36% ที่ไทยโดนมาจากไหน? เปิดสูตรที่คาดว่า “ทรัมป์” ใช้คำนวณ “อัตราภาษีตอบโต้”

จากกรณีเมื่อวันที่ 2 เม.ย. ประธานาธิบดีสหรัฐฯ โดนัลด์ ทรัมป์ ประกาศกำหนดมาตรการภาษีตอบโต้ (Reciprocal Tariff) ต่อหลายสิบประเทศทั่วโลก โดยทรัมป์อ้างว่า ภาษีตอบโต้คำนวณจาก “อัตราภาษีรวมของภาษีศุลกากรที่ประเทศนั้นเรียกเก็บ มาตรการที่ไม่ใช่ภาษี และรูปแบบอื่น ๆ ของการโกงการค้า” แล้วนำมาหารครึ่งให้ด้วย “ความใจดี”

แต่หลายประเทศโต้แย้งว่า ตัวเลขที่ทรัมป์กำหนดมานั้น ไม่เกี่ยวข้องกับความเป็นจริง

อย่างไรก็ดี ล่าสุดพบข้อมูลจาก สำนักงานผู้แทนการค้าสหรัฐฯ (USTR) ซึ่งมีหัวข้อที่ดูเหมือนจะเป็น “สูตร” ที่รับบาลทรัมป์ใช้ในการคำนวณอัตราภาษีตอบโต้ครั้งนี้

โดย USTR ระบุว่า ในการสร้างแนวคิดเกี่ยวกับภาษีศุลกากรตอบโต้ จึงใช้วิธีการคำนวณหา “อัตราภาษีศุลกากรที่จะทำให้การขาดดุลการค้าทวิภาคีเป็นศูนย์”

แม้ว่าแบบจำลองการค้าระหว่างประเทศโดยทั่วไปจะถือว่าการค้าจะเกิดดุลกันเองเมื่อเวลาผ่านไป แต่สหรัฐฯ มีการขาดดุลอย่างต่อเนื่องมาเป็นเวลา 5 ทศวรรษ ซึ่งบ่งชี้ว่าหลักการพื้นฐานของแบบจำลองการค้าส่วนใหญ่ไม่ถูกต้อง

ความล้มเหลวของการขาดดุลการค้าในการสร้างสมดุลมีสาเหตุหลายประการ โดยปัจจัยพื้นฐานทางเศรษฐกิจที่มีและไม่มีภาษีศุลกากรเป็นปัจจัยหลักที่สนับสนุน อุปสรรคด้านกฎระเบียบต่อสินค้าของสหรัฐฯ

การตรวจสอบด้านสิ่งแวดล้อม ความแตกต่างในอัตราภาษีการบริโภค อุปสรรคและต้นทุนการปฏิบัติตาม การควบคุมสกุลเงิน ล้วนแต่เป็นปัจจัยที่ขัดขวางการค้าของสหรัฐฯ และทำให้ดุลการค้าบิดเบือน

USTR บอกว่า แม้ว่าการคำนวณผลกระทบของการขาดดุลการค้าจากนโยบายภาษีศุลกากร กฎระเบียบ และนโยบายอื่น ๆ ในแต่ละประเทศรวมหลายหมื่นรายการจะเป็นเรื่องซับซ้อน แต่ไม่ใช่เรื่องที่เป็นไปไม่ได้

ผลกระทบรวมกันของนโยบายสามารถประเมินได้โดยการคำนวณระดับภาษีศุลกากรที่สอดคล้องกับการผลักดันการขาดดุลการค้าทวิภาคีให้เหลือศูนย์ หากการขาดดุลการค้ายังคงมีอยู่อย่างต่อเนื่องเนื่องจากนโยบายภาษีศุลกากรและนโยบายที่ไม่ใช่ภาษีศุลกากร และปัจจัยพื้นฐาน อัตราภาษีศุลกากรที่สอดคล้องกับการชดเชยนโยบายและปัจจัยพื้นฐานเหล่านี้จึงเป็นสิ่งที่เท่าเทียมกันและยุติธรรม

