ไทยได้หรือเสีย? ดีลการค้า ART “อนุทิน-ศุภจี”
ไทยได้หรือเสีย? ดีลการค้า ART “อนุทิน-ศุภจี” สรุปเราจะเปิดตลาดเสรี 100% หรือยกเลิกภาษีนำเข้าสินค้าจากสหรัฐฯ ทั้งหมด หรือไม่ พร้อมมองถึงโอกาสการค้าระหว่างไทย-สหรัฐ นับจากนี้
การลงนามแถลงการณ์ร่วมว่าด้วยความตกลงการค้าต่างตอบแทนระหว่างไทยและสหรัฐฯ (Joint Statement on Agreement on Reciprocal Trade: ART) กลายเป็นประเด็นที่ได้รับความสนใจ โดยเฉพาะคำกล่าวของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ที่ระบุว่า ไทยจะยกเลิกภาษีศุลกากรทั้งหมดสำหรับสินค้านำเข้าจากสหรัฐฯ จนเกิดคำถามตามมาว่า ไทยกำลังเปิดตลาดให้สินค้าสหรัฐฯ มากแค่ไหน และผู้ประกอบการกับเกษตรกรไทยจะได้รับผลกระทบอย่างไร?
ซึ่งการลงนามแถลงการณ์ร่วมครั้งนี้ไม่ได้หมายความว่าไทยจะยกเลิกภาษีนำเข้าสินค้าจากสหรัฐฯ ทั้งหมดทันที และยังไม่ใช่การลงนามความตกลงฉบับสมบูรณ์
ดีล ART ไม่ได้หมายถึงการเปิดตลาดเสรี 100%
หนึ่งในประเด็นที่ถูกหยิบยกขึ้นมาชี้แจง คือ ความเข้าใจที่ว่าไทยจะยกเลิกภาษีศุลกากรทั้งหมดสำหรับสินค้านำเข้าจากสหรัฐฯ ซึ่งนางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ ชี้แจงว่า การพูดลักษณะดังกล่าวเป็นสำนวนของประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ แต่ก็ไม่ได้ถือว่าเป็นความผิดอะไร
เพราะเรื่องนี้มีการตกลงกันและอยู่ใน ตั้งแต่สมัยรัฐบาลก่อนหน้า ที่มีการเจรจาเพื่อดึงภาษี จาก 36% เป็น 19% ซึ่งเราเปิดตลาดไม่ถึง 100% และการเปิดตลาดเสรี ไทยเปิดให้ประเทศอื่นมากกว่าก็มี
อย่างกลุ่มประเทศอาเซียน รวมถึงออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ ที่มีการลงนามกันไปแล้ว 20 กว่าปีที่แล้ว ได้ 100% แต่ในส่วนของสหรัฐฯ ย้ำว่า ไม่ได้ 100%
ทั้งนี้ รายละเอียดเรื่องการเปิดตลาดสินค้า รวมถึงการซื้อสินค้าเกษตรจากสหรัฐฯ มูลค่า 2,600 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ตลอดจนการจัดซื้อพลังงานและเครื่องบิน เป็นเรื่องที่อยู่ในกรอบการเจรจามาตั้งแต่เดือนกรกฎาคม 2568 ในสมัยรัฐบาลก่อน
โดยกรอบดังกล่าวมีส่วนสำคัญที่ทำให้ไทยได้รับการปรับลดอัตราภาษีตอบโต้จากเดิม 36% เหลือ 19% และมีการประกาศกรอบความตกลงร่วมกันต่อสาธารณะในเดือนตุลาคม 2568 จึงไม่ใช่ข้อเรียกร้องใหม่ที่เพิ่งเกิดขึ้นจากการลงนามครั้งนี้
นอกจากนี้ การเปิดตลาดถือเป็นเรื่องปกติของการเจรจาการค้าระหว่างประเทศ เช่นเดียวกับความตกลงการค้าเสรี (FTA) ที่ไทยทำกับประเทศต่าง ๆ มาแล้ว 24 ประเทศ อาทิ ประเทศทั้งสิบประเทศในอาเซียน EFTA และภูฏาน ซึ่งทำให้สินค้าจากประเทศเหล่านี้ได้รับสิทธิประโยชน์ทางภาษีในการเข้าสู่ตลาดไทยอยู่แล้ว
การเปิดตลาดให้สหรัฐฯ จึงเป็นการเพิ่มโอกาสให้สินค้าสหรัฐฯ เข้ามาแข่งขันกับสินค้าจากประเทศที่ไทยมีความตกลงการค้าเสรีอยู่แล้ว โดยมีเป้าหมายเพื่อเพิ่มโอกาสทางการค้าและสร้างประโยชน์ให้กับเศรษฐกิจของทั้งสองฝ่าย
