นพ.มานพ แนะไม่ควรใช้ “14 นามสกุล” ตัดสินเสี่ยงแพ้ยาสลบ หวั่นถูกเลือกปฏิบัติ

เผยแพร่ 10 มี.ค. 2569 ,14:48น.

นพ.มานพ ชี้ไม่ควรใช้นามสกุลประเมินเสี่ยงภาวะแพ้ยาสลบ (Malignant Hyperthermia) เพราะเปลี่ยนได้และไม่สะท้อนยีนจริง ปัจจุบันควรตรวจยีนแทน พร้อมเตือนอาจก่อการตีตราและเลือกปฏิบัติได้

ศ.นพ.มานพ พิทักษ์ภากร หัวหน้าศูนย์วิจัยเป็นเลิศด้านการแพทย์แม่นยำ ศูนย์จีโนมิกส์ศิริราช คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล แสดงความคิดเห็นในประเด็น 14 นามสกุล ผ่านเฟชบุ๊ก มานพ พิทักษ์ภากร โดยระบุว่า 1-2 วันนี้มีคนถามเรื่อง Malignant Hyperthermia (MH) และเรื่อง 14 นามสกุลเข้ามาหลายคน ขอสรุปง่าย ๆ ว่า ปัจจุบัน "ไม่แนะนำ" ให้ใช้ข้อมูลนามสกุลในการประเมินความเสี่ยงเรื่องนี้

ไม่แนะนำใช้ “14 นามสกุล” ตัดสินเสี่ยงแพ้ยาสลบ (MH)

เนื่องจากว่าในอดีตที่การแพทย์และเทคโนโลยีไม่ก้าวหน้าเท่าปัจจุบัน เรารู้แต่ว่า MH เป็นภาวะที่ส่งต่อในครอบครัวได้ ตรวจยีนก็ยาก การผ่าตัดก็ทำเฉพาะเมื่อจำเป็น ไม่ได้มีการผ่าตัดเสริมสวยกันเต็มบ้านเมืองเหมือนตอนนี้ ประเด็นข้อมูลส่วนบุคคลก็ไม่ได้เข้มข้นมาก การส่งต่อข้อมูลเรื่องนามสกุลอาจเป็นสิ่งเดียวที่ช่วยประเมินความเสี่ยง และช่วยทั้งแพทย์และผู้ป่วยในการป้องกันหรือรับมือ MH ได้

ผ่านมาจน พ.ศ. 2569 แล้ว นามสกุลไม่ได้บอกอะไรเลย คนแต่งงานหรือเปลี่ยนนามสกุล มีลูกหลานที่อาจใช้นามสกุลต่างออกไป แม้คนนามสกุลเดียวกันแต่ไม่ได้รับยีนกลายพันธุ์ก็ไม่เป็น MH เดี๋ยวนี้ตรวจยีนก็ไม่ยาก (แม้จะยังมีอีก 40% ที่ไม่พบยีนก่อโรค แต่การตรวจยังช่วยได้เยอะ) 3-4 เดือนก่อนก็เพิ่งมีครอบครัวจากต่างจังหวัดมาตรวจ เพราะเพิ่งรอดจาก MH หลังผ่าตัด ก็พบ RYR1 mutation ทำให้สมาชิกครอบครัวรู้ตัวเองได้ว่าใครเสี่ยงหรือไม่เสี่ยง
การใช้นามสกุลเป็นตัวคัดกรอง ยังเป็นดาบสองคมนอกจากเรื่องความปลอดภัย (PDPA) การถูกตราหน้า (stigmatization) ว่านามสกุลนี้เสี่ยงสูง ยังนำไปสู่การเลือกปฏิบัติ คนวางแผนแต่งงานอาจโดนอีกฝ่ายรังเกียจ คนจะซื้อประกันอาจโดนปฏิเสธ คนสมัครเข้าทำงาน HR อาจเลือกคนนามสกุลอื่นที่เสี่ยงน้อยกว่า ฯลฯ

คอนเทนต์สำหรับคุณ By Blue Dot

เนื้อหาคัดสรรคุณภาพ

เลิกความเชื่อผิด ๆ เรื่องนี้ได้แล้วครับ สื่อต่าง ๆ ก็ต้องเลิกนำเสนอหรือแก้ไขความเข้าใจให้ถูกต้อง คนที่แชร์ก็ควรหยุดแชร์ คนต้นเรื่องที่เปิดประเด็นก็ควรออกมาแก้ไขเช่นกัน