คงปฏิเสธไม่ได้ว่าส่วนหนึ่งที่ธรรมชาติกลับมาฟื้นตัวอีกครั้งในช่วงล็อกดาวน์ คือ สถานที่ท่องเที่ยวทางธรรมชาติ ทั้งหมู่เกาะน้อยใหญ่ ภูเขา หรือ ผืนป่า ต่างไร้นักท่องเที่ยว โดยพบว่า ว่าจำนวนนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติที่เดินทางเข้ามาในประเทศไทยระหว่างช่วงเดือนมกราคมถึงเมษายนลดลงจาก 13.99 ล้านคนในปี 2562 เหลือ 6.69 ล้านคนในช่วงเวลาเดียวกันในปี 2563 หรือลดลงประมาณ 52.17% (กองเศรษฐกิจการท่องเที่ยวและกีฬา กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา)
พิษโควิด-19 ปิดอุทยานฯ เป็นโอกาสให้ธรรมชาติฟื้นตัว
วันสิ่งแวดล้อมโลก 5 มิ.ย. 63 TIME FOR NATURE ได้เวลาคืนลมหายใจให้โลก
ขณะเดียวกัน ในช่วงเวลาดังกล่าว เพื่อเป็นการป้องกันการแพร่ระบาดโควิด -19 สำหรับประเทศไทย กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมได้ประกาศปิดพื้นที่แหล่งท่องเที่ยวในสังกัดของกระทรวงฯ ประกอบด้วย อุทยานแห่งชาติกว่า 148 แห่งทั่วประเทศ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า 36 แห่ง และเขตห้ามล่าสัตว์ป่าอีก 48 แห่ง
โดยในระยะสั้น ทรัพยากรทางธรรมชาติทั้งทางบกและทางทะเลของประเทศไทยมีโอกาสฟื้นตัว เช่น ในอุทยานภูซาง จังหวัดพะเยา พบว่าพืชพันธุ์ไม้หายากกลับมาเจริญงอกงามอย่างรวดเร็ว สัตว์ป่าต่างๆ เช่น หมูป่า กระรอกบิน ผีเสื้อชนิดต่างๆ นกนานาชนิดที่ไม่ค่อยปรากฏตัวให้เห็น สามารถพบเห็นได้บ่อยครั้ง นอกจากนี้ ทรัพยากรทางทะเลในหลายพื้นที่ชายฝั่งทะเลของประเทศไทยมีโอกาสฟื้นตัวอย่างเห็นได้ชัด อย่างน้อยในระยะสั้น โดยเฉพาะปะการังและหญ้าทะเล
ส่วนหนึ่งเป็นเพราะเมื่อกิจกรรมด้านการท่องเที่ยวลดลง การปล่อยน้ำเสียจากแหล่งชุมชนและโรงแรมที่พักตลอดแนวชายฝั่งลดลงส่งผลให้คุณภาพน้ำทะเลดีขึ้น ทำให้ปะการังและหญ้าทะเลฟื้นตัวและเติบโตดีขึ้น ปะการังบางชนิดอาจเคยถูกรบกวนจากกิจกรรมการท่องเที่ยวทำให้เกิดปรากฏการณ์ปะการังฟอกขาว แต่เมื่อมีการระงับการท่องเที่ยว ปะการังเหล่านี้ก็จะมีการก่อตัวและงอกใหม่
ขณะที่สัตว์ทะเล เช่น เต่ามะเฟือง พะยูน ปลาโลมาอิรวดี และปลาฉลามหูดำ มีคนพบเห็นสัตว์ทะเลเหล่านี้บ่อยครั้งขึ้นโดยเฉพาะในช่วงที่มีการปิดอุทยานแห่งชาติทางทะเล 23 แห่ง
เปิดตัว "ลูกค่างแว่นแฝด” แห่งผืนป่าหมู่เกาะอ่างทอง
ธรรมชาติฟื้นตัว ฝูงกระทิงนับร้อย ออกมากินหญ้า
ธรรมชาติฟื้นตัว ทะเลกระบี่ฟื้นตัวเกือบสมบูรณ์
ธรรมชาติฟื้นตัว พบกระทิงฝูงใหญ่-ลูกน้อยนับ 10 ตัว หากินริมห้วย
ธรรมชาติฟื้นตัว ดาวทะเลนับพันตัว ออกมาโชว์ตัวยามไร้นักท่องเที่ยว
ในต่างประเทศก็เช่นกัน เช่น ในประเทศสหรัฐอเมริกาและประเทศอินเดีย พบสัตว์ป่าและสัตว์ทะเลหายากบ่อยครั้งขึ้นในช่วงที่มีการแพร่ระบาดของโควิด-19
