“วันเพ็ญเดือนสิบสอง น้ำก็นองเต็มตลิ่ง เราทั้งหลายชายหญิง สนุกกันจริงวันลอยกระทง” เทศกาลลอยกระทง 2569 ใกล้เข้ามาแล้ว ใครที่กำลังมองหาไอเดียทำกระทงด้วยตัวเอง สามารถเลือกใช้วัสดุธรรมชาติที่หาได้ง่าย ไม่ว่าจะเป็นใบตอง หยวกกล้วย กาบมะพร้าว หรือดอกไม้สด นำมาประดิษฐ์เป็นกระทงสวยงามได้หลากหลายรูปแบบ นอกจากจะช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายแล้ว ยังเป็นอีกหนึ่งวิธีร่วมสืบสานประเพณีไทยและลดปัญหาขยะในแหล่งน้ำ และอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมอีกด้วย
วันลอยกระทง 2569 ตรงกับวันไหน?
วันลอยกระทง 2569 ตรงกับวันอังคารที่ 24 พฤศจิกายน 2569 ซึ่งตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 ตามปฏิทินจันทรคติไทย โดยเป็นช่วงที่พระจันทร์เต็มดวงในคืนวันเพ็ญเดือน 12
ประเพณีลอยกระทงเป็นหนึ่งในเทศกาลสำคัญของประเทศไทยที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน ผู้คนมักจะนำกระทงที่ประดิษฐ์จากวัสดุต่าง ๆ มาประดับตกแต่งด้วยดอกไม้ ธูป และเทียน ก่อนนำไปลอยในแม่น้ำหรือแหล่งน้ำ เพื่อแสดงความเคารพและขอขมาต่อพระแม่คงคาตามความเชื่อที่สืบทอดกันมา
ประวัติความเป็นมาของวันลอยกระทง
ประเพณีลอยกระทงมีที่มาสืบเนื่องมาอย่างยาวนาน แต่ไม่มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่ระบุแน่ชัดว่าเริ่มต้นขึ้นในยุคสมัยใด โดยมีข้อสันนิษฐานเกี่ยวกับความเชื่อและพิธีกรรมที่เกี่ยวข้องกับสายน้ำ รวมถึงการรับอิทธิพลทางวัฒนธรรมจากอินเดีย
ในสมัยสุโขทัย มีการกล่าวถึงงานรื่นเริงที่เรียกว่า "เผาเทียน เล่นไฟ" ซึ่งปรากฏในศิลาจารึกหลักที่ 1 และมักถูกนำมาเชื่อมโยงกับประเพณีลอยกระทงในเวลาต่อมา อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีหลักฐานยืนยันชัดเจนว่างานดังกล่าวเป็นประเพณีลอยกระทงในรูปแบบปัจจุบัน
ส่วนเรื่องราวของนางนพมาศ หรือท้าวศรีจุฬาลักษณ์ สนมเอกของพระร่วง ที่เชื่อว่าเป็นผู้ประดิษฐ์กระทงดอกบัวขึ้นเป็นคนแรก ปรากฏอยู่ในหนังสือเรื่องนางนพมาศ ซึ่งเป็นวรรณกรรมที่มีการกล่าวถึงพิธีกรรมในสมัยสุโขทัย แต่ไม่ใช่หลักฐานร่วมสมัยที่ยืนยันเหตุการณ์ดังกล่าวโดยตรง
สำหรับความเชื่อเกี่ยวกับการลอยกระทงในปัจจุบัน ผู้คนมักใช้โอกาสนี้เพื่อขอขมาต่อพระแม่คงคา ซึ่งเปรียบเสมือนผู้ให้ชีวิตและหล่อเลี้ยงผู้คนผ่านสายน้ำ รวมถึงเป็นการอธิษฐานขอพรและสะเดาะเคราะห์ตามความเชื่อส่วนบุคคล
รวม 5 ไอเดียทำกระทง ลอยกระทง 2569 ไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม
สำหรับใครที่อยากประดิษฐ์กระทงด้วยตัวเองในวันลอยกระทง 2569 สามารถเลือกวัสดุจากธรรมชาติที่หาได้ทั่วไปมาสร้างสรรค์เป็นกระทงรูปแบบต่าง ๆ โดยมีไอเดียที่น่าสนใจดังนี้
