กระชาก “หน้ากากคนดี” ตีแผ่มูลนิธิสีเทา และช่องโหว่ระบบตรวจสอบมูลนิธิ อาจเปิดทางให้คนบางกลุ่มใช้ศรัทธาประชาชนแสวงหาผลประโยชน์
โดย ดร.ธนกฤต จิตรอารีย์รัตน์ อดีตเลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ เปิดเผยข้อมูลที่น่าสนใจ ผ่านรายการ “Off The Record” ทางช่อง PPTVHD 36 ถึงกรณีที่กระแสสังคมจับตาการตรวจสอบมูลนิธิหลายแห่ง ขณะเดียวกันกระทรวงมหาดไทย ได้สั่งปูพรมตรวจสอบมูลนิธิทั้งหมดจำนวน 17,500 กว่าแห่งแล้วนั้น
ดร.ธนกฤต เล่าว่าสำหรับการตรวจสอบติดตามมูลนิธิฯนั้นเชื่อว่าเจ้าหน้าที่มีการมอนิเตอร์อยู่แล้ว ถ้าอันไหนที่มีความผิดสังเกต โตไวๆ พวกโตไวๆ พวกเงินบริจาคมากๆ จะถูกมอนิเตอร์ขึ้นลิสต์ไว้ เป็นแต่เพียงว่ารอจังหวะว่าถ้ามันมีความผิดปกติหรือ “ฝีแตก” อย่างกรณีของ “บุ๋ม ปนัดดา” ที่ใช้เวลาไม่เพียงแค่ไม่กี่วันสืบสวนสอบสวนเสร็จแล้วแจ้งข้อหาได้เร็วขนาดนี้ แสดงว่าต้องมีข้อมูลมาก่อนหน้านั้นแล้ว โดยพฤติกรรมของคนที่ทำลักษณะแบบนี้ จะมีหน่วยงานที่คอยมอนิเตอร์ มีเครือข่ายเชื่อมโยง และหากมีข้อมูลก็สามารถตรวจสอบได้จากเส้นทางการเงินได้ ส่วนกรณีการโยกย้ายทรัพย์สิน หรือเอาของแบรนด์เนมปลอมมาบังก็เชื่อว่าไม่มีทางทันตำรวจ ตำรวจรู้อยู่แล้ว เพียงแต่ให้โอกาสคนที่รู้เท่าไม่ถึงการณ์ มีเจตนาหรือไม่เจตนา ก็ควรไปแสดงตัวกับตำรวจ ก่อนจะโดนข้อหาร่วมกันฟอกเงินไปด้วย
“หลายคนเราเห็นตั้งแต่เริ่มตั้งไข่ แต่ก่อนเดินเข้ามาเจอแมวหน้าประตูยังสวัสดีแมว แต่ตอนนี้ใหญ่มากสิงโตยังต้องหลบ พฤติกรรมเปลี่ยน นิสัยเปลี่ยน สันดานเปลี่ยน”
เมื่อถามว่าทำไมมูลนิธิถึงกลายเป็นแหล่งฟอกเงิน ดร.ธนกฤต บอกว่า ระบบการตรวจสอบมูลนิธิมีน้อย มีหน่วยงานเดียวคือกระทรวงมหาดไทยในการตรวจงบดุล และกองที่ดูแลมูลนิธิซึ่งมีอยู่ประมาณ 14,000 กว่าแห่งทั่วประเทศ แต่มีเจ้าหน้าที่นิดเดียว จะไปลงพื้นที่ตรวจได้สักกี่ราย ซึ่งตอนนี้ก็มีมูลนิธิดังๆ หลายแห่งถูกตรวจสอบ แต่ก็มองว่าการถูกตรวจสอบเป็นเรื่องดี จะได้ชัดเจนว่าอะไรเป็นทองแท้หรือทองเทียม ถ้าไม่ได้ทำอะไรผิดก็ไม่ต้องกังวล