USTR จึงคิดสูตรในการคำนวณภาษีตอบโต้ออกมาเป็นแบบนี้

ΔT_i คือ อัตราภาษีตอบโต้ต่อจากประเทศนั้น ๆ

X คือ การส่งออกทั้งหมดไปยังประเทศนั้น ๆ

M คือ การนำเข้าทั้งหมดจากประเทศนั้น ๆ

โดยให้ ε (เอปซิลอน) เป็นค่าความยืดหยุ่นของสินค้าที่นำเข้าเมื่อเทียบกับราคาสินค้า

และให้ φ (ฟาย) เป็นค่าการส่งผ่านจากภาษีศุลกากรไปยังราคาสินค้าที่นำเข้า

USTR ระบุว่า ในการคำนวณภาษีศุลกากรแบบตอบโต้ ให้ใช้ข้อมูลการนำเข้าและส่งออกทั้งปี 2024 จากสำนักงานสำมะโนประชากรของสหรัฐฯ โดยกำหนดค่าเอปซิลอนไว้ที่ 4 และกำหนดค่าฟายไว้ที่ 0.25

โดยเมื่อพิจารณาว่า ค่าเอปซิลอนและค่าฟายที่ต้องใช้ในสูตรนั้นคูณกันได้ 1 พอดี การคำนวณจึงทำได้ง่าย ๆ เพียง “นำตัวเลขส่งออก ลบด้วย ตัวเลขนำเข้า ทั้งหมดหารด้วยตัวเลขนำเข้า” ก็จะได้อัตราภาษีตอบโต้

เมื่อได้สูตรมาอย่างนี้ เรามาลองคำนวณภาษีตอบโต้กันดู โดยเทียบกับตัวเลขในตารางของทรัมป์จากภาพข้างบนนี้

ประเทศไทย: ข้อมูลจากสำนักงานสำมะโนประชากรของสหรัฐฯ พบว่า ทั้งปี 2024 สหรัฐฯ ส่งออกไปประเทศไทย 17,719 ล้านดอลลาร์ นำเข้าสินค้าจากไทย 63,328 ล้านดอลลาร์

นำ 17,719 – 63,328 = 45,609

นำ 45,609 หารด้วย 63,328 = 0.72 !!

จึงเป็นที่มาของตัวเลข 72% ในตารางที่ทรัมป์นำมาโชว์ และเมื่อหารครึ่งลดให้จากความใจดีของทรัมป์จึงเหลือ 36% นั่นเอง

เรายังได้ลองคำนวณภาษีของประเทศอื่น ๆ ว่าสูตรนี้คำนวณออกมาตรงหรือไม่

เวียดนาม: สหรัฐฯ ส่งออก 13,098 ล้านดอลลาร์ นำเข้า 136,561 ล้านดอลลาร์ เมื่อเข้าสูตรได้ออกมา 0.90 เท่ากับ 90% ตรง!

จีน: สหรัฐฯ ส่งออก 143,545 ล้านดอลลาร์ นำเข้า 438,947 ล้านดอลลาร์ เมื่อเข้าสูตรได้ออกมา 0.67 เท่ากับ 67% ตรง!

ญี่ปุ่น: สหรัฐฯ ส่งออก 79,740 ล้านดอลลาร์ นำเข้า 148,208 ล้านดอลลาร์ เมื่อเข้าสูตรได้ออกมา 0.46 เท่ากับ 46% ตรง!

อินเดีย: สหรัฐฯ ส่งออก 41,752 ล้านดอลลาร์ นำเข้า 87,416 ล้านดอลลาร์ เมื่อเข้าสูตรได้ออกมา 0.52 เท่ากับ 52% ตรง!

เกาหลีใต้: สหรัฐฯ ส่งออก 65,541 ล้านดอลลาร์ นำเข้า 131,549 ล้านดอลลาร์ เมื่อเข้าสูตรได้ออกมา 0.50 เท่ากับ 50% ตรง!

ดังนั้น ณ เวลานี้นี่จึงเป็นสูตรคำนวณที่ใกล้เคียงที่สุดกับตัวเลขอัตราภาษีตอบโต้ที่ปรากฏออกมา สำหรับใครที่อยากลองคำนวณตัวเลขประเทศอื่น เข้าไปเอาข้อมูลนำเข้า-ส่งออกปี 2024 ของสหรัฐฯ ได้ที่นี่

อย่างไรก็ตาม ยังคงต้องรอทรัมป์หรือผู้เชี่ยวชาญที่น่าเชื่อถือคนอื่น ๆ ว่า การคำนวณภาษีตอบโต้ของสหรัฐฯ ใช้สูตรคำนวณนี้จริงหรือไม่

 

เรียบเรียงจาก USTR