รู้จัก “ภาวะสมองล้า” ผ่านประสบการณ์ “ดีเจนุ้ย” เกิดจากอะไร-กินอะไรดี

ความสุขสำหรับบางคน บางทีอาจไม่ใช่เรื่องยากแต่คือ “การนอน” เหมือนอย่าง ดีเจนุ้ย-ธนวัฒน์ ประสิทธิสมพร พิธีกรอันดับต้นๆ ของประเทศไทย ที่ภายหลังประสบกับภาวะสมองล้า จากการทำงานหนัก นอนไม่ค่อยหลับ ส่งผลให้หลับพักผ่อนไม่เพียงพอ รู้สึกตื้อๆ จะทำอะไรก็ไม่พลิ้วเหมือนเดิม

โดยเจ้าตัวได้ออกมาเปิดเผยประสบการณ์ผ่าน “รายการ Rise & Shine ชีวิตดีเริ่มที่ตัวเรา” ว่า “ช่วงหลังเรานอนไม่ค่อยหลับ เชื่อไหมว่าบางทีนอนชั่วโมงเดียว 

เพราะนุ้ยนอนทีก็ตี 5 หรือ 6 โมงเช้า ถ้ามีงานเช้าประมาณ 8-9 โมงเราก็ตื่นแล้ว

นุ้ยถึงบอกว่าความสุขคือการนอน ทำให้ตอนตื่นขึ้นมาเรารู้สึกตื้อๆ จะคิดมุกอะไรก็ไม่พลิ้วเหมือนเดิม ต้องใช้เวลา หรือบางทีเตรียมมาก็ลืม”

นายแพทย์ชลภิวัฒน์ ตรีพงษ์ แพทย์ชำนาญการสถาบันประสาทวิทยา กรมการแพทย์ จึงได้ออกมาอธิบายให้ฟังว่าทำไมดีเจนุ้ยถึงเป็นภาวะสมองล้า สมองล้าคืออะไร และจะมีวิธีป้องกันอย่างไรได้บ้าง ดังนี้

สมองล้า คืออะไร

สมองล้า หรือ Brain Fog ไม่ใช่โรค เป็นเพียงภาวะ หรือช่วงที่สมองผิดปกติไปจากเดิม จากที่เคยคิดเร็ว แต่กลับช้าลงหรือผิดปกติไปจากเดิม

โดยอาจจะเกิดจากโรค หรือความรวนของร่างกายก็ได้ เช่น การนอนหลับพักผ่อนไม่เพียงพอ การไม่ได้ออกกำลังกาย หรือการรับประทานอาหารที่ไม่ดี

สาเหตุของสมองล้า

สาเหตุการเกิดของภาวะสมองล้าหลักๆ แล้ว เกิดจากปัจจัยเหล่านี้ ได้แก่

• โรคประจำตัว
• ภาวะร่างกายไม่สมบูรณ์
• ภาวะร่างกายขาดสารอาหาร
• ขาดการออกกำลังกาย
• ทำงานหนัก/พักผ่อนไม่เพียงพอ

สมองล้าพบบ่อยในวัยทำงาน

ภาวะสมองล้าเกิดขึ้นได้กับทุกวัย แต่จะพบได้บ่อยในวัยทำงาน เพราะมีกิจกรรมทำค่อนข้างมาก

โดยจะเห็นบางคนบอกว่าทำงานเยอะจนไม่มีเวลาออกกำลังกาย, มีงานเยอะจนนอนหลับพักผ่อนไม่เพียงพอ หรือบางคนก็บอกว่าทำงานเยอะจนไม่กินข้าวปลา นั่นจึงเป็นเหตุผลว่าทำไมภาวะสมองล้าจึงเจอในวัยทำงานมากกว่าวัยอื่น

เช็กอาการสมองล้า

ภาวะสมองล้า มาจากภาษาอังกฤษที่ว่า “Brainfog” ซึ่ง “fog” แปลว่าหมอก ดังนั้นอาการจะเหมือนกับพูดไม่ออกติดอยู่ที่ปาก หรือปกติเป็นคนเล่นมุกเก่ง แต่เล่นไม่ออก ลืม ไม่ไหลลื่นเหมือนปกติ เพียงแค่การทำงานของสมองดูผิดปกติ ไม่เหมือนเดิม ก็ถือว่าเป็นสัญญาณของภาวะสมองล้าแล้ว

