นายแพทย์ฒัชชณพงศ์ จงเจริญยานนท์ แพทย์เฉพาะทางโรคระบบทางเดินหายใจและเวชบำบัดวิกฤตในเด็ก โรงพยาบาลสมิติเวช สุขุมวิท เจ้าของเพจ หมอม็อด หมอเด็กขอเล่า อธิบายถึงพฤติกรรมพื้นฐานที่ผู้ปกครองควรใส่ใจ เพราะอาจมีส่วนเกี่ยวข้องกับสุขภาพและการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันในเด็ก โดยมี 4 เรื่องสำคัญ ได้แก่ การนอนไม่พอ การติดหน้าจอมากเกินไป การไม่ออกกำลังกาย และน้ำหนักเกิน
นอนไม่พอ
เด็กต้องนอนให้พอและนอนให้ดีด้วย เพราะช่วงที่หลับสนิทเป็นช่วงสำคัญที่ร่างกายได้พักและฟื้นฟู รวมถึงเป็นช่วงที่ระบบภูมิคุ้มกันทำงานอย่างเหมาะสม
ดังนั้น ผู้ปกครองจึงไม่ควรดูเพียงว่าเด็กนอนกี่ชั่วโมง แต่ควรดูคุณภาพการนอนด้วย หากลูกนอนกรนเป็นประจำ หลับไม่สนิท หรือตื่นบ่อย แม้จะมีจำนวนชั่วโมงนอนเพียงพอ แต่คุณภาพการนอนอาจไม่ดี
โดยเฉพาะกรณีที่เด็กนอนกรนเป็นประจำ ควรหาสาเหตุและเข้ารับการรักษา ไม่ควรคิดว่าเด็กกรนเป็นเรื่องปกติ
ติดจอมากเกินไป
การใช้หน้าจอไม่ได้ทำให้เด็กติดเชื้อโดยตรง แต่การใช้หน้าจอมากเกินไปอาจทำให้เด็กนั่งมากและขยับร่างกายน้อยลง ขณะเดียวกัน หากเด็กเล่นหน้าจอในช่วงเย็นหรือก่อนนอน ก็อาจรบกวนความง่วง ทำให้นอนช้า นอนไม่พอ และนอนไม่ดีได้
ดังนั้น เรื่องการนอนและการใช้หน้าจอจึงเชื่อมโยงกัน ผู้ปกครองควรดูแลให้ลูกนอนหลับอย่างเพียงพอและมีคุณภาพ พร้อมทั้งไม่ปล่อยให้หน้าจอมาแย่งเวลานอนของลูก
ไม่ออกกำลังกาย
เด็กควรได้วิ่งเล่นและขยับร่างกายทุกวัน โดยไม่จำเป็นต้องเล่นกีฬาอย่างเป็นเรื่องเป็นราวเสมอไป กิจกรรมทั่วไป เช่น วิ่งเล่น ปั่นจักรยาน ว่ายน้ำ หรือเตะบอล ก็สามารถช่วยให้เด็กได้เคลื่อนไหวร่างกาย
การออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอช่วยให้ร่างกายแข็งแรง และช่วยให้ระบบภูมิคุ้มกันทำงานได้ดีขึ้น
น้ำหนักเกิน
อีกปัจจัยหนึ่งที่ผู้ปกครองควรใส่ใจคือ “น้ำหนักเกิน” โดยเฉพาะหากเด็กเข้าสู่ภาวะอ้วน เพราะไม่ได้มีผลเพียงเรื่องรูปร่างเท่านั้น แต่ไขมันที่มากเกินไปมีความสัมพันธ์กับการอักเสบเรื้อรังในร่างกาย และอาจรบกวนการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันได้
นอกจากนี้ อีกจุดที่หลายคนอาจไม่ได้นึกถึงคือบริเวณ “คอ” เด็กที่มีภาวะอ้วนอาจมีไขมันสะสมบริเวณคอและเนื้อเยื่อรอบทางเดินหายใจมากขึ้น เมื่อมีเนื้อเยื่อรอบทางเดินหายใจมากขึ้น ช่องทางเดินหายใจก็อาจแคบลง โดยเฉพาะในช่วงหลับ ทางเดินหายใจจะตีบได้ง่ายขึ้น จึงเพิ่มโอกาสเกิดอาการนอนกรน รวมถึงภาวะหยุดหายใจขณะหลับได้
สุดท้ายแล้ว ปัจจัยต่าง ๆ เหล่านี้สามารถเชื่อมโยงกลับมาหากันได้ โดยน้ำหนักเกินอาจสัมพันธ์กับทางเดินหายใจที่แคบลง ซึ่งเพิ่มโอกาสนอนกรน และเมื่อนอนกรนหรือนอนไม่ดี ก็อาจทำให้คุณภาพการนอนลดลง ดังนั้น หากลูกป่วยบ่อย ผู้ปกครองอาจลองกลับมาเช็กพื้นฐานเหล่านี้ก่อน ได้แก่ นอนให้พอ ลดเวลาหน้าจอ ขยับร่างกายทุกวัน และดูแลน้ำหนักให้เหมาะสม