขับขี่ในปี 2027 หรือ 2028 จึงอาจยังต้องจ่ายค่าดีเซลที่ถูกเผาผลาญไปในปี 2026

โรงกลั่นก็ถูกขอให้ช่วยเช่นกัน ผ่านการลดราคาและการแบ่งปันส่วนหนึ่งของค่าการกลั่น วิธีนี้ช่วยกระจายภาระออกไป แต่ไม่ได้ทำให้ค่าใช้จ่ายหายไป

ทำไมนักเทรดจึงควรใส่ใจ

สำหรับใครก็ตามที่ติดตามเงินบาท กองทุนน้ำมันเป็นมากกว่าเรื่องภายในประเทศ ราคาหน้าปั๊มที่สูงขึ้นส่งผลต่อเงินเฟ้อ ซึ่งสำคัญต่อธนาคารแห่งประเทศไทย ขณะที่การกู้ยืมเพิ่มของรัฐบาลอาจกดดันมุมมองของนักลงทุนต่อฐานะการคลังของไทย การนำเข้าน้ำมันได้ดันขาดดุลการค้าขึ้นไปถึง 5.86 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในเดือนกันยายนแล้ว

กองทุนนี้เป็นตัวขับเคลื่อนหลักของ USD THB หรือไม่? ไม่ใช่ด้วยตัวมันเองลำพัง มันเป็นอีกเหตุผลหนึ่งที่ทำให้เงินบาทหาแรงหนุนได้ยากในขณะที่น้ำมันยังแพง

สรุป

หลุมของกองทุนน้ำมันไทยแสดงให้เห็นว่าการตรึงราคาเพียงย้ายต้นทุนไปมา โดยไม่ได้ทำให้มันหายไป ผู้ขับขี่จ่ายที่ปั๊มในวันนี้ ผู้เสียภาษีจ่ายผ่านการกู้ยืมและรายได้ที่สูญเสียไป และผู้ขับขี่ในอนาคตอาจต้องจ่ายผ่านเงินนำส่งในภายหลัง อะไรจะเปลี่ยนสิ่งนี้ได้? การยุติสงครามอย่างถาวรและราคาน้ำมันดิบที่ลดลงอย่างต่อเนื่องจะเปิดทางให้กองทุนเริ่มฟื้นฟูตัวเอง หากราคายังสูงอยู่ การกู้ยืมเพิ่มและการขึ้นราคาหน้าปั๊มที่หนักขึ้นก็ดูจะหลีกเลี่ยงได้ยาก ไม่ว่าทางใด ค่าใช้จ่ายนี้ก็จะตกอยู่กับใครสักคนในที่สุด

วิดีโอยอดนิยม

ข่าวเด่นในรอบสัปดาห์

ขณะนี้ มีรายการกำลังถ่ายทอดสด คุณสนใจหรือไม่?

เปิดโต๊ะข่าว

เปิดโต๊ะข่าว

PPTVHD36

เพิ่ม PPTVHD36
ลงในหน้าจอหลักของคุณ