จากกรณีเกิดแผ่นดินไหวขนาด 3.0 บริเวณ ต.บุญทัน อ.สุวรรณคูหา จ.หนองบัวลำภู เมื่อเวลา 01.27 น. ของวันที่ 6 พ.ค. 68 ทำให้เกิดคำถามว่า เกิดแผ่นดินไหวได้อย่างไร ทั้งที่ไม่มีรอยเลื่อนมีพลังพาดผ่าน
ศูนย์ปฏิบัติการธรณีพิบัติภัย กรมทรัพยากรธรณี ออกมาอธิบายว่า ประเทศไทยมีรอยเลื่อนมีพลังจำนวน 16 กลุ่มรอยเลื่อน ประกอบด้วย
- รอยเลื่อนแม่จัน
- รอยเลื่อนแม่อิง
- รอยเลื่อนแม่ลาว
- รอยเลื่อนพะเยา
- รอยเลื่อนเวียงแหง
- รอยเลื่อนแม่ฮ่องสอน
- รอยเลื่อนแม่ทา
- รอยเลื่อนเมย
- รอยเลื่อนเถิน
- รอยเลื่อนปัว
- รอยเลื่อนอุตรดิตถ์
- รอยเลื่อนศรีสวัสดิ์
- รอยเลื่อนเจดีย์สามองค์
- รอยเลื่อนเพชรบูรณ์
- รอยเลื่อนระนอง
- รอยเลื่อนคลองมะรุ่ย
โดยรอยเลื่อนมีพลัง ได้พาดผ่าน 23 จังหวัด ดังนี้ เชียงใหม่ เชียงราย ตาก น่าน พะเยา แพร่ แม่ฮ่องสอน ลำปาง ลำพูน อุตรดิตถ์ กำแพงเพชร เลย อุทัยธานี กาญจนบุรี สุพรรณบุรี ประจวบคีรีขันธ์ ชุมพร ระนอง พังงา สุราษฎร์ธานี ภูเก็ต กระบี่ และเพชรบูรณ์
โดยรอยเลื่อนที่ใกล้ภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่สุด คือ รอยเลื่อนเพชรบูรณ์ เป็นรอยเลื่อนที่พาดผ่านจังหวัดเพชรบูรณ์ และบางส่วนพาดผ่านตอนใต้ของอำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย ไม่ได้พาดผ่านพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือโดยตรง
แต่สำหรับเหตุการณ์แผ่นดินไหวขนาด 3.0 ที่ระดับความลึก 4 กิโลเมตร ในวันที่ 6 พ.ค. 68 เวลา 01.36 น. บริเวณ ต.บุญทัน อ.สุวรรณคูหา จ.หนองบัวลำภู นั้น เป็นแผ่นดินไหวขนาดเล็ก มีสาเหตุการเกิดจากการคลายแรงดันทำให้เกิดการแตกของหินฐาน
การคลายแรงดัน (Pressure Release) คือ การผุพังที่เกิดจากหินใต้พื้นผิวโลกซึ่งเดิมเคยถูกกดทับด้วยน้ำหนักของหินหรือดินด้านบนอย่างสมดุล แต่เมื่อหินหรือดินด้านบนถูกกัดกร่อนไป หินเดิมจึงคลายแรงดัน ขยายตัวและแยกออกตามแนวรอยแตกเดิม