เมื่อพื้นที่อุทยาน ป่า ภูเขา ทะเล หรือเกาะปราศจากนักท่องเที่ยว ธรรมชาติมีโอกาสได้รับการฟื้นฟู ตัวอย่างเช่น การปิดอุทยานแห่งชาติในประเทศสหรัฐอเมริกาส่งผลให้เจ้าหน้าที่ของอุทยานฯ มีการพบเห็นสัตว์ป่า เช่น หมีดำ กวาง แมวบอบแคต และหมาป่าไคโยตี้ บ่อยครั้งขึ้น
สำหรับประเทศอินเดีย พบว่ามีเต่าทะเลสายพันธุ์ Olive Ridley ซึ่งเป็นสัตว์ทะเลใกล้สูญพันธุ์ตามบัญชีแดงของ IUCN Red List นับแสนตัวขึ้นมาวางไข่บนหาด Gahirmatha และหาด Rushikulya ซึ่งอยู่ในรัฐโอริศา ในช่วงที่ปิดไม่ให้นักท่องเที่ยวเข้าไปเที่ยวเนื่องจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อโควิด-19 ที่ผ่านมามีเต่าทะเลขึ้นมาวางไข่บริเวณดังกล่าวค่อนข้างน้อย เพราะมีเรือประมง เรือนำเที่ยวและนักท่องเที่ยวเข้าออกบริเวณดังกล่าวอย่างหนาแน่น ซึ่งรบกวนเส้นทางหากินของเต่าทะเลชนิดนี้
หรือแม้กระทั่งสถานที่ท่องเที่ยวระดับโลกอย่างคลองเวนิส ในอิตาลี เมื่อไร้นักท่องเที่ยวคลองเวนิสก็กลับมาใส จนบางครั้งมีแมงกะพรุน หรือ ปลาโลมแวะเวียนเข้ามา หรืออุทยานแห่งชาติบางแห่ง เจ้าป่าอย่างสิงโต ออกมานอนอาบแดดสบายใจตามถนน หรือ สนามกล์อฟ เพราะไม่ถูกรบกวน
ภาพจากดาวเทียมเทียบชัด “ภาพคลองเวนิสอิตาลี” ก่อนหลัง โควิด-19
เมื่อหลายประเทศล็อกดาวน์ ธรรมชาติจึงฟื้นตัวในช่วงโควิด-19
คลองเวนิสน้ำใส-ธรรมชาติฟื้น หลังปิดเมืองสู้โควิด-19
พบแมงกะพรุนในคลองเวนิสที่ใสสะอาด
เช็กที่นี่ อุทยานฯ 155 แห่ง ที่ใดเปิดบ้างในวันที่ 1 ก.ค. นี้
สบาย! สิงโตออกมานอนบนถนนในช่วงที่แอฟริกาใต้ล็อกดาวน์
1 ก.ค. นี้ เที่ยวอุทยานวิถีใหม่ สร้างความปลอดภัย ใส่ใจทรัพยากรธรรมชาติ
ธรรมชาติฟื้นตัว สเปนพบหมีสีน้ำตาล ครั้งแรกในรอบ 150 ปี
ธรรมชาติฟื้นตัว “นกฟลามิงโก” นับแสนตัวเข้ายึดหนองน้ำ ในมุมไบ
แต่เมื่อระยะเวลาผ่าน สถานการณ์การแพร่ระบาดเริ่มดีขึ้น สถานที่ท่องเที่ยวทางธรรมชาติทยอยกลับมาเปิด แต่การกลับมาครังนี้อาจไม่เหมือนเดิมเมื่อ ควรมี การเฝ้าระวังสถานการณ์ด้านทรัพยากรธรรมชาติหลังจากที่เริ่มมีมาตรการคลายล็อกดาวน์ ตามบทความของ สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) เปลี่ยนวิกฤตโควิด-19 ให้เป็นโอกาส: การพลิกฟื้นทรัพยากรธรรมชาติและแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ มองว่า ผลกระทบระยะยาว ประเด็นสำคัญที่ควรเฝ้าระวัง คือ ประเด็นเรื่องการส่งเสริมและเพิ่มจำนวนนักท่องเที่ยวโดยไม่คำนึงถึงความสามารถในการรองรับ (Carrying Capacity) ของแหล่งท่องเที่ยว (Overtourism) ซึ่งอาจนำไปสู่ปัญหาการสูญเสียถิ่นที่อยู่อาศัยทางธรรมชาติ (Habitat Destruction) การสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพ (Biodiversity Loss) ฯลฯ
