จากกรณีกัมพูชานำอดีตเชลยศึกที่มีอาการทางจิตเวช กลับสู่สนามรบ ล่าสุดเพจเฟซบุ๊ก ประชาคมแพทย์ แสดงความเห็นถึงประเด็นดังกล่าวว่า นี่ไม่ใช่เพียงการละเมิดข้อตกลง แต่เป็นการทำร้ายมนุษย์ที่มีความเปราะบางทางจิตใจอย่างร้ายแรงที่สุด
กรณีที่เพจ SMART Soldiers Strong ARMY รายงานว่า ซึม ซ็อมแอง เชลยศึกกัมพูชาซึ่งทางไทยช่วยชีวิต ดูแลรักษาและปล่อยตัวกลับไปตามหลักมนุษยธรรมเมื่อปี 2568 กลับไปปรากฏตัวในบังเกอร์พร้อมอาวุธในแนวรบอีกครั้ง ทั้งที่ได้ลงนาม Parole ยืนยันว่าจะไม่กลับเข้าสู่การรบ
โดยระบุว่าสิ่งนี้ ไม่ใช่เพียงการผิดข้อตกลง แต่เป็นปัญหามนุษยธรรม และจริยธรรมทางการแพทย์–สิทธิมนุษยชนที่รุนแรงมาก
บุคคลรายนี้เป็นหนึ่งในเชลยผู้ที่ไทยส่งตัวกลับกัมพูชาเพราะมีอาการป่วยหนัก และมีอาการทางระบบประสาทหรือจิตเวช แต่กลับถูกนำไปใช้ในแนวรบ และถูกสื่อบางสำนักยกย่องเป็นวีรบุรุษทั้งที่ การนำผู้ป่วยจิตเวชกลับเข้าสู่สงคราม ถือเป็นการละเมิดหลักมนุษยธรรมสากล อย่างโจ่งแจ้ง และขัดต่อ อนุสัญญาเจนีวาฉบับที่ 3 ข้อ 21 – 22 ซึ่งกัมพูชาเป็นภาคีร่วมกับไทยด้วย
โดย ระบุว่า อดีตเชลยศึกต้องไม่ถูกบังคับกลับไปสู่การสู้รบทันที ต้องได้รับการคุ้มครองจากเหตุการณ์ที่เป็นภัยต่อชีวิต—รวมถึงสภาพจิตใจที่ไม่พร้อม การกลับไปปรากฏตัวพร้อมอาวุธหลังลงนาม เป็นหลักฐานว่าข้อตกลงไม่ถูกเคารพ
สำหรับหลักการทางการแพทย์และมนุษยธรรม จะถือว่า ผู้ป่วยจิตเวช คือ ผู้เปราะบาง ตามมาตรฐานสากล ทั้งผู้ป่วยที่มีภาวะความผิดปกติทางจิต PTSD ความผิดปกติทางระบบประสาท ล้วนเป็นกลุ่มที่ต้องได้รับการรักษา ประเมินซ้ำและติดตามอาการอย่างใกล้ชิด ไม่ใช่ถูกส่งกลับเข้าสู่สถานการณ์คุกคามชีวิตเช่นนี้ ซึ่งเป็นการทำร้ายมนุษย์ที่ไร้ความสามารถในการตัดสินใจอย่างเป็นเหตุเป็นผล การส่งผู้ป่วยเข้าสนามรบครั้งนี้ จึงไม่แตกต่างกับการผลักให้เขาไปสู่สนามมรณะโดยแท้จริง
ประชาคมแพทย์ขอชี้อย่างหนักแน่นว่า การกระทำลักษณะนี้ เป็นความรุนแรงทางสิทธิมนุษยชน ในฐานะคนทำงานด้านแพทย์ เรารับไม่ได้กับการที่ผู้ป่วยถูกใช้เป็นอาวุธ แทนที่จะได้รับการรักษาจึงขอเรียกร้องให้คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) ตรวจสอบอย่างเป็นทางการ รวมถึงประสานงานกับกระทรวงการต่างประเทศ เพื่อยืนยันสถานะทางการแพทย์ของบุคคลดังกล่าว และประเมินการละเมิดสิทธิมนุษยชนที่เกิดขึ้น และดำเนินการประท้วงอย่างจริงจัง
และขอให้คณะกรรมการกาชาดสากล (ICRC) ส่งทีมตรวจสอบภาคสนามโดยเฉพาะเรื่อง สภาพของอดีตเชลยศึก การละเมิด Geneva Convention การใช้ผู้ป่วยจิตเวชในกองกำลังรวมถึง ขอให้ UNHRC และ OHCHR ติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด เพราะเป็น precedent อันตราย ที่อาจเกิดซ้ำและเปิดช่องให้มีการ “ใช้ผู้ป่วยเป็นทรัพยากรสงคราม”
ขอให้รัฐบาลกัมพูชาแสดงความรับผิดชอบ และปฏิบัติตามพันธกรณี Geneva Conventionโดยเฉพาะหลักการคุ้มครองผู้ที่เปราะบางทางจิตใจและอดีตเชลยศึก ขอให้สื่อมวลชนทั้งสองประเทศรายงานบนพื้นฐานข้อเท็จจริง ไม่สร้างภาพฮีโร่บนความเจ็บป่วยของมนุษย์ เป็นการทำร้ายเขาซ้ำสอง