“ลิเกชาดก” ศิลปะการแสดงดั้งเดิม แฝงสาระคำสอนทางศาสนา

ท่วงท่าการขับร้อง การร่ายรำอย่างอ่อนช้อยงดงาม ของการแสดงลิเกชาดกเรื่องพระเวสสันดร ในตอน ชูชกขอสองกุมาร แสดงโดยคณะลิเกพรคชานนท์ ที่เป็นกลุ่มนักเรียน นักศึกษาวิทยาลัยนาฏศิลปอ่างทอง เป็นหนึ่งในคณะลิเกที่ร่วมการประกวดลิเกชาดกเฉลิมพระเกียรติชิงถ้วยพระราชทานสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ประจำปี 2561 การจัดการประกวดในปีนี้ วัดประยุรวงศาวาสวรวิหารจัดขึ้นต่อเนื่องเป็นปีที่ 2 เป้าหมายหลัก เพื่อเป็นช่องทางปลูกฝังคุณธรรมจริยธรรมให้กับเยาวชน ผ่านเนื้อหาเรื่องชาดก ที่เป็นคำสอนในพุทธศาสนา นอกจากจะเป็นประโยชน์กับผู้รับชมแล้ว ยังเป็นผลดีกับผู้แสดงเองด้วย

สุขสันติ แวงวรรณ  หัวหน้าภาควิชานาฏศิลป์ วิทยาลัยนาฏศิลปอ่างทอง บอกว่า เด็กไทยในยุคปัจจุบันไม่เข้าใจในเรื่องศีลธรรม หรือเข้าใจก็น้อยมาก เพราะฉะนั้นกิจกรรมการประกวดลิเกชาดกนั้น อาจจะทำให้กลุ่มเยาวชนกลุ่มหนึ่งได้หันมามองว่า สิ่งต่างๆ ในลิเกชาดก หรือว่าในละครชาดก ในนิทานชาดกที่พระพุทธเจ้าได้สั่งสอนไว้นั้น เป็นประโยชน์และเป็นสิ่งที่เตือนใจได้เป็นอย่างดี 

เช่นเดียวกับ วงศกร หุ่นทอง นักศึกษาชั้นปีที่ 4 วิทยาลัยนาฏศิลปอ่างทอง มองว่า อยากให้หลายๆ คนเข้ามาเรียนตรงนี้ บางคนคิดว่ามันเป็นการเต้นกินรำกินหรือเปล่า แต่คิดว่าถ้าใจรักอะไรมันก็สำเร็จไปได้ เพราะว่าการแสดงแบบนี้น้อยคนที่จะได้มาเห็น บางคนก็ไม่รู้ว่ามันคืออะไร แต่พอเราได้มาดูตรงนี้ ได้มาอยู่ตรงนี้ทำให้เรารู้ว่า พระเวสสันดรเป็นอะไร

หากพูดถึงเนื้อหาการแสดงลิเกในปัจจุบัน รูปแบบปรับเปลี่ยนไปมีเนื้อหาหลากหลายมากขึ้น คณะลิเกหันมานิยมแสดงเรื่องชิงรักหักสวาท เนื่องจากเป็นเรื่องเบาสมอง ผู้รับชมให้ความสนใจ ทำให้ลิเกชาดก เนื้อหาทางศาสนาหาที่คงรูปแบบเดิมไว้หาชมได้ยากขึ้น การประกวดในครั้งนี้จึงเป็นโอกาสสำคัญให้คณะลิเกได้ออกมาแสดงความรู้ ความสามารถ ในการคิด ออกแบบเนื้อหาที่แฝงหลักธรรมคำสอนทางพุทธศาสนา รวมถึงเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ที่เป็นรากฐานสำคัญของชาติ

ขณะที่ บุญเลิศ นาจพินิจ ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ลิเก) เปิดเผยว่า จุดประสงค์การจัดงานครั้งนี้เป็นเพราะว่าท่านเจ้าคุณท่านเป็นห่วงศิลปวัฒนธรรมของไทยเรา ซึ่งเยาวชนรุ่นหลังจะไม่รู้เรื่องในเรื่องชาดก และในเรื่องของลิเก ว่าจะมีความสามารถแสดงลิเกชาดกได้อย่างไร เยาวชนจะได้รู้ถึงความกตัญญูกตเวทิตา ถึงการมีความเพียร การรอบรู้ในสิ่งที่ต้องสร้างความดีความชั่วอะไรก็อยู่ในเรื่องชาดกทั้งนั้น

ถึงแม้เนื้อหาการแสดงลิเกจะปรับเข้ากับยุคสมัยและความสนใจของผู้ชม จนรูปแบบดั้งเดิมได้รับความนิยมลดลงไป แต่ยังมีคณะลิเกอีกจำนวนหนึ่งที่ยังมุ่งแสดงลิเกชาดก ถ่ายทอดเนื้อหาเรื่องตำนาน เรื่องศาสนา ให้กับเยาวชนรุ่นหลัง นำไปสู่การพัฒนาองค์ความรู้และภูมิปัญญาของการแสดงลิเกไทยดั้งเดิมให้คงอยู่ได้ต่อไป

 

นิวัติ โหยหวล ถ่ายภาพ
กชวรรณ ปักครึก  รายงาน