การเปลี่ยนแปลงของกระทรวงไอซีทีเริ่มขึ้น วันที่ 7 พฤษภาคม พ.ศ. 2558 คณะรัฐมนตรี ได้เสนอร่างพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม เพื่อจัดตั้ง กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ขึ้นมาแทนกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารต่อ สภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) ให้พิจารณาในวาระแรกซึ่งสนช.ได้ลงมติรับหลักการในวาระแรกด้วยคะแนน 158 เสียงและได้ตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้
กระทั่งวันที่ 3 มิถุนายน พ.ศ. 2559 ที่ประชุม สนช. มีมติเอกฉันท์ เห็นชอบร่างพ.ร.บ.ปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม เพื่อจัดตั้ง “กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม” โดยเปลี่ยนชื่อจาก “กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร” เพื่อให้สอดคล้องกับงานและภารกิจ การพัฒนาทิศทางการแข่งขันของประเทศ
การปิดฉากของ “กระทรวงไอซีที” หลังเป็นกระทรวงที่ขับเคลื่อนด้านไอทีของประเทศไทยมาถึง 14 ปี ต้องมีเรื่องดีๆ โดนๆ ที่ทำให้จดจำกันบ้าง
ทีมนิวมีเดีย PPTV ขอหยิบ 5 โปรเจคที่โด่งดังระดับประเทศมาย้อนความจำกัน
1.โครงการคอมพิวเตอร์เอื้ออาทร
หากจำกันได้หลังก่อตั้งกระทรวงไอซีทีเมื่อปี 2545 ผ่านไปเพียงปีเดียว ในปี 2546 กระทรวงไอซีทีได้สร้างปรากฏการณ์ “คอมพิวเตอร์เอื้ออาทร” ดั๊มพ์ราคาคอมพิวเตอร์พีซีจากหลักหมื่นบาทให้เหลือในระดับหลัก 5 พันบาท เรียกว่าคอมพิวเตอร์พีซีที่ดูไกลเกินเอื้อมของผู้ที่มีรายได้ไม่มากกลายเป็นเรื่องที่ใกล้มาก ถือได้ว่ากระทรวงไอซีทีเป็นผู้สร้างปรากฏการณ์นำอุปกรณ์ไอทีที่กำลังอยู่ในกระแสและมีราคาแพงเข้าสู่คนไทยในราคาที่ถูกลงจนเกิดเป็นบรรทัดฐานใหม่ของราคาอุปกรณ์ไอทีในประเทศ
โครงการนี้จางหายไปแล้ว เหลือเพียงความทรงจำในยุคเริ่มพาประเทศไทยเข้าสู่โลกดิจิทัล
2.โครงการสมาร์ทการ์ด
ปี 2547 เป็นปีที่กระทรวงไอซีทีขับเคลื่อนการจัดทำบัตรประชาชนแบบอิเล็กทรอนิกส์ (สมาร์ทการ์ด) แทนบัตรประชาชนพลาสติกธรรมดา โดยทำการประมูลสมาร์ทการ์ด 26 ล้านใบ และส่งมอบถึงมือประชาชนให้ได้ใช้กันในปี 2548 วันนี้โครงการดังกล่าวกระทรวงมหาดไทยเป็นผู้ดูแล
...ลองหยิบบัตรประชาชนในกระเป๋าขึ้นมาดู นั่นหล่ะผลงานหนึ่งของกระทรวงไอซีที
3.ศูนย์การเรียนรู้ ICT ชุมชน
การพัฒนาศักยภาพชุมชนและพัฒนาการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารให้กับชุมชน เป็นโครงการที่เริ่มตั้งแต่ปี 2550 ปัจจุบันมีศูนย์ไอซีทีชุมชน 2,280 แห่งทั่วประเทศ และเป็นโครงการหนึ่งที่เข้าถึงประชาชนในชนบท ทำให้เกิดการเรียนรู้การใช้งานอินเทอร์เน็ตและคอมพิวเตอร์ ล่าสุด มีแผนยกระดับเป็นศูนย์ดิจิทัลชุมชน
4.โครงการ One Tablet Per Child
จากแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 11 พ.ศ.2555-2559 ให้ความสำคัญกับการพัฒนาคุณภาพของเด็กวัยเรียน ให้มีความรู้ทางวิชาการ ทักษะและสติปัญญาที่สามารถศึกษาหาความรู้และต่อยอดองค์ความรู้ได้ด้วยตนเอง รวมทั้งสามารถปรับตัวให้รู้เท่าทันกับข่าวสารภายใต้บริบทแห่งการเปลี่ยนแปลงทางด้านเทคโนโลยีที่รวดเร็ว จึงเป็นที่มาของการจัดหาเครื่องแท็บเล็ตพีซี (Tablet PC) ให้แก่โรงเรียน โดยเริ่มทดลองดำเนินการในโรงเรียนนำร่องสำหรับระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ปีการศึกษา พ.ศ.2555 ควบคู่กับการเร่งพัฒนาเนื้อหาที่เหมาะสม ตามหลักสูตรบรรจุลงในแท็บเล็ตพีซี รวมทั้งจัดทำระบบอินเทอร์เน็ตไร้สายตามมาตรฐาน การให้บริการในสถานศึกษาที่กำหนด โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย
