ไม้แข็งหรือไม้อ่อน? ส่องมาตรการรับมือ “ภาษีทรัมป์” ของแต่ละประเทศ
ชวนดูแนวทางของแต่ละประเทศทั่วโลกในการรับมือกับมาตรการภาษีตอบโต้ของ “ทรัมป์” บางประเทศเลือกสู้ตาย บางประเทศเลือกประนีประนอม
หลังจากที่ โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐฯ ได้ประกาศใช้นโยบายช็อกโลกเมื่อวันที่ 2 เม.ย. ที่ผ่านมา ด้วยการกำหนดภาษีตอบโต้ (Reciprocal Tariff) ต่อ 185 ประเทศ/ดินแดนทั่วโลกแบบไม่สนว่าเป็นมิตรหรือศัตรู
โดยมี 125 ที่จะถูกจัดเก็บ 10% เริ่มมีผลวันที่ 5 เม.ย. และมีถึง 60 แห่งที่จะถูกเก็บภาษีในอัตราที่สูงกว่า 10% โดยบางประเทศโดนไปถึง 50% ซึ่งกลุ่มนี้จะมีผลบังคับใช้ในวันที่ 9 เม.ย.
นั่นทำให้ทางการหลายชาติออกมาแสดงท่าทีในหลายรูปแบบต่อการตัดสินใจของทรัมป์ โดยมีทั้งประเทศที่เปิดหน้าแลกกับสหรัฐฯ แบบตาต่อตาฟันต่อฟัน บ้างเลือกหาทางเจรจาเพื่อลดอัตราภาษี และบ้างไม่ตอบโต้หรือดำเนินการใด ๆ
มาดูกันว่า แต่ละประเทศเลือกใช้แนวทางใดในการรับมือมาตรการสุดโต่งของทรัมป์
จีน
จีนนั้นเดิมทีถูกทรัมป์ตั้งภาษีไว้แล้ว 20% และในการประกาศเมื่อวันที่ 2 เม.ย. พวกเขาโดนกำแพงภาษีเพิ่มอีก 34% รวมเป็น 54% ทำให้กระทรวงพาณิชย์จีนออกมาเรียกร้องให้สหรัฐฯ “ยกเลิกมาตรการภาษีทันที” โดยเตือนว่า มาตรการดังกล่าว “เป็นอันตรายต่อการพัฒนาเศรษฐกิจโลก”
กระทรวงพาณิชย์จีนยังเสริมว่า “จีนจะใช้มาตรการตอบโต้อย่างเด็ดขาดเพื่อปกป้องสิทธิและผลประโยชน์ของตนเอง”
โดยเมื่อวันที่ 4 เม.ย. ทางการจีนได้ประกาศว่า จะจัดเก็บภาษีสินค้านำเข้าจากสหรัฐฯ ทั้งหมดในอัตรา 34% เท่ากับอัตราภาษีล่าสุดที่รัฐบาลทรัมป์จะเก็บจีน
อัตราภาษีดังกล่าวแยกต่างหากจากภาษี 10-15% ที่จีนสั่งจัดเก็บเมื่อเดือน ก.พ. ซึ่งมุ่งเน้นไปที่ผลิตภัณฑ์ทางการเกษตรและพลังงานที่นำเข้าจากสหรัฐฯ ทำให้ในบางอุตสาหกรรมสหรัฐฯ จะเจอภาษีจากจีนถึง 44-59%
เมื่อวันที่ 5 เม.ย. ที่ผ่านมา กระทรวงการต่างประเทศของจีนยังระบุในแถลงการณ์ว่า “จีนได้ใช้มาตรการเด็ดขาดเพื่อปกป้องอธิปไตย ความมั่นคง และผลประโยชน์ด้านการพัฒนาของตน”
อย่างไรก็ดี การตอบโต้ที่แข็งกร้าวของจีนทำให้ล่าสุดทรัมป์ออกมาขู่ว่า จะขึ้นภาษีศุลกากรจีนอีก 50% หากเลือกแนวทางตอบโต้สหรัฐฯ
สหภาพยุโรป
สหภาพยุโรปซึ่งประกอบด้วยชาติสมาชิก 27 ประเทศ กำลังสรุปมาตรการเพื่อตอบโต้การขึ้นภาษีของทรัมป์ โดยก่อนหน้านี้ยุโรปเจอทั้งภาษีเหล็ก-อะลูมิเนียม และรถยนต์ 25% และถูกตั้งภาษีตอบโต้อีก 20%
