ปวดขาตอนกลางคืน จนสะดุ้งตื่น สาเหตุมาจากอะไร? แนะวิธีช่วยบรรเทาอาการปวด

ทำไมถึงปวดหลังตอนกลางคืน ?

อาการปวดขาตอนกลางคืน ผู้ป่วยส่วนใหญ่มักพบอาการปวดบริเวณขาหรือน่อง เมื่อเอนหลังลงนอนหรือหลับไปแล้ว แต่สะดุ้งตื่นขึ้นมากลางดึกเพราะอาการปวดที่รุนแรง แม้ว่าจะนวดบริเวณที่ปวดก็ไม่สามารถช่วยให้อาการดีขึ้น ผู้ป่วยบางคนที่มีอาการปวดรุนแรงอาจต้องกินยาแก้ปวดหรือยาคลายกล้ามเนื้อเพื่อให้อาการปวดบรรเทาลง 

อาการปวดขาตอนกลางคืนสามารถเกิดได้จากหลาย

• กล้ามเนื้อได้รับบาดเจ็บ

แนะนำให้สังเกตพฤติกรรมการใช้งานขาของตนเอง ว่าใช้งานหนักหรือใช้งานขาผิดท่าหรือไม่

หากคุณเป็นหนึ่งในคนที่ใช้งานขาหนัก ยืนบนส้นสูงตลอดทั้งวัน ออกกำลังกายอย่างหักโหม รวมไปถึงการนั่งทำงานผิดท่าส่งผลให้กล้ามเนื้อบริเวณขาและน่องเกิดความเมื่อยล้า จึงทำให้เกิดอาการปวดขาตอนกลางคืนและปวดน่องในขณะที่กำลังนอนพักผ่อนได้ หากปล่อยไว้ไม่เข้ารับการรักษาจะทำให้เกิดการสะสมจนกลายเป็นโรคเรื้อรังที่ทำให้รักษายากขึ้นมากกว่าเดิม และเสี่ยงเป็นโรคอื่นๆ ตามมา ได้แก่ เส้นเอ็นอักเสบ เอ็นร้อยหวานอักเสบ ข้อเข่าเสื่อม ข้อเท้าเสื่อม โรคข้ออักเสบ และกล้ามเนื้อน่องอักเสบ

• โรคหลอดเลือดแดงส่วนปลายตีบ

อาการปวดขาตอนกลางคืนที่มีสาเหตุมาจากโรคหลอดเลือดแดงส่วนปลายตีบ มักมีต้นเหตุมาจากการที่ร่างกายมีแคลเซียมเกาะผนังหลอดเลือดมากเกินไป ส่งผลให้เลือดไม่สามารถไปเลี้ยงบริเวณขาและปลายเท้าไม่สะดวก ทำให้มีอาการปวดขาและแผลหายยาก มักพบในผู้ป่วยสูงอายุและผู้ป่วยที่มีโรคประตัว ได้แก่ โรคเบาหวาน โรคไต เป็นต้น ซึ่งอาการของโรคหลอดเลือดแดงส่วนปลายตีบมักจะมีอาการปวดขา เมื่อนั่งห้อยขาและขณะที่นอน เนื่องจากแรงโน้มถ่วงไม่สามารถช่วยให้เลือดไหลเวียน ทำให้บริเวณขาเกิดการขาดออกซิเจน จนเกิดอาการปวดเมื่อยขึ้นมา

• โรคข้อเข่าเสื่อม

เกิดจากกระดูกอ่อนของข้อเข่าหรือผิวข้อที่เสื่อมสภาพลง โดยมีปัจจัยมาจากการใช้งานและการเสื่อมสภาพที่มีสาเหตุมาจากอายุที่มากขึ้น ทำให้ข้อเข่าเสื่อมสภาพตามไปด้วย มักพบในผู้ป่วยที่สูงอายุและผู้ที่มีน้ำหนักตัวมาก ทั้งนี้อาการของโรคข้อเข่าเสื่อม จะรู้สึกปวดเข่าเมื่อนั่งคุกเข่า นั่งพับเพียบ เดินขึ้นลงบันได และปวดขา เป็นต้น