ระยะเวลารักษาอาการสมองล้า

ถ้าสาเหตุเกิดมาจากความรวนเล็กๆ น้อยๆ เช่น นอนหลับพักผ่อนไม่เพียงพอ ถ้าได้พักหน่อย แปปเดียวก็จะหายได้เร็ว และโอกาสจะพัฒนาไปเป็นโรคก็น้อย

แต่ถ้าไม่ดูแลตัวเอง ก็ต้องดูต่อว่าเกิดขึ้นมาจากสาเหตุอะไร ภาวะสมองล้าก็จะพัฒนาไปสู่โรคของสาเหตุนั้นๆ ต่อไป

ขาดสารอาหาร ปัจจัยเสี่ยงสมองล้า

ขาดสารอาหารเป็นปัจจัยเสี่ยงของภาวะสมองล้าเช่นกัน  เพราะโดยปกติร่างกายเราจะต้องได้รับสารอาหารครบ 5 หมู่ คือ โปรตีน คาร์โบไฮเดรต วิตามิน เกลือแร่ และไขมัน

ถ้าขาดอะไรไป จำเป็นต้องทานวิตามินหรืออาหารเสริม เช่น วิตามินบี หรือคาร์โนซีน เพื่อช่วยป้องกันภาวะสมองล้า

วิธีทำให้สมองกลับมาแข็งแรง

วิธีทำให้สมองล้ากลับมาแข็งแรง มีเคล็ดลับ 3 ประการคือ

1.) กินดี คือ กินอาหารให้ครบ 5 หมู่ หรือหากรู้ว่าจะไม่ครบให้เสริมด้วยวิตามินบีและคาร์โนซีน

2.) นอนดี คือ การพักผ่อนให้เพียงพอ

3.) ออกกำลังกายดี คือ การออกกำลังกายสม่ำเสมอ จะช่วยเพิ่มการไหลเวียนเลือดไปเลี้ยงสมอง จึงช่วยให้สมองดีขึ้นนั่นเอง

ทั้งสามอย่างนี้ถ้าทำได้ก่อนก็ดี แต่ถ้าวันไหนขาดอย่างใดอย่างหนึ่งไป ก็ควรมีอีกสองอย่าง เช่น ไม่ได้ออกกำลังกายก็อาจกินดีนอนดีเอาไว้ก่อน

คาร์โนซีนคืออะไร

“คาร์โนซีน” ในตอนนี้หลายคนอาจไม่ค่อยคุ้นหูมากนัก สารอาหารตัวนี้เป็นเป็นโปรตีนประเภทหนึ่ง ซึ่งจริงๆ ร่างกายของเราสามารถสร้างได้ และพบได้ในเนื้อสัตว์อย่างเดียว ไม่พบในพืช เช่น เนื้อหมู เนื้อวัว และเนื้อไก่ โดยคาร์โนซีนจะช่วยเสริมสร้าง ซ่อมแซมส่วนต่างๆ ของร่างกายและสมอง ที่สำคัญยังมีฤทธิ์ในการต่อต้านอนุมูลอิสระ

ในบางครั้งเราอาจจะมีกิจกรรมหรือสภาวะอะไร บางอย่างที่ไปกระตุ้นอนุมูลอิสระ ถ้ามีคาร์โนซีนจะช่วยตรงแก้ปัญหาตรงนี้ได้ และสำหรับคนที่เริ่มมีอายุ ยิ่งอายุคาร์โนซีนยิ่งลดลง  อาจเลือกทานคาร์โนซีนเสริมได้

วิธีบำรุงสมอง เพิ่มความจำ

ใครที่อยากบำรุงสมอง เพิ่มความจำให้ดี โดยเฉพาะคนที่สูบบุหรี่หรือดื่มแอลกอฮอล์จัด ควรงดลงบ้าง และควรกระตุ้นสมองอยู่ตลอด เพราะเมื่อไรที่เราได้ใช้สมองเรื่อยๆ สมองก็จะพัฒนาอยู่ตลอด ก็จะช่วยลดปัญหาทางสมองได้