เพื่อน ๆ เคยสงสัยไหมว่า ทำไมวงการฟุตบอลอิตาลีถึงดูเหมือนมี “ลิสต์กุนซือไม่กี่คน” ที่ผลัดกันคุมทีมใหญ่แทบทุกฤดูกาล
ซึ่งหลายคนอาจตั้งคำถามว่า ทำไมสโมสรใหญ่ใน กัลโช่ เซเรีย อา ถึงมักวนเวียนเลือกใช้ผู้จัดการทีมชาวอิตาลีหน้าเดิมอยู่เสมอ
ไม่ว่าจะเป็น อันโตนิโอ คอนเต้, มัสซิมิเลียโน อัลเลกรี, ลูเชียโน สปัลเล็ตติ, เมาริซิโอ ซาร์รี่ หรือ สเตฟาโน่ ปิโอลี่ ชื่อเหล่านี้มักผลัดกันคุมทีมยักษ์ใหญ่ของลีกอยู่ตลอด จนหลายคนมองว่าฟุตบอลอิตาลีขาดความกล้าในการเปิดรับแนวคิดใหม่จากต่างชาติ
แต่ความจริงแล้ว เบื้องหลังเรื่องนี้มีเหตุผลที่ลึกกว่าที่คิด
หนึ่งในปัจจัยสำคัญคือ มาตรฐานการผลิตโค้ชของอิตาลีที่เข้มข้นอย่างมาก
การจะก้าวขึ้นเป็นกุนซือระดับสูงในอิตาลีไม่ใช่แค่สอบผ่านคอร์สโค้ชทั่วไป แต่ต้องผ่านการเรียนในระดับที่เปรียบได้กับวิชาชีพเฉพาะทางอย่างวิศวกรหรือแพทย์
ผู้ที่ต้องการรับใบอนุญาต UEFA Pro License จำเป็นต้องเขียนวิทยานิพนธ์เชิงแทคติกเพื่อจบหลักสูตร
ตัวอย่างเช่น อันโตนิโอ คอนเต้ เคยเขียนเรื่องระบบ 4-2-4 ขณะที่ เจนนาโร กัตตูโซ่ ศึกษาเรื่องการจัดการอารมณ์ของนักเตะในระหว่างเกม สิ่งนี้ทำให้กุนซืออิตาเลียนถูกหล่อหลอมด้วยความเข้าใจเชิงลึกด้านฟุตบอลตั้งแต่ระดับรากฐาน
อีกเหตุผลสำคัญคือ ดีเอ็นเอฟุตบอลอิตาลีที่ฝังรากอยู่กับเกมรับและวินัยแทคติก
แม้ยุคสมัยจะเปลี่ยนไป แต่แนวคิดแบบ คาเตนัชโช่ ยังคงส่งอิทธิพลอย่างชัดเจน ฟุตบอลอิตาลีอาจเปิดเกมมากขึ้น แต่ปรัชญาหลักยังเหมือนเดิม “ผลการแข่งขันคือทุกสิ่ง”
การชนะ 1-0 แล้วตั้งรับจนจบเกม ไม่ได้ถูกมองว่าน่าอาย หากมันพาทีมคว้าสามแต้ม
นั่นทำให้สโมสรต่างๆ ต้องการโค้ชที่เข้าใจภาษาฟุตบอลแบบนี้อย่างแท้จริง
นี่คือเหตุผลที่กุนซือต่างชาติมักเจอปัญหาเมื่อเข้ามาทำงานในเซเรีย อา หลายคนประสบความสำเร็จในลีกอื่น แต่กลับปรับตัวกับฟุตบอลอิตาลีไม่ได้
ตัวอย่างชัดเจนคือ เปาโล ฟอนเซก้า ที่เคยยอมรับว่า การเจอกับทีมเล็กอย่าง มอนซ่า บางครั้งยากกว่าการเจอกับ เรอัล มาดริด เพราะทีมระดับล่างของอิตาลีมีระบบเกมรับที่แข็งแรง มีระเบียบ และแทบไม่เปิดพื้นที่ให้เล่นง่ายๆ
หากมองในเชิงสถิติ ความแตกต่างนี้ยิ่งชัดเจน ทีมท้ายตารางพรีเมียร์ลีกหลายสโมสรเสียประตูเกิน 70-80 ลูกต่อฤดูกาล แต่ในเซเรีย อา มีเพียงไม่กี่ทีมเท่านั้นที่เสียเกิน 60 ประตู
นี่สะท้อนว่ามาตรฐานเกมรับของอิตาลีแข็งแกร่งตั้งแต่ระดับบนลงล่าง และทำให้การคุมทีมในลีกนี้ต้องใช้ความเข้าใจแทคติกที่ละเอียดกว่าหลายลีกในยุโรป
ขณะเดียวกัน สิ่งที่น่าสนใจคือ กุนซืออิตาเลียนกลับประสบความสำเร็จอย่างมากเมื่อออกไปทำงานต่างแดน
คาร์โล อันเชล็อตติ สร้างยุคทองกับหลายสโมสร
อันโตนิโอ คอนเต้ พาเชลซีคว้าแชมป์พรีเมียร์ลีก
เคลาดิโอ รานิเอรี่ สร้างปาฏิหาริย์กับเลสเตอร์ ซิตี้
เพราะพื้นฐานแทคติกที่เข้มข้นจากฟุตบอลอิตาลี ทำให้พวกเขามีเครื่องมือพร้อมรับมือกับทุกลีก
และการที่สโมสรเซเรีย อาเลือกใช้กุนซืออิตาเลียนหน้าเดิม ไม่ใช่เพราะขาดตัวเลือก แต่มันคือการเลือกใช้ “ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทาง” ที่เข้าใจระบบฟุตบอลอิตาลีอย่างถ่องแท้
ในลีกที่ทุกแต้มมีความหมาย และรายละเอียดเล็กๆ สามารถตัดสินฤดูกาลได้ ความคุ้นเคยกับแทคติกอิตาเลียน จึงยังเป็นคุณสมบัติที่สโมสรยากจะมองข้าม..