• หมอนรองกระดูกสันหลังเคลื่อน

อาการของผู้ป่วยหมอนรองกระดูกสันหลังเคลื่อน มักมีอาการปวดตั้งแต่บริเวณสะโพกและร้าวลงมาถึงน่องหรือขา โดยจะรู้สึกปวดแบบเสียวแปล๊บๆ โดยที่ผู้ป่วยส่วนใหญ่มักจะรู้สึกปวดมากขึ้นเมื่อเคลื่นไหวร่างกาย เช่น ไอ จาม ก้มตัว เป็นต้น และจะรู้สึกดีขึ้นเมื่อเอนตัวไปข้างหลังหรือนอน

• การติดเชื้อในกระดูก

มีสาเหตุมาจากเชื้อโรคหลายชนิด ได้แก่ เชื้อวัณโรค เชื้อสแตฟีย์โลค็อกคัสออเรียส (Staphylococcus aureus) และ เชื้อรา โดยผู้ป่วยส่วนใหญ่มักมีอาการปวดขาตลอดเวลา ร่วมกับมีไข้และหนาวสั่น ทั้งนี้สาเหตุของอาการปวดขาตอนกลางคืนมีหลายสาเหตุ ซึ่งทางที่จะทำให้มั่นใจว่าอาการปวดขาตอนกลางคืนของคุณมีสาเหตุมาจากอะไร จำเป็นต้องไปพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่แท้จริงของอาการปวดขาตอนกลางคืน

ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้ปวดขาตอนกลางคืน

• ความผิดปกติของเส้นประสาท ทำให้เกิดอาการปวดขาตอนกลางคืนคล้ายกับอาการเป็นตะคริว
• อายุที่มากขึ้นส่งผลให้กล้ามเนื้อขาตึงง่าย
• สภาพอาการที่หนาวเย็นและการนอนในห้องแอร์ เป็นอีกหนึ่งสาเหตุที่ทำให้เกิดอาการปวดกระดูกขาตอนกลางคืน
• ผู้ที่กำลังตั้งครรภ์ ทำให้ขาต้องแบกรับน้ำหนักตัวที่มากกว่าปกติ ส่งผลให้ปวดขาได้ง่ายกว่าคนทั่วไป
• ภาวะขาดแคลเซียมและแมกนีเซียม
• ใส่รองเท้าไม่เหมาะสมกับรูปเท้า ทำให้กล้ามเนื้อขาเกร็งตัวเป็นระยะเวลานาน
• ไม่ยืดเส้นและกล้ามเนื้อก่อนออกกำลังกาย
• การทานยาบางชนิด สามารถทำให้เกิดอาการปวดขาตอนกลางคืนได้ เช่น ยาขับปัสสาวะ และกลุ่มยาสแตติน เป็นต้น

วิธีแก้ปวดขาตอนกลางคืน

ผู้ป่วยสามารถบรรเทาอาการปวดขาตอนกลางคืนได้ด้วยตนเอง หากอาการปวดไม่รุนแรง แต่ผู้ที่มีอาการปวดขาตอนกลางคืนรุนแรงจำเป็นต้องบรรเทาอาการปวดด้วยวิธีทางการแพทย์ โดยวิธีแก้อาการปวดขาตอนกลางคืน มีดังนี้

• ใช้หมอนรองขาเวลานอน

ท่านอนเป็นอีกหนึ่งวิธีที่ทุกคนสามารถปฏิบัติตามกันได้ โดยเวลานอนให้ใช้หมอนมารองไว้บริเวณขาใต้ข้อพับ การนอนท่านี้จะช่วยให้กระดูกสันหลังและกระดูกเอวราบลง ทำให้ไม่เกินอาการแอ่นหลังในขณะที่นอนหลับ ไม่ทำให้หลังเกร็ง เมื่อกระดูกสันหลังไม่เกร็งจะส่งผลให้กล้ามเนื้อที่ขาผ่อนคลายลงด้วย  นอกจากนี้สำหรับผู้ที่มีนิสัยการนอนชอบนอนตะแคงสามารถใช้หมอนรองขาวางแล้วใช้ขาอีกข้างพาดหมอนไว้ การนอนท่านี้จะช่วยให้กระดูกเอวและกระดูกสันหลังไม่บิด อยู่ในมุมที่พอดี สำหรับผู้ที่มีอาการปวดขาตอนกลางคืนสามารถลองทำปฏิบัติตามเพื่อบรรเทาอาการปวดขาได้

• ประคบร้อนแก้อาการปวดเข่า

การปวดขาตอนกลางคืนอาจจะมีสาเหตุมาจากการไหลเวียนของโลหิตในร่างกายไม่ดี ทำให้เกิดอาการปวดขาขณะที่นอนหลับอยู่ ดังนั้นสำหรับผู้ป่วยที่มีอาการปวดขาตอนกลางคืนไม่รุนแรงอาจจะใช้วิธีประคบร้อนเพื่อช่วยให้เลือดสามารถหมุนเวียนได้ดียิ่งขึ้น ช่วยให้กล้ามเนื้อและเส้นเอ็นผ่อนคลาย และช่วยบรรเทาอาการปวดขา โดยสามารถใช้ถุงน้ำร้อนหรือผ้าชุบน้ำอุ่นในการประคบ

• บรรเทาอาการด้วยยาแก้ปวด

สำหรับผู้ป่วยที่มีอาการปวดขาตอนกลางคืนจนไม่สามารถนอนหลับต่อได้ สามารถรับประทานยาแก้ปวดทั่วไป เช่น พาราเซตามอล หรือยาแก้อักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) หรือที่หลายคนเรียกว่า ยาแก้ปวดเข่า ได้แก่ Ibuprofen และ Naproxen เพื่อช่วยบรรเทาอาการปวด โดยยาทั้งสองชนิด สามารถหาซื้อได้ตามร้านขายยาทั่วไป และไม่จำเป็นต้องมีใบสั่งยาจากแพทย์

อ้วนแล้วปวดเข่า สัญญาณข้อเข่าเสื่อมก่อนวัย น้ำหนักเกินเสี่ยง 9 เท่า

แนวทางป้องกันอาการปวดเข่าตอนกลางคืน

• ดื่มน้ำให้เพียงพอต่อความต้องการในแต่ละวัน ช่วยทำให้เลือดไหลเวียนได้ดีขึ้น
• ยืดกล้ามเนื้อขาก่อนนอน สามารถลดความถี่และความรุนแรงของอาการปวดขาตอนกลางคืนได้
• ปรับท่านอนให้ถูกต้อง ท่านอนถือเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดปวดขาตอนกลางคืน สำหรับผู้ที่มีอาการปวดขาตอนกลางคืนแนะนำให้ใช้หมอนรองบริเวณใต้ขอพับขา เพื่อให้กระดูกสันหลังอยู่ในทิศทางที่ถูกต้อง
• เลือกรองเท้าที่เหมาะกับรูปเท้าของตนเอง

สำหรับผู้ที่มีอาการปวดขาตอนกลางคืนรุนแรง เป็นระยะเวลานานหลายสัปดาห์ และไม่สามารถบรรเทาอาการปวดได้จากการนวด หรือทานยาแก้ปวดและยาคลายกล้ามเนื้อแล้ว แต่อาการปวดกลับไม่ดีขึ้น รวมไปถึงผู้ป่วยที่มีอาการอื่นร่วมด้วย เช่น ไข้ ตัวร้อน และปวดบริเวณสะโพกร้าวลงไปบริเวณขา ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุและเข้ารับการรักษาที่ถูกต้องทันที 

ขอบคุณข้อมูลจาก : โรงพยาบาลสมิติเวช

เช็กอาการ“ข้อเข่าเสื่อม”และช่องทางการรักษาสิทธิบัตรทอง

เช็กข้อแตกต่าง โรคเกาต์และข้อเข่าเสื่อม “โรคข้ออักเสบ” ที่พบได้บ่อย