ดร.ธนกฤต บอกอีกว่า เคสของบุ๋ม ถือว่ามีช่องโหว่เยอะ ย้อนแย้งกับที่ให้สัมภาษณ์ พูดว่าระบบแข็งแรงมีคนดูแลอย่างดี ส่งงบดุลตลอด แต่สุดท้าย 4 ปีไม่เคยส่งงบดุล แต่คนเชื่อเพราะดีกรีนางสาวไทย เป็นแม่พระ คอยออกมาต่อต้านเช่นข่มขืนเท่ากับประหาร จนคนได้ใจ ทำคอนเทนต์ลุยน้ำทั้งวันทั้งคืน แต่หน้ายังสดสวย บางคนมาทำคอนเทนต์แป๊บเดียวกลับไปนอน แต่เงินบริจาคไหลเป็นน้ำ
เมื่อถามว่าความซับซ้อนในการยักยอกเงินมูลนิธิมีความซับซ้อนระดับไหน ดร.ธนกฤต บอกว่า กรณีของบุ๋มถือง่ายเกินไป แต่มันก็อาจจะคุ้มค่าได้ไปหลายร้อยล้าน ติดคุกสูงสุด 20 ปี ลดโทษไปมาไม่เกิน 8 ปี ออกมาก็เสพสุขต่อ แต่ตอนนี้มีกฎหมายฟอกเงิน ไม่มีอายุความ ตามยึดทรัพย์ต่อได้อีก ก็ใช้เงินลำบากหน่อย แต่ก็มีอีกวิธีคือการเล่นแร่แปรธาตุ เงินเทาโยนเข้ามาบริจาคในมูลนิธิ ซึ่งตรวจสอบไม่ได้ แล้วเอาไปแปลงเป็นทรัพย์สิน ซื้อของจากคนในกลุ่ม แล้วกลายเป็นว่ามีเงินทอน กลายเป็นการฟอกเงินเทาหรือเงินดำให้กลายเป็นเงินขาวได้เลย
นอกจากนั้นยังมีกรณีการตั้งบริษัทต่างหาก แล้วเอาเงินมูลนิธิไปซื้อของจากบริษัทตัวเอง โดยใช้นอมินี ซื้อเสร็จเอาของไปบริจาค เช่น ของชิ้นละ 50 บาท ซื้อแสนชิ้น มูลนิธิซื้อแพงกว่าราคาตลาด อ้างสถานการณ์ฉุกเฉินเฉพาะหน้า ไม่ต้องประกวดราคา/ประมูลเพราะเป็นเอกชน ไม่ใช่หน่วยงานรัฐ ซึ่งเป็นกระบวนการที่ทำได้ง่ายมาก เงินประชาชนไหลเข้ามาที่มูลนิธิแล้วซื้อของจากบริษัทตัวเอง ซึ่งก็เป็นการซื้อจริงแจกจริง เพราะมูลนิธิไม่ใช่หน่วยงานของรัฐจึงไม่มีระบบตรวจสอบอะไร กว่าจะมีหน่วยงานเข้ามาตรวจสอบ แบบนี้เรียกได้ว่า “รู้ไม่ทันโจร” ซึ่งคนที่รู้ช่องทางแบบนี้เชื่อว่ามีไม่กี่คน
เมื่อถามว่าโฉมหน้าคนดีนักสังคมสงเคราะห์ที่เป็นคนดังจะเปลี่ยนไปไหมหลังจากนี้ ดร.ธนกฤต บอกว่า เชื่อว่าจะมีการเปลี่ยนแปลง เพราะจะถูกจับตามองมากขึ้น คนที่อยากโอนเงินบริจาคหลังจากนี้อาจจะต้องมีการขอใบเสร็จ เพื่อเอาไปลดหย่อนภาษี เพื่อให้ตัวเลขเงินที่มีการบริจาคถูกนำเข้าระบบให้มีการตรวจสอบ สรรพากรจะรีเช็คกลับไปที่มูลนิธิว่ามีต้นขั้วตรงกันหรือไม่ เงินจะได้ไม่รั่วไหลไปที่อื่น
ส่วนกรณีที่กระแสสังคมจับตาการตรวจสอบ “มูลนิธิกันจอมพลังช่วยสู้” ดร.ธนกฤต บอกว่า ขณะนี้ยังอยู่ในกระบวนการสืบสวน แต่เคสนี้ต่างจากกรณีของ “บุ๋ม ปนัดดา” เพราะกรณีบุ๋มมีเป้าชัดเจน แต่เคส “มูลนิธิกันจอมพลังช่วยสู้” เป็นการตรวจสอบว่าทำถูกหรือไม่ ถ้าทำถูกจากนี้ต่อไปมูลนิธิก็จะสง่างาม โดยตอนนี้ตำรวจเห็นเส้นทางการเงินหมดแล้ว เพราะถ้าตรวจสอบบัญชีก็จะเห็นได้ว่ามีเส้นเงินไปไหนบ้าง หากมีเส้นเงินที่น่าสงสัยหรือซื้อของเจ้าไหนซ้ำๆ ก็จะเห็นได้เลย ซึ่งก็จะต้องมีการวิเคราะห์แผนธุรกรรมทางคดี ซึ่งแตกต่างจากกรณีบุ๋มที่ทำมูลนิธิอยู่คลอง 8 แต่เงินไปอยู่ภูเก็ต ซึ่งผิดวัตถุประสงค์
