ค่าตับสูงควรทำอย่างไร ? เสี่ยงโรคอะไรได้บ้าง? กลุ่มเสี่ยงที่ต้องระวัง

“ค่าตับ” ศัพท์ที่เรามักได้ยินจากการตรวจสุขภาพประจำปี หลายคนก็ปกติและมีอีกไม่น้อยที่มีปัญหา ซึ่งค่าตับ คือนิยามของ ผลตรวจตับ Liver function ซึ่งเป็นการตรวจระดับเอนไซม์ในเลือด โดยผลตรวจระดับเอนไซม์สามารถบอกได้ว่าคนคนนั้นมีปัญหาทางสุขภาพที่เกี่ยวกับตับหรือไม่ เนื่องจากเอนไซม์จากตับเป็นโปรตีนอย่างหนึ่ง ทำหน้าที่เป็นองค์ประกอบที่สำคัญต่อปฏิกิริยาเคมีในร่างกายเช่นการผลิตน้ำดีและสารต่าง ๆ จำพวกสารช่วยให้เลือดแข็งตัว สารช่วยย่อยอาหาร และสารที่ช่วยต่อสู้กับเชื้อโรค เป็นต้น

ดังนั้นระดับเอนไซม์ในเลือดที่ไม่ปกติสามารถบอกสุขภาพตับได้ระดับหนึ่ง ซึ่งผู้ตรวจอาจจะเป็นโรคตับหรือไม่เป็นก็ได้ แพทย์จะนำผลตรวจพิจารณาการตรวจเพิ่มเติม หรือซักประวัติเพิ่มเพื่อหาสาเหตุของค่าตับสูง และเข้าสู่การรักษาที่เหมาะสม

สาเหตุที่ทำให้ค่าตับสูง 

สาเหตุหลัก ๆ ที่ทำให้ตับปล่อยเอนไซม์เข้าสู่กระแสเลือดมากมักมาจากความผิดปกติที่ตับซึ่งเกิดจากโรคตับบางโรค หรือจากภาวะที่ผิดปกติบางอย่าง เมื่อได้รับผลตรวจว่าค่าตับสูงแพทย์จะพิจารณาสาเหตุที่แท้จริงว่าเกิดจากอะไร โดยวิเคราะห์จากอาการของผู้ป่วย ในบางรายอาจต้องเข้ารับการตรวจชนิดอื่น ๆ เพิ่ม โดยค่าตับสูงสามารถเกิดได้จากหลายสาเหตุ แต่ที่พบมากที่สุดมักเป็นสาเหตุดังต่อไปนี้

• ไวรัสตับอักเสบชนิด A B C
• การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
• ไขมันพอกตับที่ไม่ได้มีสาเหตุมาจากแอลกอฮอล์
• โรคอ้วน
• ภาวะ congestive hepatopathy จากโรคหัวใจล้มเหลว
• กรณีที่ซื้อยากินเอง แล้วใช้เกินขนาด เช่น ยา acetaminophen หรือ paracetamol
• ผลข้างเคียงจากยารักษาโรคบางโรคเช่น ยากลุ่ม statin ที่ใช้รักษาอาการคอเลสเตอรอลสูง

นอกเหนือจากสาเหตุที่พบบ่อยยังมีสาเหตุจากโรคหรือภาวะอื่น ๆ ที่อาจส่งผลต่อค่าตับได้ เช่น โรคตับอักเสบรุนแรงจากการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์  โรคตับอักเสบที่เกิดจากความผิดปกติของภูมิต้านทาน จากยาหรือสารพิษ โรคมะเร็งตับ ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดเป็นต้น

ใครบ้างที่เสี่ยงมีค่าตับสูง

• ผู้ที่คนในครอบครัวมีประวัตป่วยเป็นโรคตับ
• ผู้ที่มีดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในปริมาณที่มากผิดปกติ หรือขาดการยับยั้งปริมาณ
• ผู้ที่เคยหรือคาดว่าได้รับเชื้อไวรัสตับอักเสบ
• ผู้ที่ใช้ยาบางชนิดที่อาจส่งผลกระทบต่อตับ
• ผู้ที่เคยให้เลือดหรือน้ำเหลืองในอดีต

อาการที่อาจพบเมื่อมีค่าตับสูง 

ผู้ที่มีค่าตับสูงอาจไม่ได้มีอาการเสมอไป ในระยะเริ่มต้น แต่การแสดงอาการมักบ่งบอกว่ามีอาการของตับที่เป็นมาก เช่น

• ปัสสาวะสีเข้ม
• ปวดท้องผิดปกติ
• เหนื่อยหอบ
• ดีซ่าน
• อุจจาระมีสีอ่อน
• ไม่อยากอาหาร
• คลื่นใส้อาเจียน

“ไขมันพอกตับ” หนึ่งในต้นเหตุ ตับแข็ง-มะเร็งตับ สัญญาณ-กลุ่มเสี่ยง!

ค่าตับสูงป้องกันได้หรือไม่ ? 

ค่าตับสูงมักมีสาเหตุจากโรคหรือความผิดปกติของตับ แต่อย่างไรก็ตามการรักษาสุขภาพตับไม่ให้เกิดความเสียหายมากขึ้น

• เลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์ หรือควบคุมปริมาณตามคำแนะนำของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
• เลี่ยงการใช้ หรือสัมผัสของที่ปนเปื้อนเลือด เช่น เข็มหรือของมีคม
• ฉีดวัคซีนไวรัสตับอีกเสบเอและบี
• รับประทานอาหารที่ดีต่อสุขภาพ รักษาระดับน้ำตาลในเลือด โดยเฉพาะเมื่อเป็นโรคเบาหวาน
• แจ้งแพทย์เสมอว่าใช้สมุนไพร ยา หรืออาหารเสริมชนิดใดอยู่
• ควบคุมน้ำหนักให้เหมาะสมกับร่างกาย
• ออกกำลังกายให้มากขึ้น

สรุปคือผลตรวจการทำงานของตับทำให้เราเห็นภาพว่าสุขภาพตับของเรายังดีอยู่หรือไม่ หากผลตรวจไม่ดีแพทย์ก็จะหาสาเหตุเพื่อรักษาต้นเหตุที่ทำให้ค่าตับสูง ที่สำคัญหากตรวจจับได้เร็วอาจป้องกันโรคตับร้ายแรงบางโรคได้

ขอบคุณข้อมูลจาก : โรงพยาบาลกรุงเทพพัทยา

เปิดสาเหตุมะเร็งตับ อัตราเสียชีวิตสูง ไวรัสตับอักเสบบีเสี่ยงมากกว่า!

มะเร็งชนิดไหน? ลุกลามพัฒนาเป็น “มะเร็งตับ” รุนแรงเสียชีวิตใน 6 เดือน!