เชียงรายแนะเลี่ยงบริโภคปลาแม่น้ำกก แม้ยังไม่พบสารอันตรายในปลา

จากกรณีตรวจพบสารหนูปนเปื้อนในแม่น้ำกก ในพื้นที่ จ.เชียงราย และพบปลามีอาการเป็นตุ่มแผลพุพอง ทำให้เกิดความกังวลในหมู่ประชาชน ทางสำนักงานประมงจังหวัดเชียงราย
จึงส่งตรวจปลาในแม่น้ำกก

โดยเบื้องต้นขณะนี้ยังไม่พบสารในปลาที่เป็นอันตรายต่อการบริโภค แต่เจ้าหน้าที่แนะนำให้หลีกเลี่ยงการบริโภคไปก่อน ขณะที่การตรวจสอบตะกอนดินในลำน้ำสาขาแม่น้ำกกพบสารหนูหลายจุดเกินค่ามาตรฐาน

รายการเที่ยงทันข่าว

ปลาแค้และปลากดเหลือง ซึ่งชาวประมงพื้นบ้านจับได้ในแม่น้ำกกบริเวณใต้ฝายเชียงราย บ้านป่ายางมน ต.รอบเวียง อ.เมืองเชียงราย ซึ่งมีตุ่มและมีแผลผุพอง เป็นหนึ่งในตัวอย่างที่สำนักงารประมงจังหวัดเชียงราย ส่งไปตรวจสอบที่กองวิจัยและพัฒนาน้ำจืด กับที่กองตรวจสอบคุณภาพสินค้าประมง

โดยเฉพาะการตรวจสอบโลหะหนัก ซึ่งชาวบ้านกังวลว่าอาจมีการสะสมในตัวปลา จนเกิดอาการผิดปกติ หลังสำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 จ.เชียงใหม่ ตรวจพบสารหนูและตะกั่วเกินค่ามาตรฐานในแม่น้ำกก  เนื่องจากการทำเหมืองแร่ในเขตประเทศเมียนมา ซึ่งอยู่ทางตอนต้นของแม่น้ำกก

นายณัฐรัฐ  พรเดชอนันต์ ประมงจังหวัดเชียงราย กล่าวว่า นำตัวอย่างปลาส่งไปตรวจสอบแล้ว 3 ครั้ง โดยมีผลออกมาแล้ว 2 ครั้ง พบปรสิตกลุ่มไดจีนและพบเชื้อแบคทีเรียที่ตุ่มเนื้องอก แต่ไม่พบในอวัยวะภายใน และยังไม่เจอไวรัส ส่วนโลหะหนักเช่นปรอท ตะกั่ว และแคดเมียม นั้น พบสารตะกั่วอยู่ที่ 0.05 ต่ำกว่าค่ามาตรฐานที่ 0.3 และพบสารปรอทอยู่ที่ 0.14 ซึ่งค่ามาตรฐานอยู่ที่ 0.5 ส่วนแคดเมียมไม่เจอ

ผลการตรวจครั้งทื่ 3 เพิ่งเก็บตัวอย่างไปเมื่อ 16 พ.ค. ที่ผ่านมา ผลจึงยังไม่ออกมา

นายณัฐรัฐกล่าวว่า ปลาที่พบเป็นตุ่มและแผลผุพอง ปกติจะพบเกิดขึ้นอยู่แล้วในช่วงเปลี่ยนฤดูหรือสภาพแวดล้อมเปลี่ยนแปลง แต่หลังตรวจพบสารหนูทำให้ชาวบ้านกังวล ซึ่งการทำเหมืองแร่ก็อาจเป็นส่วนเสริมได้ แต่ยังไม่สามารถชี้ชัดได้ ต้องรอการตรวจสอบอย่างละเอียดก่อน