คนไทย-ผู้ประกอบการไทยจะมีทางเลือกมากขึ้น
สำหรับการเปิดตลาดให้สินค้าจากสหรัฐฯ เข้ามาแข่งขันในประเทศไทยเพิ่มขึ้น ไม่ได้หมายความว่า สินค้าจากสหรัฐฯ จะเข้ามาแทนที่สินค้าจากประเทศอื่นทั้งหมด แต่เป็นการเพิ่มทางเลือกให้กับผู้บริโภคและผู้ประกอบการไทย
ในมุมของผู้บริโภค การเปิดตลาดจะช่วยให้มีทางเลือกในการซื้อสินค้ามากขึ้น ขณะที่ผู้ประกอบการไทยก็มีโอกาสเข้าถึงวัตถุดิบ เครื่องจักร และเทคโนโลยีจากประเทศต่าง ๆ ที่ไทยมีข้อตกลงทางการค้าได้หลากหลายขึ้น
ขณะเดียวกัน ก็ไม่ได้หมายความว่าคนไทยหรือผู้ประกอบการไทยจำเป็นต้องซื้อสินค้าจากสหรัฐฯ เพราะท้ายที่สุดแล้ว การตัดสินใจซื้อหรือไม่ซื้อยังขึ้นอยู่กับผู้บริโภคและผู้ประกอบการเอง
สิ่งสำคัญคือ การพิจารณาเปิดตลาดให้นำเข้าสินค้าประเภทใดเพิ่มเติม จะต้องคำนึงว่าสินค้านั้นเป็นประโยชน์ต่อผู้บริโภคและผู้ประกอบการไทยอย่างไร เช่น เป็นสินค้าที่ไทยไม่ได้ผลิตเอง ผลิตได้ไม่เพียงพอต่อความต้องการภายในประเทศ หรือเป็นวัตถุดิบที่ช่วยลดต้นทุนให้กับผู้ประกอบการไทย
สินค้าเกษตรอ่อนไหว ยังมีมาตรการปกป้องเกษตรกรไทย
อีกประเด็นที่ต้องจับตาคือผลกระทบต่อเกษตรกรและผู้ผลิตในประเทศ โดยเฉพาะสินค้าเกษตรที่มีความอ่อนไหวต่อการแข่งขันจากสินค้านำเข้า
การเปิดตลาดไม่ได้หมายความว่าสินค้าทุกประเภทจะสามารถนำเข้าได้โดยไม่มีเงื่อนไข แต่ยังต้องพิจารณาผลกระทบควบคู่กันไป โดยสินค้าอ่อนไหวจำเป็นต้องมีเงื่อนไข โควตา หรือมาตรการดูแลที่เหมาะสม เพื่อป้องกันไม่ให้ผู้ผลิตและเกษตรกรไทยได้รับผลกระทบมากเกินไป
ตัวอย่างเช่น กรณีข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ซึ่งไทยมีมาตรการดูแลราคาสินค้าในประเทศ โดยกำหนดให้ผู้ที่ต้องการนำเข้าต้องซื้อข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ในประเทศทั้งหมดก่อน พร้อมกำหนดค่าความชื้น 30% ที่ราคา 7.50 บาท
ซึ่งนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย มองว่า การทำข้อตกลงกับสหรัฐฯ เป็นการเปิดโอกาสให้คนไทยมีทางเลือกมากขึ้นกับสินค้าบางอย่างจากอเมริกา ขณะเดียวกันสินค้าเกษตรไทยก็มีโอกาสส่งออกไปยังตลาดสหรัฐฯ เพิ่มขึ้น
โดยนายอนุทินกล่าวว่า
ต้องเน้นว่าบางอย่างนะ ส่วนสินค้าทางการเกษตร ประเทศไทยสามารถส่งออกไปยังอเมริกาเพิ่มมากขึ้น อเมริกาเป็นประเทศที่มีประชากรเกือบ 400 ล้านคน ถ้าประเทศที่มีประชากร 70 ล้านคน สามารถส่งสินค้าที่เป็นพื้นฐานหลักของประเทศเรา คือ สินค้าทางการเกษตร อาหาร ที่เราเข้มแข็งและส่งออกไป นี่คือประเทศที่มีกำลังซื้อมากที่สุด และเป็นประเทศคู่ค้ารายใหญ่ที่สุดของประเทศไทย เป็นประเทศที่ประเทศไทยได้เปรียบดุลการค้าอย่างมหาศาล
ไทยได้เปรียบหรือเสียเปรียบจากการเปิดตลาด?