คณะกรรมาธิการยุโรปกล่าวเมื่อวันที่ 7 เม.ย. ว่าได้เสนอข้อตกลง “ภาษีศูนย์ต่อศูนย์” เพื่อหลีกเลี่ยงสงครามการค้ากับประธานาธิบดีทรัมป์ โดยตกลงที่จะให้ความสำคัญกับการเจรจาเป็นอันดับแรก แต่ในขณะเดียวกันก็พร้อมโต้กลับด้วยภาษีนำเข้า 25% สำหรับสินค้านำเข้าของสหรัฐฯ บางส่วน
โดยคณะกรรมาธิการยุโรปเสนอให้จัดเก็บภาษีนำเข้าสินค้าจากสหรัฐฯ แค่บางรายการในอัตรา 25% แทนที่จะเป็นการจัดเก็บภาษีในวงกว้าง
เดิมทียุโรปมีแผนจะเก็บภาษีสินค้านำเข้าสหรัฐฯ หลายรายการ แต่ยอมตัดทอนลงหลังจากเกิดแรงกดดันจากประเทศสมาชิก เนื่องจากทรัมป์ขู่ว่าจะจัดเก็บภาษีนำเข้าเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ของสหภาพยุโรปในอัตรา 200% ทำให้ยุโรปตกลงยกเลิกภาษีนำเข้าไวน์และผลิตภัณฑ์นม โดยฝรั่งเศสและอิตาลี ซึ่งเป็นผู้ส่งออกไวน์และสุรารายใหญ่ มีความกังวลเป็นพิเศษ
มารอส เซฟโควิช หัวหน้าฝ่ายการค้าของสหภาพยุโรป กล่าวว่า ภาษีนำเข้าสินค้าสหรัฐฯ สำหรับสินค้าส่วนใหญ่จะมีผลบังคับใช้ในวันที่ 16 พ.ค. และบางส่วนจะเริ่ม 1 ธ.ค.
เวียดนาม
ทรัมป์ประกาศเรียกเก็บภาษีนำเข้าสินค้าจากเวียดนามถึง 46% ทำให้เวียดนามเสนอที่จะยกเลิกภาษีนำเข้าสินค้าจากสหรัฐฯ ทั้งหมดให้เหลือ 0% ตามข้อมูลที่ปรากฏในจดหมายของพรรคคอมมิวนิสต์เวียดนามเมื่อวันที่ 5 เม.ย.
เวียดนามร้องขอให้สหรัฐฯ ไม่เก็บภาษีหรือค่าธรรมเนียมเพิ่มเติมกับสินค้าของเวียดนาม และขอให้เลื่อนการบังคับใช้ภาษีตอบโต้ออกไปอย่างน้อย 45 วันหลังจากวันที่ 9 เม.ย. เพื่อดำเนินการเจรจาให้ลงตัวก่อน
อย่างไรก็ดี ปีเตอร์ นาวาร์โร ที่ปรึกษาด้านการค้าของทรัมป์ กล่าวเมื่อวันที่ 6 เม.ย. ว่า ข้อเสนอของเวียดนามยังไม่เพียงพอ
“หากเราลดภาษี และพวกเขาลดภาษีลงเป็นศูนย์ เราก็จะยังคงขาดดุลการค้ากับเวียดนามราว 120,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 4.15 ล้านล้านบาท) อยู่ดี และปัญหาของเวียดนามคือการโกงด้วยมาตรการที่ไม่ใช่ภาษีทั้งหมดที่พวกเขาทำ” นาวาร์โรกล่าว
ไต้หวัน
ไต้หวันเผชิญภาษีตอบโต้ 32% โดยประธานาธิบดี ไล่ ชิงเต๋อ ประกาศเมื่อวันที่ 6 เม.ย. ว่า จะไม่เก็บภาษีนำเข้าสินค้าสหรัฐฯ โดยจะมุ่งเน้นการขจัดอุปสรรคการค้าแทนที่จะใช้มาตรการตอบโต้ และกล่าวว่าบริษัทไต้หวันจะเพิ่มการลงทุนในสหรัฐฯ
ไล่ยอมรับว่า ภาษีนำเข้า 32% จะมี “ผลกระทบอย่างมาก” ต่อเศรษฐกิจของไต้หวัน แต่เรียกร้องให้ประชาชนอย่าตื่นตระหนก โดยอ้างถึงปัจจัยพื้นฐานทางเศรษฐกิจที่แข็งแกร่งของไต้หวัน
