สงครามตึกสูงระดับโลก! ทำไมมหาเศรษฐี ถึงทุ่มเงินแสนล้าน สร้างแลนด์มาร์กแข่งกัน?

จากดูไบถึงซาอุดีอาระเบีย เกมสร้างตึกสูงไม่ได้วัดกันแค่จำนวนชั้นหรือความสูง แต่กำลังสะท้อนการแข่งขันดึงดูดนักท่องเที่ยว เงินทุน และธุรกิจระดับโลก ขณะที่ประเทศไทยถูกจับตาหลังมีกระแสข่าวเม็ดเงินลงทุน 160,000 ล้านบาทจาก โมฮัมเหม็ด อัลลับบาร์ เจ้าของตึกสูงสุดในโลกที่ดูไบ

แต่การสร้างสถิติใหม่ อาจมีมุมให้มองลึกลงไปกว่านั้น  คือการแข่งขันระหว่างเมืองและประเทศในการสร้างความได้เปรียบทางเศรษฐกิจ

เพราะตึกหนึ่งหลังอาจกลายเป็นจุดหมายของนักท่องเที่ยว เป็นพื้นที่รองรับธุรกิจระดับโลก เป็นศูนย์กลางการลงทุน และเป็นเครื่องมือสร้างภาพลักษณ์ให้ประเทศได้ในเวลาเดียวกัน ซึ่งมีความท้าทายว่าไทยจะเปลี่ยนแลนด์มาร์กให้กลายเป็นกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่สร้างรายได้และมูลค่าเพิ่มได้อย่างต่อเนื่องอย่างไร?

และหากพูดถึงตึกที่สูงที่สุดในโลก ชื่อของ “Burj Khalifa” ในดูไบ สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ยังคงเป็นภาพจำของการแข่งขันด้านสถาปัตยกรรมระดับโลก ด้วยความสูง 828 เมตร และครองตำแหน่งอาคารที่สูงที่สุดในโลกที่ก่อสร้างแล้วเสร็จ

แต่เบื้องหลังความสูงเสียดฟ้าไม่ได้มีเพียงความต้องการสร้างสถิติใหม่ เพราะสำหรับหลายประเทศและนักพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ ตึกระฟ้าขนาดใหญ่คือเครื่องมือทางเศรษฐกิจที่เชื่อมโยงทั้งการท่องเที่ยว การลงทุน ธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ และการสร้างภาพลักษณ์ของเมือง

คำถามสำคัญจึงไม่ใช่แค่ว่าใครจะสร้างตึกได้สูงที่สุด แต่คือเหตุใดประเทศต่าง ๆ จึงยอมทุ่มเงินมหาศาลเพื่อสร้างแลนด์มาร์กที่อาจเปลี่ยนโฉมหน้าของเมืองไปตลอดกาล?

ตึกสูงไม่ใช่แค่สิ่งก่อสร้าง แต่เป็นเครื่องมือสร้างแบรนด์ประเทศ

หนึ่งในเหตุผลสำคัญของการแข่งขันสร้างตึกสูง คือการทำให้เมืองมีภาพจำที่ชัดเจนในสายตาคนทั่วโลก กรณีของดูไบเป็นตัวอย่างที่เห็นได้ชัด เพราะ Burj Khalifa ไม่ได้ทำหน้าที่เป็นเพียงอาคารสูง 828 เมตร แต่กลายเป็นสัญลักษณ์ที่ช่วยให้ดูไบเป็นที่รู้จักในระดับนานาชาติ และเป็นหนึ่งในจุดหมายที่นักท่องเที่ยวจำนวนมากต้องการเดินทางไปเยือน

สิ่งที่น่าสนใจคือ การสร้างแลนด์มาร์กขนาดใหญ่สามารถช่วยยกระดับภาพลักษณ์ของเมืองจากเดิมที่อาจเป็นเพียงศูนย์กลางธุรกิจหรือการค้า ให้กลายเป็นจุดหมายด้านการท่องเที่ยว ไลฟ์สไตล์ และความบันเทิงได้ด้วย

