ผ่อนคลายมาตรการระยะ 2 เมื่อวานนี้เป็นวันแรก #เป็นเรื่องเป็นข่าว พูดคุยกับ ผศ.นพ.เฉลิมชัย บุญยะลีพรรณ รองประธานกรรมาธิการสาธารณสุข อะไรคือความเสี่ยงต่อการติดเชื้อโรคโควิด-19 เมื่อเราออกนอกบ้านไปทำธุระตามสถานที่ต่าง ๆ ที่ได้รับการผ่อนคลายโดยเฉพาะในห้างสรรพสินค้า
ผศ.นพ.เฉลิมชัย บอกว่า จุดที่เสี่ยงที่สุดก็คือจุดที่หน้ากากอนามัยไม่ได้ใช้ ตรงไหนที่ไม่ได้ใช้หน้ากากอนามัยตรงนั้นเสี่ยงอันตรายที่สุด ซึ่งก็คือจุดที่ทานข้าวเราต้องเอาหน้ากากอนามัยออกก็จะเสี่ยง แต่ถ้าจำเป็นต้องนั่งทาน การเว้นระยะห่าง และการมีฉากกั้นจะช่วยลดฝอยละอองให้มาถึงเราโดยตรงไม่ได้ซึ่งก็พอช่วยได้
แต่ที่ประเทศจีนที่เมืองกวางเจาในภัตรคารแห่งหนึ่งมีการศึกษาวิจัยแล้วตีพิมพ์ในวารสารทางการของสหรัฐอเมริกาคือ ทานข้าวแล้วถอดหน้ากากออก ซึ่งในภัตรคารนั้นมีโต๊ะจีนอยู่ 15 โต๊ะ ร้านอาหารนี้เป็นระบบปิดเปิดแอร์หลายตัว ที่โต๊ะหนึ่งมีคน ๆ หนึ่งที่ไม่มีอาการแต่มีเชื้อโควิด-19 มานั่งทานอาหารโต๊ะแถวแรก ทานเสร็จแยกย้ายกันกลับไป มาทราบทีหลังว่ามีเชื้อปรากฏว่าใน 15 โต๊ะพบผู้ติดเชื้อ 10 คนใน 3 โต๊ะ อีก 70 คนไม่ติดซึ่งก็แปลกใจว่าอยู่ในร้านอาหารเดียวกัน การศึกษาจึงไปไล่ดูรายละเอียดต่างๆ ได้ข้อสรุปว่า
1.การแพร่เชื้อไม่ได้เกิดจากการอากาศ เพราะหน้ากากแอร์ไม่มีเชื้อไวรัส
2.คน 70 คนจาก 12 โต๊ะไม่มีคนติดเชื้อ แสดงว่าไวรัสไม่ได้ลอยเล่นในอากาศ
3.ผู้ที่ตรวจพบติดเชื้ออยู่ในแนวของลมที่เป่าจากแอร์ตัวเดียวกัน และแค่พูดคุยธรรมดา ไม่ได้ไอ จาม แต่ละอองที่มีเชื้อไวรัสถูกลมพัดก็ไปไกลกว่าปกติได้ จึงไปถึง 2-4 เมตร
"สรุปการศึกษาดังกล่าวได้ว่าการติดเชื้อมาจากฝอยละอองที่พูด ไปไม่ไกลกว่า 1 เมตร แต่คนที่อยู่ไกลเกิน 1 เมตรติดเชื้อเพราะลมจากเครื่องปรับอากาศพาไปให้"
สำหรับแนวทางป้องกันขอแนะนำให้ซื้อกลับไปทานที่บ้าน ส่วนทางร้านจะต้องจัดที่นั่งให้ห่างกัน 2 เมตร ถ้าทำไม่ได้ก็ต้องเอาฉากมากั้น ควรเปิดลมเครื่องปรับอากาศให้เบา เซตอุณหภูมิให้เย็นแต่ลมแอร์อย่าแรงซึ่งจะช่วยได้ เพราะลมที่เบาจะพาเชื้อไปได้ไม่ไกล
4.ควรพลิกหน้ากากแอร์ให้ไปอยู่บนเพดาน ไม่ควรเป่าลงมาที่โต๊ะอาหารโดยตรง
5.พนักงานที่ทำงานในร้านอาหารต้องใส่หน้ากากตลอดเวลา
ส่วนลูกค้าพยายามหลีกเลี่ยงการนั่งในจุดที่มีลมแรงพัดลงมาโดยตรง และช่วงการทานอาหารควรใช้เวลาทานให้สั้นที่สุด เวลาทานอาหารเคี้ยวปิดปาก ทานอาหารเสร็จรีบใส่หน้ากากอนามัย สรุปคือใส่หน้ากากให้นานที่สุด เปิดหน้ากากให้น้อยที่สุด ไม่ควรเกิน 30 นาที
เช่นเดียวกันกับร้านอาหารขนาดเล็กนอกห้างฯ ถ้าติดแอร์จะมีความเสี่ยงสูงสุด ถ้าเปิดหน้าต่างให้ลมผ่านก็เสี่ยงน้อย แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นก็ขึ้นอยู่กับระยะห่างในการนั่ง และปัจจัยอื่นด้วย
"เชื้อไวรัสไม่สามารถลอยอยู่ในอากาศได้ เชื้ออยู่โดยลำพังไม่ได้ต้องอยู่ในฝอย ละออง สิ่งคัดหลั่ง ละอองน้ำลาย ละอองน้ำมูก ละอองเสมหะ ละอองพวกนี้ ถ้าพูดไปได้ไม่เกิน 1 เมตร ไอ จาม ไปได้ไม่เกิน 2 เมตร แล้วจะตกลงที่พื้น ถ้าเอามือไปจับก็เป็นอีกเรื่องต้องไปล้างมือ แต่ไม่ใช่ลอยในอากาศอย่างที่กังวลว่าถ้ามีแอร์เป่าแล้วจะปลิวมาถูกเรา ไม่ใช่ครับ"