นายพงษธร อินอำนวย ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านคดีการค้ามนุษย์และยาเสพติด และอดีตผู้อำนวยการกองคดียาเสพติด กรมสอบสวนคดีพิเศษ (DSI) ในฐานะหนึ่งในคณะทำงานร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด (ป.ป.ส.) เพื่อขยายผลคดีเครือข่ายค้ายาเสพติดข้ามชาติ เปิดเผยถึงแนวทางดำเนินคดีกรณี “แอร์มีนา” หลังอัยการออสเตรเลียถอนฟ้องทุกข้อกล่าวหา และศาลมีคำสั่งยุติคดี เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569
นายพงษธร ระบุว่า หากทางการไทยได้รับตัว แอร์มีนา กลับประเทศ จะต้องพิจารณาข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการนำกระเป๋าผ้าปักลายช้างที่ซุกซ่อนเฮโรอีนเดินทางออกจากประเทศไทยไปยังออสเตรเลียว่ามีพฤติการณ์เข้าข่ายความผิดตามพระราชบัญญัติศุลกากร พ.ศ. 2560 หรือไม่ โดยเฉพาะกรณีการนำสิ่งของออกนอกราชอาณาจักรโดยไม่ผ่านพิธีการศุลกากรอย่างถูกต้อง
หากกรมศุลกากรพิจารณาว่ามีมูลความผิด ก็อาจดำเนินการสอบสวนและแจ้งข้อกล่าวหาตามกฎหมาย ขณะที่สำนักงาน ป.ป.ส. อาจพิจารณาดำเนินการในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการส่งออกสิ่งของต้องห้ามอย่างยาเสพติด และประสานการแจ้งข้อกล่าวหาร่วมกับศุลกากรต่อพนักงานสอบสวน สภ.ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ จังหวัดสมุทรปราการ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่เกี่ยวข้องกับการกระทำความผิดตามที่มีการกล่าวอ้าง
บช.ปส. อาจสอบ “แอร์มีนา” เชื่อมโยงเครือข่ายค้ายาเสพติด
นายพงษธร อธิบายว่า แม้สำนักงาน ป.ป.ส. จะมีบทบาทสำคัญด้านการสืบสวนและปราบปรามยาเสพติด แต่การจัดทำสำนวนสอบสวนคดีดังกล่าวอาจอยู่ในความรับผิดชอบของกองบัญชาการตำรวจปราบปรามยาเสพติด (บช.ปส.) ซึ่งได้ดำเนินคดีกับบุคคลที่เกี่ยวข้องกับเครือข่ายนี้ไปก่อนหน้านี้แล้ว
จากแนวทางการสืบสวน พบข้อมูลเกี่ยวกับขบวนการลักลอบลำเลียงยาเสพติดจากประเทศเพื่อนบ้านเข้าสู่ประเทศไทย ผ่านพื้นที่ริมแม่น้ำโขงในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ หรือบริเวณชายแดนภาคเหนือตอนบน ก่อนส่งต่อผ่านระบบขนส่งพัสดุไปยังกรุงเทพมหานคร และจัดหาบุคคลนำสัมภาระที่ซุกซ่อนยาเสพติดเดินทางไปยังประเทศที่สาม
สำหรับเครือข่ายที่อยู่ระหว่างการขยายผล มีทั้งผู้รับและส่งพัสดุยาเสพติด ผู้ขนส่งพัสดุไปยังคอนโดมิเนียมของ น.ส.มีนา รวมถึงบุคคลที่มีข้อมูลเกี่ยวข้องกับการประสานงานและโอนเงินค่าจ้าง
หนึ่งในนั้นคือ น.ส.จันทรา ผู้ใช้บัญชีเฟซบุ๊กชื่อ “Rose Rose” ซึ่งมีข้อมูลว่าเป็นผู้โอนเงินค่าจ้างให้แอร์มีนา และปัจจุบันอยู่ระหว่างหลบหนีหมายจับศาลอาญา ขณะที่นายเอกวิทย์ ผู้ใช้บัญชีไลน์ชื่อ “Rin Rin” พบข้อมูลว่าเป็นผู้ประสานงานกับนายอุทัย ซึ่งเป็นไรเดอร์ที่นำกล่องพัสดุไปส่งยังคอนโดมิเนียมของแอร์มีนา