แนวคิดนี้สอดคล้องกับงานศึกษาของ Jason Barr และ Peter A. Weismantle ที่เผยแพร่ในวารสารของ Council on Tall Buildings and Urban Habitat เมื่อปี 2023 ซึ่งอธิบายว่า อาคารที่สร้างสถิติความสูงไม่ได้มีเหตุผลทางเศรษฐกิจเพียงเรื่องเดียว แต่ยังเกี่ยวข้องกับการสร้างพื้นที่เมืองและการเพิ่มมูลค่าของอสังหาริมทรัพย์โดยรอบด้วย

ซึ่งอาจหมายความได้ว่า ความสูงของอาคารอาจเป็นจุดเริ่มต้น แต่เป้าหมายที่แท้จริงคือการทำให้ทั้งเมืองมีมูลค่าและความน่าสนใจเพิ่มขึ้น

เบื้องหลังตึกระฟ้า คือเกมดึงนักท่องเที่ยวและเม็ดเงินจากทั่วโลก

การมีแลนด์มาร์กระดับโลกช่วยสร้างแรงดึงดูดให้ผู้คนเดินทางเข้ามา ไม่ว่าจะเป็นนักท่องเที่ยว ผู้เข้าร่วมงานระดับนานาชาติ นักลงทุน หรือผู้ที่ต้องการสัมผัสประสบการณ์ใหม่ ๆ

ตัวอย่างจากดูไบสะท้อนภาพนี้ได้ชัดเจน โดยข้อมูลจากกรมเศรษฐกิจและการท่องเที่ยวดูไบระบุว่า ในปี 2025 ดูไบต้อนรับนักท่องเที่ยวต่างชาติที่เข้าพักค้างคืนจำนวน 19.59 ล้านคน เพิ่มขึ้น 5% จากปี 2024 ซึ่งมีจำนวน 18.72 ล้านคน

ขณะที่ Dubai Mall ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโครงการพัฒนาเมืองขนาดใหญ่ของ Emaar Properties มีผู้เข้ามาใช้บริการ 111 ล้านครั้งในปี 2024 เพิ่มขึ้นประมาณ 6% จากปีก่อนหน้า และเป็นปีที่สองติดต่อกันที่ศูนย์การค้าแห่งนี้ได้รับการระบุว่าเป็นสถานที่ที่มีผู้เข้าชมมากที่สุดในโลก

"แสดงให้เห็นว่าแลนด์มาร์กขนาดใหญ่สามารถเชื่อมโยงกับกิจกรรมทางเศรษฐกิจอื่น ๆ ได้มากกว่าการขายบัตรเข้าชมอาคาร ไม่ว่าจะเป็นโรงแรม ร้านอาหาร ร้านค้า การเดินทาง และบริการต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นตามมา"

สำหรับเมืองที่ต้องการสร้างรายได้จากการท่องเที่ยว การมีสถานที่ที่ผู้คนทั่วโลกจดจำได้จึงเป็นหนึ่งในเครื่องมือแข่งขันที่สำคัญ

โมเดลธุรกิจที่แท้จริง ไม่ได้ทำเงินจากตึกเพียงอย่างเดียว

อีกเหตุผลที่ทำให้การลงทุนในโครงการขนาดใหญ่มีความน่าสนใจ คือการพัฒนาอสังหาริมทรัพย์แบบผสมผสาน หรือ Mixed-use Development แนวคิดนี้คือการนำกิจกรรมหลายประเภทมาอยู่ในพื้นที่เดียวกัน เช่น โรงแรม ศูนย์การค้า อาคารสำนักงาน ที่อยู่อาศัย ร้านอาหาร พื้นที่จัดกิจกรรม และแหล่งท่องเที่ยว

ผลที่เกิดขึ้นคือ โครงการไม่ได้พึ่งพารายได้จากธุรกิจเพียงประเภทเดียว แต่สามารถสร้างรายได้จากหลายช่องทาง และดึงดูดผู้คนให้เข้ามาใช้พื้นที่ได้ตลอดทั้งวัน

กรณีของ Emaar Properties ผู้พัฒนาอสังหาริมทรัพย์รายใหญ่ของดูไบ เป็นตัวอย่างของโมเดลธุรกิจดังกล่าว