1. กระทงใบตองแบบดั้งเดิม
กระทงใบตองเป็นรูปแบบที่ได้รับความนิยมมาอย่างยาวนาน เพราะมีความสวยงามแบบไทย ใช้วัสดุจากธรรมชาติ และสามารถตกแต่งได้หลากหลายตามความชอบ
วัสดุที่ต้องเตรียม
- หยวกกล้วยสำหรับทำฐานกระทง
- ใบตองสด
- ดอกดาวเรืองหรือดอกไม้สด
- ธูปและเทียน
- ไม้กลัดหรือไม้จิ้มฟัน
วิธีทำกระทงใบตองแบบดั้งเดิม
1. ตัดหยวกกล้วยเป็นแว่นกลมตามขนาดที่ต้องการ เพื่อใช้เป็นฐานกระทง อาจลองลอยน้ำเพื่อดูความสมดุล
2. ตัดใบตองเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า ขนาดเท่า ๆ กัน
3. พับใบตองเป็นกลีบกระทง โดยพับมุมทั้งสองด้านเข้าหากันให้เป็นทรงแหลม
4. นำกลีบใบตองที่พับไว้มาติดเรียงรอบฐานหยวกกล้วย โดยใช้ไม้กลัดยึดให้แน่น
5. ตกแต่งขอบกระทงด้วยกลีบใบตองเพิ่มเติม เพื่อเพิ่มความสวยงาม
6. ประดับด้วยดอกไม้สดตรงกลาง ปักธูปและเทียนให้เรียบร้อย
2. กระทงดอกไม้สด สวยงามแบบธรรมชาติ
ใครที่ชื่นชอบความเรียบง่ายและความสวยงามของดอกไม้ สามารถนำดอกไม้สดมาประดิษฐ์เป็นกระทงได้ โดยเลือกดอกไม้ที่มีสีสันเข้ากัน เช่น ดอกดาวเรือง ดอกบานไม่รู้โรย ดอกกล้วยไม้ หรือดอกกุหลาบ
วัสดุที่ต้องเตรียม
- หยวกกล้วยสำหรับทำฐาน
- ใบตอง
- ดอกไม้สดหลากสี
- ใบไม้สำหรับตกแต่ง
- ธูปและเทียน
- ไม้กลัด
วิธีทำกระทงดอกไม้สด
1. เตรียมฐานกระทงจากหยวกกล้วย โดยตัดให้เป็นทรงกลมหรือรูปทรงที่ต้องการ
2. นำใบตองมาหุ้มฐานกระทงให้เรียบร้อย
3. ตัดก้านดอกไม้ให้มีขนาดพอดีกับฐานกระทง
4. เริ่มจัดเรียงดอกไม้รอบฐาน โดยเลือกใช้สีสลับกันเพื่อให้เกิดความสวยงาม
5. ตกแต่งตรงกลางด้วยดอกไม้ขนาดใหญ่หรือดอกไม้ที่มีสีโดดเด่น
6. ปักธูปและเทียนบริเวณกลางกระทง พร้อมตรวจสอบความแข็งแรงก่อนนำไปลอย
3. กระทงกาบมะพร้าว รักษ์โลกจากวัสดุเหลือใช้
กาบมะพร้าวเป็นวัสดุธรรมชาติที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้ทำกระทงได้อย่างสร้างสรรค์ เหมาะสำหรับคนที่ต้องการลดการใช้วัสดุใหม่และนำของเหลือใช้กลับมาให้เกิดประโยชน์
วัสดุที่ต้องเตรียม
- กาบมะพร้าวหรือเปลือกมะพร้าวที่มีรูปทรงเหมาะสม
- ใบตอง
- ดอกไม้สด
- ใบไม้ประดับ
- ธูปและเทียน
วิธีทำกระทงกาบมะพร้าว
1. เลือกกาบมะพร้าวที่มีขนาดพอเหมาะและมีลักษณะเป็นแอ่ง สามารถลอยน้ำได้
2. ทำความสะอาดกาบมะพร้าวและตัดแต่งขอบให้เรียบร้อย
3. นำใบตองมาตกแต่งบริเวณขอบด้านในหรือรอบฐาน
4. จัดดอกไม้สดลงบนกระทง โดยเลือกสีสันให้เข้ากับสีกาบมะพร้าว
5. ตกแต่งเพิ่มเติมด้วยใบไม้หรือกลีบดอกไม้
6. ปักธูปและเทียนให้มั่นคง พร้อมทดลองลอยในภาชนะที่มีน้ำก่อนนำไปใช้งานจริง
4. กระทงเปลือกข้าวโพด ดีไซน์เก๋จากวัสดุธรรมชาติ
