"ช้อปปิ้งออนไลน์"แม้เสี่ยงโดนหลอกก็ยังเติบโต

นิวมีเดีย พีพีทีวี จึงถามความเห็นผ่านยูทูบของ PPTVHD36 วันที่ 9 มี.ค. 2561 หัวข้อ คุณเคยโดนโกงจากการช้อปปิ้งผ่านออนไลน์หรือไม่ ภายในระยะเวลาประมาณ 3 ชั่วโมง (15.41 น.-18.00 น.) จากผลโหวต 2,100 คน พบว่า ประสบการณ์ของผู้ซื้อสินค้าออนไลน์ส่วนใหญ่เจอการโกง คือ ซื้อของแล้วไม่ได้ของมากที่สุด  64% รองลงมาคือโฆษณาสรรพคุณเกินจริง 32% และไม่ได้เงินคืน 4%

ขณะที่ มูลนิธิเพื่อผู้บริโภค ร่วมกับ ศูนย์สำรวจความคิดเห็นบ้านสมเด็จโพลล์ สถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา เปิดผลสำรวจความคิดเห็นจากคน 1,111 คน เกี่ยวกับการซื้อสินค้าผ่านทางระบบออนไลน์ (Online shopping) ในกรุงเทพมหานคร พบข้อมูลที่น่าสนใจ ว่าคนกรุงเทพฯนิยมสั่งซื้อสินค้าออนไลน์เพราะมีความน่าเชื่อถือทั้งจากตัวระบบและเว็บไซต์ รวมถึงสินค้าจากร้านค้าออนไลน์

74.7% เชื่อมั่นในระบบและเว็บไซต์ที่น่าเชื่อถือ

62.9% สินค้าในร้านค้าออนไลน์มีความน่าเชื่อถือ

และร้านค้าที่เป็นที่นิมยมมากที่สุดหนีไม่พ้น เฟซบุ๊ก อินสตาแกรม ขณะที่เว็บไซต์ที่จดทะเบียนเป็นร้านค้าออนไลน์โดยตรงอย่าง Lazada Shopee และ Kaidee กลับรั้ง 3 อันดับสุดท้าย

เฟซบุ๊ก 30.9%

อินสตาแกรม 25.4%

Lazada 13.9%  

Shopee 10.9%

Kaidee 7.8%

ถึงแม้ว่าความนิยมในการสั่งซื้อสินค้าออนไลน์จะมีมากขึ้น แต่ก็มาพร้อมกับความเสี่ยงเหมือนเงาตามตัวเพราะการซื้อสินค้าออนไลน์ข้อเสียคือ ผู้ซื้อไม่เห็นสินค้าจริง แม้จะพัฒนามีการไลฟ์สดโชว์สินค้า หรือ มีรีวิวจากผู้ที่มีประสบการณ์ตรงก็ยังมีหลายครั้งที่ผู้ซื้อได้รับสินค้าไม่ตรงกับความจริง เช่น คุณภาพอาจด้อยกว่า ไม่เหมือนกับที่โชว์ให้ดูในตอนแรก ซึ่งผู้เสียหายหลายรายเข้ามาแจ้งความกับเจ้าหน้าที่ หรือ ร้องเรียนกับหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้อง ว่า ถูกหลอกให้ซื้อสินค้ามีถึง 32.4%  ซึ่งผู้เสียหายส่วนใหญ่ 39.6% แจ้งความกับเจ้าหน้าที่ตำรวจ แต่บางส่วนเลือกที่จะโพสต์ลงบนโซเชียลมีเดีย โดยตัวเลขผู้เสียหายจากศูนย์พิทักษ์ผู้บริโภค ที่ร้องเรียนเข้ามาในช่วงเดือน ม.ค.-พ.ย. 2560 มีถึง 1,153 ราย

อย่างไรก็ตาม ผลประโยชน์ที่เกิดขึ้นของการซื้อขายออนไลน์ก็เหมือนดาบสองคมที่สร้างปัญหาสำคัญกับผู้บริโภค ผู้ช่วยศาสตราจารย์สิงห์ สิงห์ขจร ประธานคณะกรรมการศูนย์สำรวจความคิดเห็นบ้านสมเด็จโพลล์ เสนอแนะว่า ควรมีหน่วยงานที่ดูแลจัดการในเรื่องการซื้อขายออนไลน์โดยตรง มีมาตรการเข้มงวด รวมถึงการควบคุมดูแลให้เกิดความเป็นธรรมกับผู้บริโภคด้วย เช่น การชดเชยเยียวยา หรือถูกจัดการจากหน่วยงานอย่างทันท่วงที เกิดการกำกับตลาดดิจิทัลอย่างเป็นธรรมสำหรับผู้บริโภคเพิ่มขึ้นให้ทันกับการเติบโตของมูลค่าตลาดออนไลน์ที่ขณะนี้ขยายตัวแตะ 2 ล้านล้านบาทแล้ว

ส่วนแม่ค้าออนไลน์ที่หลอกลวงลูกค้า อาจเข้าข่ายเป็นความผิดตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ.2550 และที่แก้ไขเพิ่มเติม มาตรา 14 (1) อันเป็นการนำเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ซึ่งข้อมูลอันเป็นเท็จ โดยประการที่น่าจะเกิดความเสียหายแก่ประชาชน ซึ่งต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือ ปรับไม่เกิน 100,000 บาท และศาลอาจสั่งให้ระงับการเข้าถึง หรือ ลบข้อมูลหลอกลวงนั้นออกจากระบบ หรือ ดำเนินการอื่นๆ ตามที่ศาลเห็นสมควรได้

ข้อมูล มูลนิธิเพื่อผู้บริโภค.ศูนย์พิทักษ์ผู้บริโภค