วรภัค อดีต รมช.คลัง วิเคราะห์เชิงเศรษฐกิจ พลังงาน การเงิน ภูมิรัฐศาสตร์ ปม ทรัมป์ บุกคุมตัว ผู้นำเวเนซุเอลา

นายวรภัค ธันยาวงษ์ อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง วิเคราะห์สถานการณ์ โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐฯ เปิดฉากโจมตีครั้งใหญ่ถล่มเวเนซุเอลาและจับกุมประธานาธิบดี นิโกลัส มาดูโร และสหรัฐจะเข้าไปควบคุมบริหารประเทศเวเนซุเอลาเป็นการชั่วคราว

โดยระบุว่า ขออนุญาตแชร์มุมมองเหตุผลเชิงเศรษฐกิจ พลังงาน การเงิน และภูมิรัฐศาสตร์ ว่าทำไมสหรัฐฯ จึงตัดสินใจ “ทำ” และ “มุ่งเป้า” ไปในทิศทางนี้

 

เวเนซุเอลา : เมื่อพลังงาน ดอลลาร์ และ Geopolitics บรรจบกัน และทำไมสหรัฐอเมริกาจึงตัดสินใจเดินเกมที่แรงที่สุดในซีกโลกตะวันตก?

เหตุการณ์ที่สหรัฐอเมริกาเปิดปฏิบัติการจับกุม นิโกลัส มาดูโร ผู้นำเวเนซุเอลา ไม่ใช่เพียงข่าวการเมืองระหว่างประเทศทั่วไป หากแต่เป็น จุดตัดเชิงยุทธศาสตร์ ที่สะท้อนการเปลี่ยนทิศทางนโยบายโลกของสหรัฐฯ อย่างชัดเจน - จาก “การโน้มน้าวเชิงอุดมการณ์” ไปสู่ “การจัดการเชิงผลประโยชน์”

หากมองให้ลึก เหตุการณ์นี้ไม่อาจอธิบายได้ด้วยคำว่า ประชาธิปไตย เพียงอย่างเดียว แต่ต้องมองผ่านเลนส์ของ เศรษฐกิจพลังงาน ระบบการเงินโลก และภูมิรัฐศาสตร์มหาอำนาจ

พลังงาน: ทรัพยากรจริงที่โลกขาด และสหรัฐฯ ต้องการ

เวเนซุเอลาถือครอง ปริมาณน้ำมันสำรองมากที่สุดในโลก แต่ตลอดทศวรรษที่ผ่านมา ทรัพยากรนี้กลับถูก “แช่แข็ง” ด้วยการคว่ำบาตร การบริหารที่ล้มเหลว และการเมืองแบบปิด

สำหรับสหรัฐฯ เวเนซุเอลาไม่ใช่เพียงประเทศที่มีปัญหา แต่คือ

แหล่งพลังงานขนาดยักษ์ที่อยู่ใกล้บ้านที่สุด

การเปิดเวเนซุเอลาอีกครั้งหมายถึง

• แหล่ง supply ใหม่ที่ไม่ขึ้นกับตะวันออกกลาง
• ต้นทุนขนส่งต่ำ ไม่มี choke point ทางภูมิรัฐศาสตร์
• โอกาสให้บริษัทพลังงานอเมริกันกลับเข้าไปควบคุม upstream และ midstream

ในยุคที่ OPEC+ ไม่ได้เป็นมิตร และ shale oil มีต้นทุนสูงขึ้น เวเนซุเอลาจึงกลายเป็น strategic energy reserve นอกแผนที่อย่างเป็นทางการ ของสหรัฐฯ

เงินเฟ้อ: น้ำมันคือการเมืองภายในประเทศ

ภายใต้รัฐบาลของ Donald Trump ราคาน้ำมันไม่ใช่แค่ตัวเลขในตลาดโลก แต่คือคะแนนนิยมของรัฐบาล