การประเมินผลของข้อตกลง ART ไม่ควรมองเฉพาะเรื่องการเปิดตลาดให้สินค้าสหรัฐฯ เข้ามาในประเทศไทย แต่ต้องพิจารณาถึงโอกาสในการรักษาตลาดส่งออกของไทยด้วย
เพราะประเทศไทยเป็นประเทศที่ได้ดุลการค้ากับสหรัฐฯ มาอย่างต่อเนื่อง โดยในช่วงที่สหรัฐฯ เริ่มใช้มาตรการภาษีภายใต้กฎหมาย IEEPA ไทยเป็นประเทศที่ได้ดุลการค้ากับสหรัฐฯ อันดับ 11 ของโลก ก่อนขยับมาเป็นอันดับ 7 ณ สิ้นปี 2568 และอันดับ 5 ในช่วงครึ่งแรกของปี 2569 ตามลำดับ
แม้ไทยจะมีการเกินดุลการค้ากับสหรัฐฯ สูงขึ้น แต่ก็สามารถเจรจาเพื่อให้ได้รับอัตราภาษีที่เอื้อต่อการแข่งขันในระดับใกล้เคียงกับประเทศคู่แข่งในภูมิภาคได้ ขณะเดียวกัน การเปิดตลาดให้สินค้าสหรัฐฯ เพิ่มขึ้นตามกรอบความตกลง ก็ไม่ได้หมายความว่าไทยจะสูญเสียการเกินดุลการค้าทั้งหมด เพราะสหรัฐฯ ยังคงเป็นตลาดส่งออกขนาดใหญ่ที่มีความต้องการสินค้าไทยอย่างต่อเนื่อง
ประเด็นนี้มีความสำคัญต่อความสามารถในการแข่งขันของสินค้าไทย เพราะหากสินค้าไทยต้องเผชิญอัตราภาษีที่สูงกว่าประเทศคู่แข่ง ก็อาจทำให้ผู้ประกอบการไทยเสียคำสั่งซื้อและส่วนแบ่งตลาดไปได้
ดังนั้น การเจรจาจึงมีเป้าหมายเพื่อรักษาความสามารถในการแข่งขันของสินค้าไทย ควบคู่กับการรักษาตลาดส่งออกที่เชื่อมโยงกับรายได้และการจ้างงานของคนไทยจำนวนมาก
ART ยังไม่สมบูรณ์ ต้องผ่านขั้นตอนใดอีกบ้าง?
แม้ไทยและสหรัฐฯ จะลงนามแถลงการณ์ร่วมเพื่อยืนยันว่าการเจรจาความตกลงการค้าต่างตอบแทนบรรลุข้อสรุปในสาระสำคัญแล้ว แต่กระบวนการยังไม่สิ้นสุด เพราะทั้งสองฝ่ายต้องดำเนินการขัดเกลาถ้อยคำทางกฎหมายของร่างความตกลงให้สมบูรณ์ก่อน
หลังจากนั้น ฝ่ายไทยจะเสนอคณะรัฐมนตรีพิจารณาให้ความเห็นชอบในการลงนามอย่างเป็นทางการ ก่อนเข้าสู่กระบวนการรับฟังความคิดเห็นจากประชาชนและผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง การพิจารณาของรัฐสภา รวมถึงการปรับปรุงกฎหมายและกฎระเบียบที่จำเป็น ก่อนที่ความตกลงจะมีผลใช้บังคับ
ขณะเดียวกัน การลงนามแถลงการณ์ร่วมครั้งนี้เป็นการยืนยันความคืบหน้าของการเจรจา เพื่อให้ไทยได้รับอัตราภาษีที่เอื้อต่อการแข่งขัน (Favorable Rate) และทัดเทียมหรือดีกว่าประเทศอื่น ๆ ที่ได้ลงนาม ART ไปแล้ว โดยมีเป้าหมายเพื่อรักษาศักยภาพการแข่งขันของสินค้าไทย แต่ยังไม่ได้หมายความว่ามาตรการทั้งหมดจะมีผลทันที
สิ่งที่ต้องจับตา คือ รักษาตลาดส่งออก ควบคู่กับการดูแลผู้ผลิตไทย
หัวใจสำคัญของข้อตกลง ART จึงไม่ได้อยู่ที่การเปิดตลาดให้สินค้าสหรัฐฯ เพียงด้านเดียว แต่ยังรวมถึงการรักษาตลาดส่งออกที่ใหญ่ที่สุดของไทย ซึ่งเชื่อมโยงกับงานและรายได้ของคนไทยจำนวนมาก ควบคู่กับการดูแลผู้ผลิตและผู้ประกอบการในประเทศให้สามารถแข่งขันได้
อย่างไรก็ตาม ความตกลงนี้เกี่ยวข้องกับหลายภาคส่วน และแต่ละฝ่ายย่อมมีทั้งโอกาสและข้อกังวลที่แตกต่างกัน รายละเอียดของข้อผูกพันรายสินค้า เงื่อนไขการเปิดตลาด และมาตรการดูแลภาคการผลิตในประเทศ จึงเป็นสิ่งที่ต้องติดตามต่อไป ก่อนที่ความตกลงจะเข้าสู่กระบวนการมีผลบังคับใช้อย่างเป็นทางการ
BTC
ETH
DOGE
ADA
BNB
KUB