วันที่ 13 พฤศจิกายน 2569 จากกรณีกัมพูชาสร้างภาพยนต์ เรื่อง “Ghost Mountain: Second Killing Field” โดยนำเสนอเนื้อหาเกี่ยวกับเหตุการณ์บริเวณชายแดนไทย-กัมพูชา และเผยแพร่ภาพโปสเตอร์ที่พาดพิงทหารไทยนั้น
ล่าสุดกองทัพบกได้นำคณะผู้สังเกตการณ์อาเซียนประจำประเทศไทย (AOT-TH) พร้อมด้วยสื่อมวลชนไทยและต่างประเทศ ลงพื้นที่อำเภอโคกสูง จังหวัดสระแก้ว เพื่อติดตามสถานการณ์ชายแดนไทย–กัมพูชา พร้อมนำเสนอข้อมูลประวัติศาสตร์และบทบาทของประเทศไทยในการให้ความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมแก่ชาวกัมพูชาในอดีตในพื้นที่จังหวัดสระแก้ว
พล.ต.วินธัย สุวารี โฆษกกองทัพบก กล่าวว่า การลงพื้นที่ครั้งนี้เป็นไปตามนโยบายของ พล.อ.พนา แคล้วปลอดทุกข์ ผู้บัญชาการทหารบก (ผบ.ทบ.) ซึ่งมอบหมายให้ พล.ท.ธีรนันท์ นันทขว้าง รองเสนาธิการทหารบก เป็นหัวหน้าคณะ นำคณะ AOT-TH และสื่อมวลชนร่วมติดตามสถานการณ์และการปฏิบัติงานของกองกำลังบูรพา ตลอดจนรับทราบข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์และความเป็นมาของพื้นที่ เพื่อให้เข้าใจสถานการณ์อย่างรอบด้าน พร้อมพบปะให้กำลังใจกำลังพลที่ปฏิบัติหน้าที่ตามแนวชายแดน
โดยทางคณะฯ ได้เดินทางไปยังศูนย์เรียนรู้ประวัติศาสตร์เขาอีด่าง ซึ่งเคยเป็นพื้นที่พักพิงของผู้อพยพชาวกัมพูชากว่า 160,000 คน บนพื้นที่กว่า 400 ไร่ เพื่อรับฟังการบรรยายถึงบทบาทของประเทศไทยในการให้ความช่วยเหลือชาวกัมพูชาที่หนีภัยจากความขัดแย้ง การสู้รบ และความอดอยากภายในประเทศ โดยในขณะนั้น ประชาชนจำนวนมากต้องละทิ้งถิ่นฐานและเดินทางมายังชายแดนไทยเพื่อแสวงหาความปลอดภัย ประเทศไทยจึงได้จัดพื้นที่พักพิงและประสานความร่วมมือกับองค์การระหว่างประเทศ เพื่อจัดหาอาหาร น้ำดื่ม การรักษาพยาบาล และสิ่งจำเป็นต่อการดำรงชีวิตตามหลักมนุษยธรรม ควบคู่กับการดูแลความปลอดภัยของผู้หนีภัยและประชาชนไทยตามแนวชายแดน
จากนั้น คณะฯ ได้เดินทางไปยังฐานปฏิบัติการนันทะวงศ์ บ้านหนองจาน ตำบลโนนหมากมุ่น ซึ่งกองกำลังบูรพาได้ดำเนินการปรับปรุง เพื่อให้การดูแลพื้นที่เป็นไปอย่างครอบคลุม
ทั้งนี้ พื้นที่บ้านหนองจานเดิมเป็นที่ตั้งศูนย์อพยพชั่วคราวเพื่อช่วยเหลือชาวกัมพูชาที่หนีภัยสงคราม ก่อนมีการอยู่อาศัยต่อเนื่องและขยายพื้นที่ทำกินและสิ่งปลูกสร้างในพื้นที่ภายใต้อธิปไตยของไทย การบรรยายครั้งนี้จึงนำแผนที่และภาพถ่ายทางประวัติศาสตร์มาเปรียบเทียบกับสภาพปัจจุบัน เพื่อให้คณะฯ เข้าใจความเป็นมาของชุมชนและการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์พื้นที่ โดยฝ่ายไทยได้ทักท้วงและแก้ไขปัญหาผ่านกลไกความร่วมมือและกฎหมายที่เกี่ยวข้องมาอย่างต่อเนื่อง แต่ยังไม่ได้รับความร่วมมือจากฝ่ายกัมพูชาเท่าที่ควร
ฝ่ายไทยยืนยันว่า การอยู่อาศัยต่อเนื่องไม่ทำให้การรุกล้ำเป็นสิทธิอันชอบธรรม และผู้เข้ามาอยู่อาศัยโดยไม่ได้รับอนุญาตต้องเข้าสู่กระบวนการตามกฎหมายไทย
พล.ต.วินธัย กล่าวว่า การลงพื้นที่ครั้งนี้ยังมีความสำคัญต่อการนำเสนอข้อเท็จจริงต่อประชาคมโลก เนื่องจากฝ่ายกัมพูชายังคงนำประเด็นสถานการณ์ชายแดนไปขยายผลกล่าวหาประเทศไทยในเวทีระหว่างประเทศ ทั้งเรื่องสถานะของพื้นที่และจำนวนประชาชนที่ได้รับผลกระทบ ซึ่งฝ่ายไทยเห็นว่าข้อมูลดังกล่าวคลาดเคลื่อนจากข้อเท็จจริงในพื้นที่ รวมถึงการเชื่อมโยงประเด็นดังกล่าวกับข้อกล่าวหาด้านมนุษยธรรม อันอาจทำให้ประชาคมระหว่างประเทศเกิดความเข้าใจผิด
ซึ่งการเปิดพื้นที่ให้คณะผู้สังเกตการณ์อาเซียนและสื่อมวลชนเข้ารับทราบข้อมูลและตรวจสอบสภาพพื้นที่จริง จึงเป็นการยืนยันความพร้อมของฝ่ายไทยในการชี้แจงด้วยหลักฐานที่ตรวจสอบได้ เพื่อให้เกิดความเข้าใจที่ถูกต้องทั้งในเรื่องพื้นที่ ความเป็นมาของชุมชน และประชาชนที่ได้รับผลกระทบจริง
กองทัพบกยืนยันว่า ประเทศไทยยึดมั่นในหลักมนุษยธรรม ควบคู่กับการปกป้องอธิปไตยและดูแลความปลอดภัยของประชาชนมาอย่างต่อเนื่อง พร้อมเปิดเผยข้อเท็จจริง และมุ่งแก้ไขปัญหาชายแดนด้วยสันติวิธี ภายใต้กรอบกฎหมายและข้อตกลงร่วมกันอย่างเคร่งครัด