เมื่อถามว่าทำไมเคส “บุ๋ม ปนัดดา” เร็ว แต่เคส “กัน จอมพลัง” ช้า เป็นเพราะสนิทกับ รอ.ธรรมนัส พรหมเผ่า หัวหน้าพรรคกล้าธรรมหรือไม่ ดร.ธนกฤต ตอบว่า เรื่องแบบนี้ ใครปกป้องใครไม่ได้ ทุกคนต้องถูกตรวจสอบ ล่าสุดทนายตั้ม มีการไปยื่นตรวจสอบ 11 มูลนิธิและ 1 สมาคมก็แสดงว่าต้องมีอะไรอยู่ในมือที่จะยื่นตรวจสอบมูลนิธิเหล่านี้จากมูลนิธิที่มีหมื่นกว่าแห่ง ก็แสดงว่ามีอะไรที่เขาสงสัย หากมีข้อสงสัยก็ต้องตรวจสอบ ซึ่งก็มีสิทธิถูกตรวจสอบได้อยู่แล้ว
ส่วนเรื่องข้อบังคับของ “มูลนิธิกันจอมพลังช่วยสู้” ที่ระบุว่าหากเลิกมูลนิธิไปจะยกทรัพย์สินทั้งหมดให้กับ “มูลนิธิธรรมนัส พรหมเผ่า” นั้น ดร.ธนกฤต มองว่า ก็ไม่ใช่เรื่องแปลก เพราะเขาก็รู้จักกันจริง ซึ่งตนก็รู้จักแต่ตนไม่ได้มีการก่อตั้งมูลนิธิฯอะไร แต่สุดท้ายมูลนิธิกันจอมพลังช่วยสู้ก็เปลี่ยนไปให้มูลนิธิอื่นแล้ว ซึ่งตนว่าเรื่องการทำแบบนี้ไม่มีอะไรผิด เพียงแต่จะผิดก็ต่อเมื่อเงินชาวบ้านที่บริจาคเข้ามาคุณนำไปเล่นแร่แปรธาตุกลับมาเข้ากระเป๋าตัวเองหรือไม่
ส่วนเรื่องที่ “กัน จอมพลัง” มีการไลฟ์ขายของด้วยนั้น ดร.ธนกฤต มองว่า เรื่องไลฟ์ขายของเป็นเรื่องปกติ คนทำมูลนิธิก็ต้องทำมาหากิน มีอาชีพส่วนตัวได้ ส่วนเรื่องที่คนกังวลว่าจะเป็นเงินที่ทับซ้อนกันหรืออาจเป็นหารฟอกเงินหรือไม่นั้น ก็สามารถตรวจสอบได้จากการโอนเงิน จากยอดขาย มีสรรพากรเช็คได้ หากตอนไลฟ์มีคนดูแค่ 1 พันคน แต่มียอดขาย 10 ล้านบาทแบบนี้เป็นไปได้หรอ สิ่งเหล่านี้สามารถนำมาวิเคราะห์ได้ ซึ่งอาชญากรทิ้งร่องรอยเสมอ ไม่มีอะไรรอดพ้นจากคนที่มีหน้าที่และมีประสบการณ์ในการสืบสวนสอบสวน
เมื่อถามว่าเรื่องการตรวจสอบมูลนิธิฯ จะเห็นขาใหญ่ล้มอีกกี่คน ดร.ธนกฤต บอกว่า สำหรับมูลนิธิดังๆ คาดว่ายังมีอีกอย่างน้อย 3-4 แห่งที่มีร่องรอย โอกาสที่จะถูกหักเขี้ยวไปมีพอสมควร “บุ๋ม ปนัดดา” เป็นแค่จุดเริ่มต้น ยังอาจจะมีตัวพ่อตัวแม่อีกหลายคน ที่จะต้องถูกสังคายนาสักที