ทั้งนี้ ค่าที่ตรวจพบในปลายังไม่เป็นอันตรายต่อการบริโภค แต่เพื่อความปลอดภัยก็ควรหลีกเลี่ยงการบิรโภคไปก่อนหรือหากจำเป็นที่จะบริโภคจริงก็ควรปรุงให้สุกก่อน จนกว่าผลการตรวจสอบต่าง ๆ จะยืนยันว่าไม่มีผลกระทบใด ๆ ก่อน ซึ่งหลังจากนี้ก็จะนำปลาไปตรวจสอบเป็นระยะ

ล่าสุดเจ้าหน้าที่ได้ตรวจสอบคุณภาพตะกอนดินในแหล่งน้ำผิวดินในแม่น้ำกกตั้งแต่ จ.เชียงใหม่-เชียงราย และลำน้ำสาขาคือแม่น้ำลาว แม่น้ำกรณ์ แม่น้ำสรวย รวมไปถึงแม่น้ำโขง ระหว่างวันที่ 21–24 เม.ย.และวันที่ 1-2 พ.ค.2568 จำนวน 17 จุด

ผลปรากฎว่าพบค่าสารหนูเกินมาตรฐาน 4 จุด

สำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 (เชียงใหม่) ยังได้เก็บตัวอย่างน้ำผิวดินในแม่น้ำกกและลำน้ำสาขาดังกล่าวรวมไปถึงแม่น้ำโขงระหว่างวันที่ 1-2 พ.ค.จำนวน 8 จุด 

ผลปรากฎว่าแม่น้ำโขงทั้งที่ ต.เวียง และ ต.บ้านแซว อ.เชียงแสน มีค่าสารหนูอยู่ที่ 0.031 มิลลิกรัมต่อลิตร และ 0.036 มิลลิกรัมต่อลิตรตามลำดับ ขณะที่ค่ามาตรฐานคือไม่เกิน 0.01 มิลลิกรัมต่อลิตร

ส่วนแม่น้ำสายพบสารตะกั่วและสารหนูเกินค่ามาตรฐานทุกจุด โดยค่าตะกั่วที่ชุมชนหัวฝายมีค่าเท่ากับ 0.066 มิลลิกรัมต่อลิตร สะพานข้ามแม่น้ำสายแห่งที่ 2 มีค่าเท่ากับ 0.063 มิลลิกรัมต่อลิตร และที่บ้านป่าซางงามมีค่าเท่ากับ 0.058 มิลลิกรัมต่อลิตร

เจ้าหน้าที่ระบุว่า ตามปกติจะพบตะกั่วในแหล่งน้ำปริมาณน้อย แต่คาดว่าสาเหตุอาจมาจากการปล่อยน้ำเสียจากโรงงาน เหมืองแร่และน้ำฝนที่ชะล้างตะกั่ว ส่วนสารหนูยังคงพบในปริมาณมากเช่นเดิมคือ ชุมชนหัวฝายมีค่าเท่ากับ 0.049 มิลลิกรัมต่อลิตร สะพานข้ามแม่น้ำสายแห่งที่ 2 มีค่าเท่ากับ 0.045 มิลลิกรัมต่อลิตร และที่บ้านป่าซางงามมีค่าเท่ากับ 0.044 มิลลิกรัมต่อลิตร ส่วนจุดอื่นๆ อยู่ในเกณฑ์ได้มาตรฐาน

เรื่องนี้ทำให้ภาคประชาชนและนักวิชาการ มีกำหนดจัดกิจกรรมเพื่อเรียกร้องให้รัฐบาลไทย รัฐบาลจีน และรัฐบาลเมียนมา รวมไปถึงชนกลุ่มน้อยว้าแดงในเขปกครองพิเศษที่ 2 (สหรัฐว้า) ซึ่งปกครองสถานที่ตั้งเหมืองแร่ทองคำหลายแห่งและคาดว่าจะมีแรร์เอิร์ธ (แร่หายาก) ติดแม่น้ำกกอีกอย่างน้อย 2 แห่ง ได้ออกมารับรู้ถึงสภาพปัญหาของคนท้ายน้ำและแก้ไขปัญหาดังกล่าว