เขาตั้งข้อสังเกตว่า แม้ว่าการส่งออกของไต้หวัน 23.4% จะไปยังสหรัฐฯ ในปี 2024 แต่มากกว่า 75% ถูกส่งไปยังตลาดอื่น ๆ ขณะที่ในบรรดาสินค้าที่ส่งออกไปยังสหรัฐฯ ผลิตภัณฑ์โทรคมนาคมและส่วนประกอบอิเล็กทรอนิกส์ที่มีการแข่งขันสูงคิดเป็น 65.4% ซึ่งเป็นสัญญาณว่าเศรษฐกิจของไต้หวันยังคงมีความยืดหยุ่นสูง
เพื่อบรรเทาผลกระทบจากภาษีศุตอบโต้ ไล่กล่าวว่า ได้จัดตั้งทีมเจรจาซึ่งนำโดยรองนายกรัฐมนตรี เจิ้ง ลี่จวิน เพื่อเริ่มการเจรจาอย่างเป็นทางการกับสหรัฐฯ โดยมีเป้าหมายเจรจาให้ภาษีตอบโต้เหลือ 0%
ประธานาธิบดีไต้หวันกล่าวว่า รัฐบาลยังวางแผนที่จะขยายการนำเข้าสินค้าของสหรัฐฯ ซึ่งรวมถึงผลิตภัณฑ์ทางการเกษตร อุตสาหกรรม ปิโตรเลียมและก๊าซธรรมชาติ และอุปกรณ์ป้องกันประเทศ เพื่อลดการขาดดุลการค้า และจะช่วยเหลือบริษัทไต้หวันในการขยายการลงทุนในสหรัฐฯ เช่น ในอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ ไอซีที ปิโตรเคมี และก๊าซธรรมชาติ
ญี่ปุ่น
นายกรัฐมนตรีญี่ปุ่น อิชิบะ ชิเงรุ ได้โทรศัพท์พูดคุยกับประธานาธิบดีทรัมป์เมื่อคืนวันที่ 7 เม.ย. เพื่อหารือเกี่ยวกับภาษีตอบโต้ที่ญี่ปุ่นถูกกำหนดไว้ 24% เป็นหนึ่งในประเทศที่ได้รับผลกระทบหนัก เนื่องจากเมื่อบวกกับภาษีรถยนต์ 25% ก่อนหน้านี้จะทำให้เกิดผลกระทบต่ออุตสาหกรรมยานยนต์ที่เป็นอุตสาหกรรมส่งออกหลักของประเทศ
อิชิบะส่งสัญญาณชัดเจนว่า ญี่ปุ่นจะไม่เผชิญหน้าโดยตรงกับสหรัฐฯ เกี่ยวกับมาตรการภาษีดังกล่าว โดยเขาให้สัมภาษณ์ทางโทรทัศน์ว่า “การตอบโต้ด้วยการเก็บภาษีนำเข้าสินค้าจากสหรัฐฯ ไม่ใช่สิ่งที่เป็นประโยชน์ต่อญี่ปุ่น ยังมีทางเลือกอีกมากมาย”
อินเดีย
ทรัมป์กำหนดภาษีตอบโต้อินเดียไว้ที่ 26% แม้จะมีความสนิทสนมกับ นเรนทรา โมดี นายกรัฐมนตรีอินเดีย ก็ตาม
ทั้งนี้ เจ้าหน้าที่รัฐบาลอินเดียเปิดเผว่า ไม่น่าจะกำหนดมาตรการตอบโต้ภาษีศุลกากรต่อสหรัฐฯ แต่จะเน้นไปที่การสรุปข้อตกลงการค้าทวิภาคีโดยเร็วที่สุด โดยอินเดียคาดหวังในเงื่อนไขสำคัญในคำสั่งฝ่ายบริหารที่ทรัมป์ลงนาม ซึ่งเสนอการผ่อนปรนให้กับประเทศต่าง ๆ ที่ “ดำเนินการสำคัญเพื่อแก้ไขข้อตกลงการค้าที่ไม่เท่าเทียม”
เจ้าหน้าที่รัฐบาลอีกคนชี้ให้เห็นว่า อินเดียรู้สึกสบายใจที่ยังถูกตั้งภาษีศุลกากรน้อยกว่าบางประเทศ
เกาหลีใต้