ดังนั้น การนำแนวคิด Green Tourism และ Building Back Better มาใช้ในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติหลังเหตุการณ์โควิด-19 จึงเป็นอีกทางเลือกหนึ่ง คือ หน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้องควรเร่งดำเนินการเพื่อวางแผนระยะยาวในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมมี 4 เรื่อง
1. กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมควรเดินหน้าดำเนินการประชาสัมพันธ์ให้ทุกภาคส่วนทั้งประชาชนทั่วไปและนักท่องเที่ยวมีความรู้ ความตระหนักและเห็นความสำคัญของการดูแลและอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ ทั้งป่าไม้ สัตว์ป่า สัตว์ทะเล ทรัพยากรทางทะเล ฯลฯ โดยอาจร่วมมือกับกระทรวงศึกษาธิการในการสอดแทรกประเด็นเหล่านี้ไว้ในหลักสูตรตั้งแต่ระดับประถมศึกษา และร่วมมือกับกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬาในการให้ข้อมูลและสร้างความตระหนักให้กับนักท่องเที่ยว
2. การดำเนินมาตรการเพื่อแก้ปัญหา Overtourism ในระยะยาว เช่น การจำกัดจำนวนนักท่องเที่ยวที่สามารถเข้าไปยังแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติในช่วงเวลาต่างๆ โดยเมืองไทยอุทยานแห่งชาติใช้วิธี จองคิวผ่าน แอพ QueQ เพื่อจำกัดจำนวนนักท่องเที่ยว สแกนแอพ ไทยชนะ สวมหน้ากากอนามัย รักษาระยะห่าง ฯลฯ หรือมาตรการปิดแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติเพื่อให้ธรรมชาติบริเวณแหล่งท่องเที่ยวได้รับการฟื้นฟู ซึ่งแนวทางนี้กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมมีการดำเนินการในบางพื้นที่อยู่แล้ว แต่ควรมีการพิจารณาต่อยอดหรือขยายผลไปยังแหล่งท่องเที่ยวในพื้นที่อื่นๆ ต่อไป
3.ประเทศไทยควรพลิกวิกฤตโควิด-19 ให้เป็นโอกาสในการปรับเปลี่ยนและยกเครื่องกลยุทธ์ในการดึงดูดนักท่องเที่ยว โดยปรับเปลี่ยนจากการท่องเที่ยวแบบที่เน้นการเพิ่มจำนวนนักท่องเที่ยวเป็นการท่องเที่ยวเชิงคุณภาพ (Quality Tourism) เช่น การท่องเที่ยวสีเขียว (Green Tourism) ซึ่งเป็นการท่องเที่ยวแบบที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
และสุดท้ายคือ ส่งเสริมการนำแนวคิด “Building Back Better” ซึ่งเป็นแนวคิดที่ใช้ในการจัดการภัยพิบัติมาใช้ โดยหลักการภายใต้แนวคิดดังกล่าวคือการบริหารจัดการเพื่อให้สถานการณ์ด้านสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติหลังสถานการณ์โควิด-19 สิ้นสุดลงดีกว่าช่วงที่เกิดโควิด-19 เพื่อให้ทรัพยากรธรรมชาติและระบบนิเวศมีความยั่งยืนและมีภูมิคุ้มกันในอนาคต
- คอนเทนต์พิเศษ
สำหรับคุณ - TOP ประเด็นร้อน
- วิดีโอยอดนิยม
