กติกาใหม่ "ระบบเศรษฐกิจดิจิทัลอาเซียน" ขายของข้ามประเทศง่ายขึ้น?

นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ เปิดเผยว่า มีกำหนดร่วมเดินทางกับนายกรัฐมนตรีเพื่อเข้าร่วมการประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 49 ระหว่างวันที่ 15-17 พฤศจิกายน 2569 ที่กรุงมะนิลา สาธารณรัฐฟิลิปปินส์ ในฐานะรองนายกรัฐมนตรีที่รับผิดชอบเสาประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน โดยการประชุมครั้งนี้จะครอบคลุมการประชุมสุดยอดอาเซียน และการประชุมสุดยอดอาเซียนกับคู่เจรจาที่เป็นคู่ค้าสำคัญ ได้แก่ จีน ญี่ปุ่น ออสเตรเลีย เกาหลีใต้ อินเดีย และสหรัฐอเมริกา

ตลอดจนจะเป็นผู้ลงนามความตกลงเศรษฐกิจดิจิทัลอาเซียน การประกาศเริ่มใช้ความตกลงการค้าเสรีอาเซียน-จีนยกระดับ (ACFTA 3.0) ในวันที่ 1 ธันวาคม 2569 รวมถึงความคืบหน้าการดำเนินการเพื่อเริ่มใช้ความตกลงการค้าสินค้าของอาเซียนฉบับปรับปรุง (ATIGA Upgrade) กลางปีหน้า  

นางศุภจี กล่าวว่า การประชุมในครั้งนี้จะเสนอผลลัพธ์สำคัญของเสาเศรษฐกิจต่อผู้นำอาเซียน รวม 31 เรื่อง โดยมีประเด็นสำคัญ คือ การลงนามความตกลงเศรษฐกิจดิจิทัลอาเซียน หรือ DEFA ซึ่งเป็นความตกลงการค้าดิจิทัลระดับภูมิภาคฉบับแรกของโลก ที่ประเทศไทยได้รับความไว้วางใจให้เป็นประธานคณะกรรมการเจรจา มีบทบาทสำคัญในการผลักดันและประสานความร่วมมือระหว่างประเทศสมาชิกอาเซียน จนสามารถสรุปผลการเจรจาได้สำเร็จเมื่อเดือนพฤษภาคม 2569 และนำมาสู่การลงนามความตกลงร่วมกันในการประชุมสุดยอดอาเซียนครั้งนี้ เพื่อสร้างกติกาและมาตรฐานร่วมด้านเศรษฐกิจดิจิทัลที่เอื้อต่อทั้งผู้ประกอบการและผู้บริโภค

โดยมีเป้าหมายในการลดอุปสรรคทางการค้าดิจิทัล ส่งเสริมมาตรฐานสากลและการเชื่อมโยงระบบดิจิทัลของประเทศสมาชิกให้สามารถทำงานร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ ครอบคลุมทั้งการค้าไร้กระดาษ การชำระเงินอิเล็กทรอนิกส์ และการยืนยันตัวตนทางดิจิทัล ซึ่งจะช่วยลดขั้นตอนและต้นทุนการทำธุรกิจ และเพิ่มโอกาสให้ผู้ประกอบการ โดยเฉพาะ MSMEs ให้เข้าถึงตลาดอาเซียนได้ง่ายขึ้น

สำหรับด้านการค้าสินค้า จะมีการเสนอให้ที่ประชุมผู้นำอาเซียนรับทราบความคืบหน้าการมีผลใช้บังคับของความตกลงการค้าสินค้าอาเซียน (ATIGA) ฉบับปรับปรุง ซึ่งคาดว่าจะมีผลใช้บังคับภายในปลายปีนี้ โดยความตกลงฉบับปรับปรุงจะช่วยยกระดับการอำนวยความสะดวกทางการค้า ลดขั้นตอนและอุปสรรคในการค้าระหว่างกัน ตลอดจนส่งเสริมการนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้ในกระบวนการทางการค้า ทำให้การเคลื่อนย้ายสินค้าภายในภูมิภาคมีความรวดเร็ว โปร่งใส และมีประสิทธิภาพมากขึ้น อันจะช่วยลดต้นทุนให้แก่ผู้ประกอบการ โดยเฉพาะ MSMEs และเพิ่มโอกาสทางการค้าของภาคธุรกิจ

นอกจากนี้ ยังให้ความสำคัญกับการรักษาความต่อเนื่องของการค้าและการเข้าถึงสินค้าจำเป็นในช่วงวิกฤต ซึ่งจะช่วยเสริมสร้างความยืดหยุ่นของห่วงโซ่อุปทานและเพิ่มขีดความสามารถของอาเซียนในการรับมือกับความท้าทายทางเศรษฐกิจในอนาคต

นอกจากนี้ นางศุภจี จะเข้าร่วมการประชุมสุดยอดอาเซียน-จีน ครั้งที่ 29 ซึ่งคาดว่าจะได้เริ่มการบังคับใช้ความตกลง ACFTA 3.0 อย่างเป็นทางการในวันที่ 1 ธันวาคม 2569 นี้ โดยความตกลงฉบับปรับปรุงจะช่วยยกระดับความร่วมมือทางเศรษฐกิจและเพิ่มความคล่องตัวทางการค้าระหว่างอาเซียนกับจีน อาทิ การปรับปรุงพิธีการศุลกากรให้สามารถตรวจปล่อยสินค้าที่เน่าเสียง่ายได้ภายใน 6 ชั่วโมง ซึ่งจะช่วยให้สินค้าผลไม้และสินค้าเกษตรของไทยสามารถส่งออกไปยังจีนได้รวดเร็วยิ่งขึ้น ลดความเสี่ยงจากความล่าช้าและการสูญเสียคุณภาพของสินค้า

นอกจากนี้ ยังครอบคลุมการส่งเสริมการลงทุนและอุตสาหกรรมที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ตลอดจนเพิ่มโอกาสให้ผู้ประกอบการรายย่อยและรายกลาง (MSMEs) เข้าถึงข้อมูลกฎระเบียบทางการค้าได้สะดวกและทั่วถึงมากขึ้น ช่วยลดต้นทุนด้านข้อมูล เพิ่มความโปร่งใส และเอื้อให้ผู้ประกอบการสามารถวางแผนการค้าและการลงทุนได้อย่างมีประสิทธิภาพ