นายพงษธร มองว่า มีความเป็นไปได้ที่ บช.ปส. จะนำชื่อของแอร์มีนาเข้าสู่สำนวนสอบสวนที่เกี่ยวข้องกับเครือข่ายดังกล่าว เพื่อสอบปากคำเพิ่มเติมถึงการรับจ้างนำสัมภาระออกนอกประเทศ บุคคลที่ติดต่อว่าจ้าง และผู้รับพัสดุปลายทาง
ทั้งนี้ พนักงานสอบสวนอาจสอบปากคำ น.ส.มีนา ในฐานะพยาน หรือพิจารณาว่ามีพฤติการณ์เกี่ยวข้องกับการกระทำความผิดหรือไม่ ก่อนประเมินพยานหลักฐานเพื่อประกอบการตัดสินใจว่าจะแจ้งข้อกล่าวหาหรือไม่ หากมีความเห็นควรดำเนินคดี ก็จะเข้าสู่กระบวนการจัดทำสำนวนและส่งให้อัยการพิจารณาตามขั้นตอนกฎหมาย
อาจเข้าข่ายผู้ถูกหลอกใช้ไม่รู้ตัว
นายพงษธร กล่าวอีกว่า พฤติการณ์ในลักษณะดังกล่าวอาจเข้าข่ายแนวคิดทางกฎหมายที่เรียกว่า “Innocent Agent” หรือผู้ถูกหลอกใช้ให้กระทำความผิดโดยไม่รู้ว่าการกระทำนั้นเป็นความผิด ซึ่งบุคคลดังกล่าวอาจถูกใช้เป็นเครื่องมือของผู้กระทำความผิดที่แท้จริง
อย่างไรก็ตาม การพิจารณาว่าแอร์มีนาเข้าข่ายดังกล่าวหรือไม่ ต้องขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง พยานหลักฐาน และดุลพินิจของพนักงานสอบสวนกับพนักงานอัยการเป็นสำคัญ
นอกจากนี้ แอร์มีนายังสามารถนำเอกสารเกี่ยวกับการถอนฟ้องของอัยการออสเตรเลีย หรือคำสั่งยุติคดีของศาล มาใช้ประกอบการให้ปากคำต่อพนักงานสอบสวนไทยได้
หากผลการสอบสวนพบว่าแอร์มีนาไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับขบวนการค้ายาเสพติดโดยเจตนา แต่เป็นผู้ถูกหลอกใช้ โดยมีหลักฐานสนับสนุน เช่น ข้อความสนทนากับผู้ว่าจ้างหรือผู้ประสานงาน พนักงานสอบสวนก็อาจมีความเห็นควรสั่งไม่ฟ้อง และจัดทำสำนวนเสนอให้อัยการพิจารณาตามกระบวนการต่อไป
ออสเตรเลียถอนฟ้องทุกข้อกล่าวหา เตรียมปล่อยตัวกลับไทย
ทั้งนี้ ผู้สื่อข่าวรายงานเพิ่มเติมว่า นับตั้งแต่ แอร์มีนา ถูกจับกุมตัวโดยตำรวจสหพันธรัฐออสเตรเลีย เนื่องจากพบว่ามีการนำเอากระเป๋าผ้าปักลายช้างไทย จำนวน 12 ใบ ซึ่งถูกซุกซ่อนยาเสพติดเฮโรอีนไว้น้ำหนัก 1 กิโลกรัม ออกจากราชอาณาจักรไทย ไปยังท่าอากาศยานนานาชาติเมลเบิร์น เมื่อวันที่ 25 มิ.ย. 69
ทำให้ทางการไทย เช่น สำนักงาน ป.ป.ส. กองบัญชาการตำรวจปราบปรามยาเสพติด (บชป.ส.) กองบัญชาการตำรวจนครบาล (บช.น.) กรมศุลกากร กระทรวงการต่างประเทศ กรมสอบสวนคดีพิเศษ (DSI) ประสานความร่วมมือกับทางการออสเตรเลียอย่างต่อเนื่อง และนำส่งรายละเอียดทางคดีที่เกี่ยวข้องจากการสืบสวนสอบสวนและขยายผลภายในประเทศไทย เพื่อทางการออสเตรเลียได้ใช้พิจารณาทางคดีซึ่งนับเป็นระยะเวลากว่า 4 เดือน
ทำให้แอร์มีนาต้องอยู่ระหว่างการฝากขังพิจารณาคดีภายในเรือนจำหญิง Dam Phyllis Frost Correctional Centre ในรัฐวิกตอเรีย ประเทศออสเตรเลีย จนกระทั่งวันนี้ (17 พ.ย. 69) อัยการได้ถอนฟ้องทุกข้อกล่าว และศาลได้ยุติคดี ทำให้แอร์มีนาเตรียมได้รับการปล่อยตัวออกจากเรือนจำหญิงดังกล่าว และเดินทางกลับประเทศไทยเพื่อเข้าสู่กระบวนการต่อไป