เปลือกข้าวโพดเป็นอีกหนึ่งวัสดุที่สามารถนำมาประดิษฐ์เป็นกระทงได้ มีลักษณะเป็นแผ่นบาง สามารถพับและจัดทรงได้ง่าย เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการกระทงที่มีเอกลักษณ์และแตกต่างจากรูปแบบทั่วไป
วัสดุที่ต้องเตรียม
- เปลือกข้าวโพดที่สะอาด
- หยวกกล้วยสำหรับทำฐาน
- ดอกไม้สด
- ใบไม้ประดับ
- ไม้กลัดหรือเชือกจากเส้นใยธรรมชาติ
- ธูปและเทียน
วิธีทำกระทงเปลือกข้าวโพด
1. นำเปลือกข้าวโพดมาทำความสะอาดและผึ่งให้สะเด็ดน้ำ
2. เลือกเปลือกข้าวโพดที่มีขนาดใกล้เคียงกัน เพื่อนำมาพับเป็นกลีบ
3. พับเปลือกข้าวโพดให้เป็นทรงกลีบดอกไม้หรือทรงกรวย
4. นำกลีบที่พับไว้มาติดเรียงรอบฐานหยวกกล้วย
5. ตกแต่งด้วยดอกไม้สดและใบไม้ตามความชอบ
6. ปักธูปและเทียนตรงกลางกระทง พร้อมตรวจสอบความแข็งแรงของโครงสร้าง
5. กระทงกะลามะพร้าว
สำหรับคนที่ชื่นชอบงานประดิษฐ์สไตล์มินิมอล กระทงกะลามะพร้าวเป็นอีกหนึ่งตัวเลือกที่น่าสนใจ เพราะมีรูปทรงเป็นธรรมชาติ สามารถนำมาตกแต่งให้สวยงามโดยไม่ต้องใช้วัสดุมากมาย
วัสดุที่ต้องเตรียม
- กะลามะพร้าวที่ทำความสะอาดแล้ว
- ดอกไม้สดขนาดเล็ก
- ใบไม้
- ธูปและเทียนขนาดเล็ก
วิธีทำกระทงกะลามะพร้าว
1. เลือกกะลามะพร้าวที่มีรูปทรงเหมาะสมและสามารถลอยน้ำได้
2. ทำความสะอาดด้านในและขอบกะลาให้เรียบร้อย
3. ตกแต่งด้านในด้วยดอกไม้สด โดยจัดวางให้มีความสมดุล
4. เพิ่มใบไม้หรือกลีบดอกไม้เพื่อให้ดูเป็นธรรมชาติ
5. วางธูปและเทียนในตำแหน่งที่มั่นคง
6. ทดลองลอยในภาชนะที่มีน้ำก่อนนำไปใช้จริง
ข้อควรรู้ก่อนทำกระทง ลอยกระทงอย่างไรให้รักษ์โลก?
แม้การประดิษฐ์กระทงจะเป็นกิจกรรมที่ช่วยสืบสานประเพณีไทย แต่การเลือกใช้วัสดุก็เป็นเรื่องสำคัญ เพราะกระทงทุกใบที่ลอยลงสู่แหล่งน้ำอาจกลายเป็นขยะที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมได้ หากจัดการไม่เหมาะสม
สำหรับการลอยกระทงในปี 2569 มีข้อแนะนำที่ควรคำนึงถึง ดังนี้
1. เลือกวัสดุจากธรรมชาติ เช่น ใบตอง หยวกกล้วย กาบมะพร้าว และดอกไม้สด ซึ่งสามารถย่อยสลายได้ตามธรรมชาติ
2. หลีกเลี่ยงวัสดุที่ย่อยสลายยาก เช่น โฟม พลาสติก ลวดเย็บกระดาษ และวัสดุตกแต่งสังเคราะห์
3. งดใช้วัสดุที่เป็นอันตรายต่อแหล่งน้ำ โดยเลือกวัสดุที่ไม่ก่อให้เกิดสารตกค้างหรือปนเปื้อนในน้ำ
4. หนึ่งครอบครัว หนึ่งกระทง ช่วยลดปริมาณขยะจากเทศกาลลอยกระทง
5. เลือกใช้บริการลอยกระทงออนไลน์ หรือร่วมกิจกรรมลอยกระทงดิจิทัล หากต้องการสืบสานประเพณีโดยไม่เพิ่มขยะในแหล่งน้ำ
นอกจากนี้ ควรตรวจสอบสถานที่จัดงานและปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ โดยเฉพาะการจุดธูปเทียนและการใช้ไฟ เพื่อความปลอดภัยของตนเองและผู้อื่น