ข้อมูลผลประกอบการปี 2024 ของ Emaar ระบุว่า ธุรกิจที่สร้างรายได้ประจำ ซึ่งครอบคลุมศูนย์การค้า ธุรกิจโรงแรม สันทนาการ ความบันเทิง และการให้เช่าพื้นที่เชิงพาณิชย์ มีรายได้รวม 9,300 ล้านดีแรห์ม หรือประมาณ 2,500 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และมีกำไรก่อนดอกเบี้ย ภาษี ค่าเสื่อมราคา และค่าตัดจำหน่าย (EBITDA) อยู่ที่ 7,100 ล้านดีแรห์ม หรือประมาณ 1,900 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า มูลค่าทางธุรกิจของโครงการขนาดใหญ่ไม่ได้จบลงเมื่ออาคารก่อสร้างเสร็จ แต่ยังสามารถสร้างกระแสรายได้ต่อเนื่องจากธุรกิจที่อยู่ภายในและรอบโครงการได้อีกด้วย นี่จึงเป็นเหตุผลที่การแข่งขันสร้างแลนด์มาร์กไม่ได้มีเพียงการสร้างอาคารให้สูงที่สุด แต่ยังเป็นการแข่งขันว่าใครจะออกแบบระบบธุรกิจรอบอาคารให้สร้างรายได้ได้มากและยาวนานกว่ากัน

จาก Burj Khalifa ถึง Jeddah Tower เกมชิงความเป็นหนึ่งยังไม่จบ

แม้ Burj Khalifa จะยังครองตำแหน่งอาคารที่สูงที่สุดในโลก แต่การแข่งขันไม่ได้หยุดอยู่ที่ดูไบ อีกหนึ่งโครงการที่ถูกจับตามองคือ Jeddah Tower ในเมืองเจดดาห์ ประเทศซาอุดีอาระเบีย ซึ่งตั้งเป้าความสูงมากกว่า 1,000 เมตร หากสร้างเสร็จตามแผน อาคารแห่งนี้จะมีความสูงมากกว่า Burj Khalifa อย่างมีนัยสำคัญ

ข้อมูลจาก Council on Vertical Urbanism ระบุว่า ณ วันที่ 31 สิงหาคม 2026 Jeddah Tower ก่อสร้างขึ้นไปถึงความสูง 454 เมตร หรือชั้นที่ 113 แล้ว

ความเคลื่อนไหวนี้ทำให้การแข่งขันด้านความสูงกลับมาได้รับความสนใจอีกครั้ง เพราะไม่ได้เป็นเพียงการสร้างอาคารที่สูงกว่าเดิม แต่ยังเป็นการแสดงศักยภาพด้านวิศวกรรม เทคโนโลยี และความสามารถในการพัฒนาโครงการขนาดใหญ่ของประเทศ

ขณะเดียวกัน ซาอุดีอาระเบียยังเดินหน้าพัฒนาโครงการ Jeddah Central มูลค่ามากกว่า 19,900 ล้านดอลลาร์สหรัฐ บนพื้นที่ 5.7 ล้านตารางเมตร โดยมีทั้งโรงละคร พิพิธภัณฑ์ สนามกีฬา พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ ท่าจอดเรือ โรงแรม และพื้นที่พักอาศัย

สิ่งที่น่าสังเกตคือ โครงการเหล่านี้ไม่ได้มุ่งสร้างอาคารโดดเดี่ยวเพียงแห่งเดียว แต่เป็นการวางแผนพัฒนาพื้นที่เมืองให้กลายเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจ การท่องเที่ยว และความบันเทิงในระยะยาว

แล้วทำไมการสร้างตึกสูงถึงต้องใช้เงินมหาศาล?

การสร้างอาคารสูงระดับหลายร้อยเมตรมีต้นทุนและความซับซ้อนมากกว่าอาคารทั่วไป ทั้งด้านโครงสร้าง การรับแรงลม ระบบลิฟต์ ระบบไฟฟ้าและประปา ระบบความปลอดภัย รวมถึงการบริหารจัดการผู้ใช้อาคารจำนวนมาก

ยิ่งอาคารสูงขึ้น ความท้าทายทางวิศวกรรมก็ยิ่งเพิ่มขึ้นตามไปด้วย ไม่ว่าจะเป็นการออกแบบฐานรากให้รองรับน้ำหนักมหาศาล การควบคุมการสั่นไหวของอาคาร หรือการทำให้ระบบขนส่งภายในอาคารสามารถรองรับคนจำนวนมากได้อย่างมีประสิทธิภาพ

