ป้องกันโลหิตจาง เลี่ยงปัจจัยเสี่ยง ปรับอาหารและเฝ้าระวังสุขภาพ
โลหิตจางเกิดจากเม็ดเลือดแดงต่ำ ทำให้เนื้อเยื่อขาดออกซิเจน อาการวิงเวียน เหนื่อยง่าย ซีด แพทย์แนะวิธีป้องกัน เฝ้าระวังสุขภาพ
โลหิตจาง ภาวะโรคเลือดที่พบบ่อยอันดับหนึ่งในคนไทย เกิดจากการที่ร่างกายมีปริมาณเม็ดเลือดแดงน้อยหรือมากกว่าปกติ ที่ร่างกายต้องการใช้ออกซิเจน ปกติเม็ดเลือดแดงมีหน้าที่ขนส่งออกซิเจนไปยังเซลล์และเนื้อเยื่อในแต่ละอวัยวะของร่างกาย เมื่อเกิดภาวะโลหิตจางจะเสมือนหนึ่งการได้รับออกซิเจนที่น้อยลงของอวัยวะต่างๆ ซึ่งอวัยวะที่สำคัญของร่างกาย เช่น สมองและหัวใจ จะมีความทนทานต่อภาวะดังกล่าวได้น้อย จึงมักแสดงอาการออกมาให้เห็นก่อน โดยแต่ละคนจะแสดงอาการไม่เหมือนกัน เนื่องจากความสามารถในการปรับตัวของแต่ละคนนั้นต่างกัน
อาการที่พบเมื่อเป็นโลหิตจาง
ปัญหาที่นำมา มักมาด้วยอาการวิงเวียน หน้ามืด เหนื่อยง่าย ใจสั่น เจ็บหน้าอก อ่อนแรง หรือมีคนทักว่าซีดหรือเหลือง (ซึ่งไม่ใช่เหลืองที่แท้จริง แต่คนทั่วไปเข้าใจว่าคือเหลือง ให้สังเกตที่เยื่อบุตาขาว จะพบว่ายังมีสีขาวปกติ) บางครั้งคนไข้จะมาจากการที่ได้รับคำปรึกษาจากแพทย์ห้องฉุกเฉินเนื่องด้วยที่มีอุบัติเหตุตามร่างกายหรือเลือดอออกใต้กระโหลกศีรษะ หรือบางครั้งมาด้วยการพบผลเลือดผิดปกติ หรือหัวใจทำงานล้มเหลว หรือจากปัจจัยเสี่ยงจากโรคประจำตัวที่มีอยู่เดิม
คนไข้โลหิตจาง มักได้รับคำปรึกษาจากการตรวจสุขภาพโดยที่ยังไม่มีอาการแสดงชัดเจนของโลหิตจาง เนื่องจากระบบการตรวจสุขภาพเข้าถึงได้มากขึ้นทำให้พบความผิดปกติของโลหิตจางก่อนที่จะมีอาการแสดงให้เห็น ซึ่งเมื่อพบแล้ว แพทย์ก็จะแนะนำให้ตรวจหาสาเหตุเสมอเนื่องจากเป็นสัญญาณความผิดปกติแรกเริ่มก่อนที่จะแสดงอาการอื่นๆ ออกมา แต่หลายๆ ท่านมักละเลยต่อคำแนะนำดังกล่าว ทำให้เกิดเป็นปัญหาในภายหลัง ส่วนการรักษานั้น ขึ้นอยู่กับสาเหตุของโลหิตจางที่วินิจฉัยได้ ระยะเวลาการรักษาและพยากรณ์ของโรคก็มีรายละเอียดที่แตกต่างกันไป
ป้องกันโลหิตจาง
ภาวะโลหิตจางเกิดได้จากหลายสาเหตุ ทั้งปัจจัยที่ควบคุมได้และไม่ได้ การป้องกันภาวะโลหิตจางเบื้องต้น จากสาเหตุที่พบได้ทั่วไปสามารถทำได้ตามคำแนะนำต่อไปนี้
- เลือกรับประทานอาหารที่อุดมด้วยธาตุเหล็ก วิตามิน และสารอาหาร เช่น เนื้อสัตว์ ตับหมู นม ไข่ เลือดหมู ธัญพืช โดยเฉพาะผู้หญิงที่ตั้งครรภ์ ทารกและวัยรุ่น
- รับประทานวิตามินเสริม โดยขอคำปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ สำหรับผู้ที่ได้รับสารอาหารไม่เพียงพอจากการรับประทานอาหาร
- ผู้สูงอายุหรือผู้รับประทานอาหารมังสวิรัติ ควรพบแแพทย์เป็นระยะ เพื่อตรวจสอบภาวะโลหิตจาง เนื่องจากการรับประทานอาหารประเภทโปรตีนและวิตามินที่ไม่เพียงพอ
- ผู้ที่มีประวัติคนในครอบครัวเป็นภาวะโลหิตจางควรปรึกษาแพทย์ เพื่อป้องกันความเสี่ยงในการส่งผ่านภาวะโลหิตจางทางพันธุกรรม
- ผู้ที่กำลังตั้งครรภ์อาจป้องกันการเกิดภาวะโลหิตจางด้วยการรับประทานอาหารที่มีประโยชน์และอุดมไปด้วยแร่ธาตุที่สำคัญต่อร่างกาย และอาจรับประทานวิตามินบำรุงครรภ์ โฟลิค และธาตุเหล็ก เพื่อช่วยรักษาระดับเซลล์เม็ดเลือดแดงให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ โดยควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรให้ดีก่อนการใช้วิตามิน หรืออาหารเสริมใด ๆ เสมอ และไปตามนัดฝากครรภ์อย่างสม่ำเสมอ
ขอบคุณข้อมูลจาก : โรงพยาบาลพญาไท 3 และ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข
