5 ระยะไตวายเรื้อรัง ภัยเงียบที่ผู้ป่วยบางรายไม่มีอาการแม้เสียไตไปข้างหนึ่ง!

ในร่างกายของคนเรามีไตอยู่ 2 ข้าง มีลักษณะรูปร่างคล้ายเมล็ดถั่ว ทำหน้าที่กรองน้ำ เกลือแร่ สารเคมี และของเสียที่ร่างกายไม่ต้องการ แล้วขับออกมาทางปัสสาวะ รักษาสมดุลน้ำของร่างกาย เกลือแร่ กรด ด่างของร่างกาย ควบคุมความดันโลหิต การเป็นโรคไต ทำให้ความดันโลหิตสูงได้ผลิตและควบคุมการทำงานของฮอร์โมน ไม่ว่าจะเป็น ฮอร์โมนที่เกี่ยวกับการสร้างเม็ดเลือดแดง ฮอร์โมนที่เกี่ยวกับการควบคุมความดันโลหิต ฮอร์โมนที่เกี่ยวกับการรักษาสมดุลแคลเซียม และแน่นอนไม่ไตทำงานผิดปกติก็จะส่งผลร้ายต่อร่างกาย

ซึ่งกว่าร่างกายจะมีอาการเตือนของโรคไตส่วนใหญ่ไตก็จะเสียไปประมาณ 70% แล้ว เป็นมากแล้วถึงจะเริ่มมีอาการ ในระยะเริ่มต้นที่ไตจาก 100% ลงมาเหลือ 30% บางคนไม่มีอาการ หรือแม้แต่บางคนไตหายไปข้างหนึ่งแล้วยังไม่มีอาการเลยก็มี

ปัจจัยเสี่ยงโรคไต

• เบาหวาน 1 ใน 3 ของคนที่เป็นเบาหวานมักเป็นโรคไตด้วย
• ความดันโลหิตสูง ในผู้ใหญ่ 1 ใน 5 คน จะมีปัญหาความดันโลหิตสูง ซึ่งคนส่วนใหญ่ไม่รู้ตัว ซึ่งในไตเต็มไปด้วยหลอดเลือด ความดันโลหิตสูงย่อมส่งผลกระทบต่อการทำงานของไตด้วย
• ภาวะอ้วน น้ำหนักเกิน
• โรคหลอดเลือดต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นหัวใจหรือสมอง
• คนที่อายุมากกว่า 60 ปี อัตราการทำงานของไตลดลง
• คนที่มีประวัติครอบครัวเป็นโรคไตและสามารถถ่ายทอดทางพันธุกรรม เช่น ถุงน้ำในไต
• ผู้ป่วยที่มักมีโรคไตร่วมด้วย เช่น ผู้ป่วยโรค SLE โรคหลอดเลือดอักเสบ หรือเนื้อเยื่อเกี่ยวพันต่าง ๆ
• ผู้ป่วยที่มีประวัติการใช้ยาหรือสารพิษที่เป็นอันตรายต่อไต

ชนิดของโรคไต

• ไตวายเฉียบพลัน

ภาวะที่การทำงานของไตลดลงอย่างรวดเร็ว มีค่าไตผิดปกติช่วงเวลาสั้น ๆ ในเวลาเป็นชั่วโมงหรือในไม่กี่วัน ส่งผลให้ไตไม่สามารถขับของเสียและบกพร่องหน้าที่ในการรักษาสมดุลของน้ำ เกลือแร่ กรด ด่างในเลือด โดยมักจะดีขึ้นได้ในเวลาไม่นาน ถ้าได้รับการแก้ไขในเวลาอันรวดเร็ว

• ไตวายเรื้อรัง

ภาวะที่การทำงานของไตเสื่อมลงอย่างช้า ๆ ทำลายเนื้อไตแบบค่อยเป็นค่อยไปนานเกินกว่า 3 เดือน โดยแบ่งระยะและระดับความรุนแรงของโรคไตเรื้อรังออกเป็น 5 ระยะตามอัตราการกรองของไต (Estimated Glomerular Filtration Rate, eGFR) ซึ่งคือปริมาณเลือดที่ไหลผ่านตัวกรองของไตในหนึ่งนาที (มล./นาที/1.73 ตร.ม.)

• ไตเรื้อรังระยะที่ 1 อัตราการกรองของไต (eGFR) ปกติมากกว่า 90 มล./นาที/1.73 ตร.ม.
• ไตเรื้อรังระยะที่ 2 อัตราการกรองของไต (eGFR) 60 – 89 มล./นาที/1.73 ตร.ม.
• ไตเรื้อรังระยะที่ 3 อัตราการกรองของไต (eGFR) 30 – 59 มล./นาที/1.73 ตร.ม.
• ไตเรื้อรังระยะที่ 4 อัตราการกรองของไต (eGFR) 15 – 29 มล./นาที/1.73 ตร.ม.
• ไตเรื้อรังระยะที่ 5 อัตราการกรองของไต (eGFR) น้อยกว่า 15 มล./นาที/1.73 ตร.ม.

ภาวะที่การทำงานของไตลดลงอย่างรวดเร็ว มีค่าไตผิดปกติช่วงเวลาสั้น ๆ ในเวลาเป็นชั่วโมงหรือในไม่กี่วัน ส่งผลให้ไตไม่สามารถขับของเสียและบกพร่องหน้าที่ในการรักษาสมดุลของน้ำ เกลือแร่ กรด ด่างในเลือด โดยมักจะดีขึ้นได้ในเวลาไม่นาน ถ้าได้รับการแก้ไขในเวลาอันรวดเร็ว

สาเหตุการเกิดโรคไต

• โรคที่ส่งผลให้เลือดมาเลี้ยงไตลดลง เช่น เสียเลือดมาก หลอดเลือดที่เลี้ยงไตตีบ
• โรคที่เกิดความผิดปกติของไตโดยตรง เช่น
  • อักเสบจากการติดเชื้อ
  • อักเสบจากการไม่ติดเชื้อ
  • ได้รับสารพิษที่เป็นอันตรายกับไต เช่น สารพิษ หรือยา

• ภาวะหลอดเลือดในไตอักเสบ
• โรคไตที่เกิดกับระบบทางเดินปัสสาวะ เช่น ความผิดปกติของท่อไต นิ่ว หรือเนื้องอกของกระเพาะปัสสาวะ

แพทย์เตือน วัยรุ่นน้ำท่อม ป่วยโรคไตพุ่ง สร้างความเสียหายตับ

อาการบอกโรคไต

• อาการซึ่งเกิดจากการสะสมของของเสีย เช่น อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร คลื่นไส้ อาเจียน คันตามผิวหนัง
• ปัสสาวะน้อยหรือบ่อยผิดปกติ เพราะความสามารถในการขับน้ำผิดปกติไป
• ลักษณะปัสสาวะผิดปกติ เช่น สีผิดปกติ มีเลือดปน เป็นฟองจากการมีโปรตีนรั่ว หรือมีนิ่วปนออกมา
• ตาบวม ขาบวม อาจเกิดจากภาวะน้ำคั่งหรือเสียโปรตีนออกไปจนเกิดภาวะโปรตีนในเลือดต่ำ
• เหนื่อยง่าย เนื่องจากภาวะน้ำเกิน
• ความดันโลหิตสูง
• ตะคริว ซึ่งเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น แคลเซียมในเลือดต่ำ ภาวะซีด ฯลฯ

ทั้งนี้ไม่ต้องรอให้เป็นก่อนถึงจะรักษาสุขภาพของไตได้ ที่สำคัญคือการกินอาหารให้ครบ 5 หมู่ ดื่มน้ำอย่างเหมาะสม และออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ หากมีความเสี่ยงให้ปรึกษาแพทย์เพื่อวางแผนป้องกันหรือรักษา เพื่อชะลอความเสื่อมของไตไม่ให้เสื่อมก่อนวัย!

ขอบคุขณข้อมูลจาก : โรงพยาบาลกรุงเทพ

ภาพจาก : Freepik

นวัตกรรม ‘ชุดตรวจโรคไต’ รูปแบบ ATK เตรียมพัฒนาผลักดันเข้าสิทธิบัตรทอง

โรคไต ไม่กินเค็มแต่รักโซเดียมก็เสี่ยงได้ แนะวิธีป้องกันไตทำงานหนัก