เมื่อน้ำมันราคาถูก → ค่าใช้จ่ายครัวเรือนลด → CPI ลด → แรงกดดันต่อธนาคารกลางลด

ทั้งหมดนี้เชื่อมตรงไปยังการเมืองภายใน

ดังนั้น ในมุมนี้ เวเนซุเอลาไม่ใช่เรื่องต่างประเทศ แต่คือเครื่องมือกดเงินเฟ้อโดยไม่ต้องพึ่งนโยบายดอกเบี้ยเพียงอย่างเดียว

ดอลลาร์ : ศึกเงียบที่อันตรายยิ่งกว่ากองทัพ

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา เวเนซุเอลากลายเป็น “ห้องทดลอง” ของการค้าพลังงานนอกระบบดอลลาร์

• ขายน้ำมันให้จีนและรัสเซีย
• รับชำระเงินด้วยสกุลเงินทางเลือก
• ใช้ barter และ crypto เพื่อเลี่ยงระบบการเงินตะวันตก

สำหรับสหรัฐฯ นี่คือ ภัยเชิงโครงสร้าง เพราะถ้าน้ำมัน - สินค้าโภคภัณฑ์ที่สำคัญที่สุดของโลก - ไม่ต้องซื้อขายด้วยดอลลาร์ สถานะของดอลลาร์ในฐานะ Reserve Currency จะถูกกัดกร่อนอย่างเงียบๆ การดึงเวเนซุเอลากลับเข้าสู่ระบบการค้าแบบเดิม จึงเท่ากับการปิดหนึ่งในแนวหน้าของกระบวนการ De-dollarisation

ภูมิรัฐศาสตร์: การทวงคืน Backyard

เวเนซุเอลาในยุคมาดูโร คือ จุดยืนเชิงยุทธศาสตร์ของจีนและรัสเซียในซีกโลกตะวันตก

•  จีนเป็นเจ้าหนี้รายใหญ่
• รัสเซียมีบทบาทด้านความมั่นคงและพลังงาน
•  Caribbean กลายเป็นพื้นที่อิทธิพลนอก NATO

ดังนั้น การเข้าควบคุมทิศทางเวเนซุเอลาอีกครั้ง คือการส่งสัญญาณว่า Western Hemisphere ยังไม่ใช่พื้นที่ที่มหาอำนาจอื่นจะเข้ามาปักธงได้โดยไร้ต้นทุน นี่คือ Monroe Doctrine ในเวอร์ชันศตวรรษที่ 21 - ไม่ได้ประกาศ แต่ปฏิบัติจริง

นายวรภัค บอกด้วยว่า เศรษฐกิจการเมืองภายใน: ชัยชนะที่ขายได้ ซึ่งต่างจากอิรักหรืออัฟกานิสถาน เวเนซุเอลาเป็น “สงคราม” ที่

• อยู่ใกล้
• ใช้เวลาสั้น
• มีผลตอบแทนทางเศรษฐกิจที่จับต้องได้
• และเล่าเรื่องได้ง่าย : ยาเสพติด น้ำมัน และความมั่นคง

ในเชิงการเมืองภายใน นี่คือ Intervention ที่ ต้นทุนต่ำแต่ผลตอบแทนสูง

ดังนั้น บทสรุป: นี่ไม่ใช่สงครามเพื่ออุดมการณ์

โดยมองว่า เหตุการณ์เวเนซุเอลาสะท้อนชัดว่า สหรัฐอเมริกากำลังก้าวเข้าสู่ยุคใหม่ของนโยบายต่างประเทศ

ยุคที่

• กฎหมายถูกใช้เพื่อลดสถานะอธิปไตย
• การทหารถูกใช้แบบ surgical
• และเศรษฐกิจ–การเงินคือเป้าหมายหลัก

เพราะฉะนั้น นี่ไม่ใช่สงครามเพื่อประชาธิปไตยแต่คือ การจัดระเบียบอำนาจทางเศรษฐกิจโลกใหม่ ผ่านพลังงาน ดอลลาร์ และภูมิรัฐศาสตร์ และนี่คือบทเรียนสำคัญสำหรับประเทศขนาดกลางทั่วโลกว่า ในโลกใบใหม่ “ทรัพยากร + ระบบการเงิน + ตำแหน่งทางภูมิศาสตร์” คือปัจจัยที่กำหนดชะตาทางการเมืองมากกว่าอุดมการณ์ใดๆ