รัฐมนตรีกระทรวงการคลังเกาหลีใต้กล่าวเมื่อวันที่ 7 เม.ย. ว่า รัฐบาลจะเตรียมมาตรการสนับสนุนสำหรับภาคส่วนธุรกิจในเกาหลีใต้ที่มีความต้องการเร่งด่วน ซึ่งคาดว่าจะได้รับผลกระทบหนักจากการถูกทรัมป์ตั้งกำแพงภาษีตอบโต้ที่อัตรา 25%
รักษาการประธานาธิบดีเกาหลีใต้ ฮัน ดักซู กล่าวเมื่อสัปดาห์ที่แล้วว่า รัฐบาลจะเตรียมมาตรการสนับสนุนสำหรับภาคส่วนยานยนต์ และแสวงหาการเจรจากับรัฐบาลทรัมป์
นอกจากนี้รัฐมนตรีกระทรวงการคลังเกาหลีใต้จะเดินทางเยือนสหรัฐฯ ในสัปดาห์นี้ด้วย โดยวางแผนที่จะพบกับ เจมีสัน กรีเออร์ ผู้แทนการค้าสหรัฐฯ และจะยื่นคำร้องขอให้ลดอัตราภาษี 25%
อินโดนีเซีย
แอร์ลังกา ฮาร์ตาร์โต หัวหน้ารัฐมนตรีกระทรวงเศรษฐกิจอินโดนีเซีย เปิดเผยว่า อินโดนีเซียจะไม่ตอบโต้แม้ถูกสหรัฐฯ ตั้งกำแพงภาษีศุลกากร 32%
ฮาร์ตาร์โตกล่าวว่า อินโดนีเซียจะดำเนินการเจรจาเพื่อหาทางออกที่เป็นประโยชน์ร่วมกัน “แนวทางดังกล่าวได้ดำเนินการโดยคำนึงถึงผลประโยชน์ในระยะยาวของความสัมพันธ์ทางการค้าทวิภาคี ตลอดจนรักษาบรรยากาศการลงทุนและเสถียรภาพทางเศรษฐกิจของประเทศ”
เขาเสริมว่า รัฐบาลจะให้การสนับสนุนภาคส่วนต่าง ๆ ที่อาจได้รับผลกระทบ เช่น อุตสาหกรรมเครื่องนุ่งห่มและรองเท้า ซึ่งส่งออกไปสหรัฐฯ ค่อนข้างมาก
นอกจากนี้ รัฐบาลอินโดนีเซียจะรวบรวมข้อมูลจากภาคธุรกิจในวันที่ 7 เม.ย. เพื่อกำหนดกลยุทธ์ในการรับมือ และหาวิธีเพิ่มการค้ากับประเทศในยุโรปเป็นทางเลือกอื่นแทนสหรัฐฯ และจีน รวมทั้งจะส่งคณะผู้แทนระดับสูงไปยังสหรัฐฯ เพื่อเจรจากับรัฐบาลโดยตรง
มาเลเซีย
เพื่อนบ้านของเรารายนี้โดนทรัมป์เรียกเก็บภาษีนำเข้า 24% ซึ่งยังถือว่าน้อยกว่าหลายชาติในอาเซียนด้วยกัน
โดยนายกรัฐมนตรี อันวาร์ อิบราฮิม กล่าวว่า มาเลเซียจะเป็นผู้นำในการประสานงานในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เพื่อเพิ่มอำนาจในการต่อรองภาษีศุลกากรของประธานาธิบดีทรัมป์
อันวาร์บอกว่า “มาเลเซียในฐานะประธานอาเซียนจะเป็นผู้นำในการพยายามนำเสนอแนวร่วมระดับภูมิภาคที่เป็นหนึ่งเดียว รักษาห่วงโซ่อุปทานที่เปิดกว้างและยืดหยุ่น และทำให้แน่ใจว่าเสียงของอาเซียนจะถูกได้ยินอย่างชัดเจนและมั่นคงบนเวทีระหว่างประเทศ”
ขณะเดียวกัน มาเลเซียเลือกที่จะไม่ตอบโต้ภาษีนำเข้าดังกล่าวในขณะที่พยายามหาข้อยุติ และได้จัดตั้งศูนย์บัญชาการด้านภูมิเศรษฐกิจ และกล่าวว่าขณะนี้กำลังดำเนินการร่วมกับสหรัฐฯ เพื่อหาทางออกที่ทั้งสองฝ่ายยอมรับได้
อันวาร์กล่าวว่า การตอบสนองของมาเลเซียจะเป็นไปอย่าง “สงบ มั่นคง และยึดตามผลประโยชน์ของชาติมาเลเซีย”