โครงการนี้กระทรวงไอซีทีเป็นผู้ดูสเปคเครื่อง คุณสมบัติการใช้งาน และการจัดประมูลแบบอี-ออคชั่น ล่าสุด เรื่องนี้กระทรวงศึกษาธิการรับไปดูแล
5. ICT Free Wi-Fi
โครงการบริการอินเทอร์เน็ตความเร็วสูงด้วยเทคโนโลยี Wi-Fi โดยไม่คิดค่าใช้จ่ายเพื่อประโยชน์สาธารณะ “ICT Free Wi-Fi” มีวัตถุประสงค์ที่จะให้ประชาชนได้มีโอกาสใช้บริการอินเทอร์เน็ตกันอย่างทั่วถึงทุกคนทั่วประเทศและไม่ต้องมีการเสียค่าใช้จ่ายใดๆ ในการเชื่อมต่อในจุดสำคัญๆ เช่น ภายในมหาวิทยาลัยของรัฐ ศาลากลางจังหวัด ที่ทำการ อบต. ที่ว่าการอำเภอ โรงพยาบาลของรัฐ ที่ทำการไปรษณีย์ สถานีตำรวจ สถานที่สำคัญต่างๆ เช่น ท่าอากาศยาน สถานที่ท่องเที่ยว บนรถไฟฟ้า สถานีบริการน้ำมัน สถานีขนส่ง และศูนย์การเรียนรู้ ICT ชุมชน โครงการนี้เริ่มมาตั้งแต่ปี 2555 จนวันนี้มีจุดให้บริการอยู่ราวๆ 120,000-150,000 จุด รูปแบบการเข้าใช้บริการขึ้นอยู่กับการขอความร่วมมือจากผู้ให้บริการ ซึ่งมีทั้งทีโอที กสท เอไอเอส ดีแทค และทรูมูฟ
ยังมีเรื่องราวอีกมากมายที่เกิดขึ้นจากกระทรวงไอซีที และแม้ “กระทรวงไอซีที” จะเปลี่ยนชื่อเป็น “กระทรวงดิจิทัล” แต่การขับเคลื่อนประเทศไทยไปสู่การใช้งานเทคโนโลยีก็ยังคงอยู่ที่กระทรวงแห่งนี้
ส่วนการเปลี่ยนชื่อ “กระทรวงไอซีที” เป็น “กระทรวงดิจิทัล” คาดว่าจะลงประกาศราชกิจจานุเบกษาเร็วๆ นี้
สำหรับ 14 ปี กระทรวงไอซีที มีรัฐมนตรีกระทรวงไอซีที ดังนี้
1.นายแพทย์สุรพงษ์ สืบวงศ์ลี ดำรงตำแหน่งระหว่างวันที่ 3 ตุลาคม 2545 - 11 มีนาคม 2548
2. นายสุวิทย์ คุณกิตติ ดำรงตำแหน่งระหว่างวันที่ 11 มีนาคม 2548 - 2 สิงหาคม 2548
3.นายสรอรรถ กลิ่นประทุม ดำรงตำแหน่งระหว่างวันที่ 2 สิงหาคม 2548 - 4 กุมภาพันธ์ 2549
4.นายสุชัย เจริญรัตนกุล ดำรงตำแหน่งระหว่างวันที่ 7 กุมภาพันธ์ 2549 - 19 กันยายน 2549
5. นายสิทธิชัย โภไคยอุดม ดำรงตำแหน่งระหว่างวันที่ 9 ตุลาคม 2549 - 30 กันยายน 2550
6.นายโฆสิต ปั้นเปี่ยมรัษฎ์ ดำรงตำแหน่งระหว่างวันที่ 2 ตุลาคม 2550 - 6 กุมภาพันธ์ 2551
7.นายมั่น พัธโนทัย ดำรงตำแหน่งระหว่างวันที่ 6 กุมภาพันธ์ - 20 ธันวาคม 2551
8.ร้อยตรีหญิง ระนองรักษ์ สุวรรณฉวี ดำรงตำแหน่งระหว่างวันที่ 20 ธันวาคม 2551 - 6 มิถุนายน 2553
9.นายจุติ ไกรฤกษ์ ดำรงตำแหน่งระหว่างวันที่ 6 มิถุนายน 2553 - 9 สิงหาคม 2554
10.นาวาอากาศเอก อนุดิษฐ์ นาครทรรพ ดำรงตำแหน่งระหว่างวันที่ 9 สิงหาคม 2554 - 7 พฤษภาคม 2557
11.นายสรวงศ์ เทียนทอง รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงสาธารณสุข รักษาการแทนรัฐมนตรีว่าการกระทรวงฯ ดำรงตำแหน่งระหว่างวันที่ 8 พฤษภาคม 2557 - 22 พฤษภาคม 2557
12.นายสุรชัย ศรีสารคาม ปลัดกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสือสารปฏิบัติราชการแทนรัฐมนตรีว่าการกระทรวงฯ ดำรงตำแหน่งระหว่างวันที่ 23 พฤษภาคม - 11 มิถุนายน 2557
13.นางเมธินี เทพมณี ผู้ตรวจราชการกระทรวง รักษาราชการแทนปลัดกระทรวงปฏิบัติราชการแทนรัฐมนตรีว่าการกระทรวงฯ ดำรงตำแหน่งระหว่างวันที่ 12 มิถุนายน 2557 - 31 สิงหาคม 2557
14.นายพรชัย รุจิประภา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงฯ ดำรงตำแหน่งระหว่างวันที่ 31 สิงหาคม 2557 -19 สิงหาคม 2558
15.นายอุตตม สาวนายน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงฯ ดำรงตำแหน่งระหว่างวันที่ 19 สิงหาคม 2558 –12 กันยายน 2559