นอกจากนี้ยังมีความเสี่ยงทางธุรกิจที่ต้องพิจารณา เช่น ความต้องการพื้นที่สำนักงานและที่อยู่อาศัยในอนาคต กำลังซื้อของผู้บริโภค ต้นทุนทางการเงิน ระยะเวลาคืนทุน และความสามารถในการดึงดูดผู้เช่า

ดังนั้น การสร้างตึกสูงที่สุดในโลกอาจทำให้ประเทศได้รับความสนใจ แต่ไม่ได้หมายความว่าโครงการนั้นจะประสบความสำเร็จทางธุรกิจโดยตรงและทันที

เพราะแลนด์มาร์กที่ยิ่งใหญ่ต้องมาพร้อมกับกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่สามารถรองรับต้นทุนมหาศาลได้จริง

โมฮัมเหม็ด อัลลับบาร์ กับคำถามสำคัญ: ประเทศไทยจะเป็นสนามแข่งขันแห่งใหม่หรือไม่?

เมื่อพูดถึงการสร้างแลนด์มาร์กระดับโลก ชื่อของ โมฮัมเหม็ด อัลลับบาร์ (Mohamed Alabbar) เป็นหนึ่งในนักธุรกิจที่ถูกกล่าวถึงอยู่เสมอ

เขาเป็นผู้ก่อตั้งและกรรมการผู้จัดการของ Emaar Properties บริษัทผู้พัฒนาโครงการ Burj Khalifa และยังเป็นประธานของ Eagle Hills บริษัทพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ที่มุ่งลงทุนในตลาดต่างประเทศ

สำหรับประเทศไทย มีการกระแสข่าวถึงแนวโน้มการลงทุนของกลุ่มทุนและโมฮัมเหม็ด อัลลับบาร์ ด้วยมูลค่าประมาณ 5,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือราว 160,000 ล้านบาท ซึ่งหากเกิดขึ้นจริง ย่อมเป็นประเด็นที่น่าจับตาสำหรับตลาดอสังหาริมทรัพย์และการลงทุนของไทย

อย่างไรก็ตาม หากประเทศไทยสามารถดึงดูดการลงทุนระดับนี้ได้จริง อาจไม่ใช่แค่ว่าจะสร้างอาคารสูงได้กี่เมตร แต่ต้องพิจารณาด้วยว่าโครงการจะสร้างประโยชน์ทางเศรษฐกิจให้ประเทศได้มากน้อยเพียงใด

ไม่ว่าจะเป็นการจ้างงาน การถ่ายทอดเทคโนโลยี การดึงดูดนักท่องเที่ยว การเพิ่มขีดความสามารถของเมือง การสร้างรายได้ให้ธุรกิจในประเทศ ตลอดจนผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและชุมชนโดยรอบ

สงครามตึกสูง คือการแข่งขันสร้างมูลค่าให้ทั้งเมือง

การแข่งขันสร้างตึกสูงระดับโลกอาจดูเหมือนเป็นเกมของมหาเศรษฐีที่ต้องการชิงความเป็นหนึ่ง แต่สำหรับประเทศไทย หากมีเม็ดเงินลงทุนระดับแสนล้านบาทเข้ามาจริง สิ่งที่ต้องจับตาจึงไม่ใช่เพียงว่าเราจะได้ตึกสูงระดับโลกหรือไม่ แต่คือโครงการนั้นจะช่วยยกระดับเศรษฐกิจไทยได้จริงแค่ไหน

เพราะท้ายที่สุดแล้ว ตึกที่สูงที่สุด อาจสร้างชื่อให้เมืองได้ แต่ตึกที่สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้อย่างยั่งยืนต่างหาก ที่จะทำให้เมืองเติบโตในระยะยาว

รวบรวมจาก : 

Journal of Urban Economics (2022): The Economics of Skyscrapers: A Synthesis

CTBUH Journal (2023)

Assessment of Chinese Skyscrapers

Centre for Economic Performance, LSE (2023)