กัมพูชา
หลังจากที่ทรัมป์ได้กำหนดอัตราภาษีนำเข้าสินค้าจากกัมพูชาถึง 49% ทำให้นายกรัฐมนตรี ฮุน มาเน็ต เสนอที่จะลดภาษีนำเข้าสินค้าจากสหรัฐฯ
โดยกระทรวงพาณิชย์ได้ออกจดหมายระบุว่า กัมพูชามุ่งมั่นที่จะส่งเสริมการนำเข้าสินค้าจากสหรัฐฯ โดยจะลดอัตราภาษีศุลกากรสูงสุดต่อสินค้า 19 ประเภททันที จากอัตราภาษีศุลกากร 35% เหลือ 5%
กัมพูชายังขอให้รัฐบาลสหรัฐฯ จัดตั้งกลไกการเจรจาและขยายระยะเวลาการเริ่มบังคับใช้ภาษีตอบโต้ เพื่อให้สามารถหารือกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเพิ่มเติม และประเมินแนวทางทางเลือกอื่น ๆ ที่จะรักษาผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจของสหรัฐฯ และการพัฒนาอย่างยั่งยืนของกัมพูชาได้อย่างละเอียดถี่ถ้วน
อิสราเอล
เบนจามิน เนทันยาฮู นายกรัฐมนตรีอิสราเอล ได้เดินทางเยือนทำเนียบขาวด้วยตัวเองเมื่อวันที่ 7 เม.ย. เพื่อเจรจาหารือ หลังอิสราเอลโดนตั้งกำแพงภาษี 17% ทั้งนี้ได้ยกเลิกภาษีนำเข้าสินค้าจากสหรัฐฯ ทั้งหมดไปก่อนหน้านี้แล้ว
เนทันยาฮูบอกว่า ประเทศของเขาจะขจัดความไม่สมดุลทางการค้ากับสหรัฐฯ “เราตั้งใจจะดำเนินการโดยเร็วที่สุด ... และเราจะขจัดอุปสรรคทางการค้าด้วย”
อิสราเอลถือเป็นชาติแรกที่ตัวผู้นำเดินทางไปเจรจากับทรัมป์ด้วยตัวเอง
ไทย
สำหรับรัฐบาลไทยของเราได้ตั้งคณะทำงานในเรื่องนี้ขึ้นมาตั้งแต่เมื่อวันที่ 6 ม.ค. และมีการหารือกับภาคเอกชนรวมทั้งตัวแทนของสหรัฐฯ ถึงข้อเสนออย่างเป็นทางการและไม่เป็นทางการ มาโดยตลอด
นอกจากนี้ นายพิชัย ชุณหวชิร รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง จะเดินทางไปหารือกับหลายภาคส่วนในสหรัฐฯ ทั้งภาครัฐ เอกชนและผู้ที่มีส่วนได้เสีย
โดยขณะนี้ รัฐบาลได้สรุปข้อเสนอเชิงนโยบายต่าง ๆ เช่น การเพิ่มการนำเข้าสินค้าจากสหรัฐฯ ในด้านพลังงาน อากาศยาน และ สินค้าเกษตร โดยประเทศไทยมีแผนที่จะสร้างความร่วมมือกับภาคเกษตร ภาคอุตสาหกรรม และกลุ่มอื่น ๆ ที่มีส่วนได้เสียสำคัญในระบอบประชาธิปไตยของสหรัฐฯ ซึ่งมีรายละเอียดในนโยบายอีกมาก
นอกจากนี้ ประเทศไทยจะมีการเจรจาเรื่องการส่งเสริมการลงทุนของไทยในสหรัฐฯและลดเงื่อนไขการนำเข้าที่เป็นอุปสรรครวมไปถึงการปราบปราม การสวมสิทธิถิ่นกำเนิดสินค้าที่ใช้ประเทศไทยเป็นทางผ่านไปยังสหรัฐฯ
เรียบเรียงจาก (1) (2) (3) (4) (5) (6) (7) (8) (9) (10)
BTC
ETH
DOGE
ADA
BNB
KUB