หน้าหนาว “ไข้หวัดใหญ่” แพร่เร็ว อาการต่างจากโควิด-19 อย่างไร?

ไข้หวัดใหญ่ (Influenza) โรคที่พบเจอได้ง่ายมาก ยิ่งถ้าอยู่ในสภาพอากาศที่แปรปรวน หรืออากาศเปลี่ยนแปลงฉับพลัน โดยเฉพาะฤดูฝนและฤดูหนาวที่สภาพอากาศเหมาะแก่การแพร่เชื้อ เป็นโรคที่เกิดจากการติดเชื้อไวรัสในระบบทางเดินหายใจ ซึ่งเชื้อไวรัสสามารถแพร่กระจายจากคนสู่คนได้ผ่านของเหลวที่ออกมาจากร่างกาย เช่น น้ำลายหรือเสมหะที่เกิดจากการไอจามและทางลมหายใจ เชื้อโรคจะยิ่งเติบโตและแพร่กระจายได้ดีในช่วงที่มีสภาพอากาศเปลี่ยนแปลงโดยเฉพาะช่วงหน้าฝนและช่วงหน้าหนาว

Freepik/prostock-studio

ไข้หวัดใหญ่แต่ละสายพันธุ์

โรคไข้หวัดใหญ่สามารถแบ่งออกได้หลายสายพันธุ์ และในแต่ละสายพันธุ์ก็ยังแยกย่อยออกไปได้อีก ดังนั้นเราจะยกตัวอย่างสายพันธุ์ไข้หวัดใหญ่ที่ระบาดในประเทศไทยมากที่สุด 3 อันดับ เพื่อเป็นเกร็ดความรู้และทราบถึงจุดสังเกตอาการของโรคไข้หวัดใหญ่แต่ละสายพันธุ์

ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ A

H1N1

โรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ A H1N1 ถูกพบครั้งแรกที่ประเทศสหรัฐอเมริกาและประเทศเม็กซิโกในปี 2552 จากนั้นเชื้อไวรัสนี้ได้แพร่กระจายไปยังประเทศอื่น ๆ อย่างรวดเร็วโดยเฉพาะช่วงหน้าหนาวหรือประเทศที่มีสภาพอากาศเปลี่ยนแปลงบ่อย

เชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่จะแพร่กระจายและติดต่อได้จากคนสู่คนผ่านการไอจาม ลมหายใจ น้ำลาย น้ำมูก เสมหะ หรือของเหลวใดก็ตามออกมาจากตัวผู้ป่วย หากคนปกติได้รับเชื้อไวรัส ร่างกายจะแสดงอาการภายใน 1 - 3 วัน ซึ่งอาการของผู้ป่วยโรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ A มีดังนี้ ปวดหัว ปวดเมื่อยตามตัว ไข้ขึ้นสูงมากกว่า 38 องศาเซลเซียส ไอ อ้วก และท้องเสีย

ไข้หวัดสายพันธุ์ A จะมีความเสี่ยงต่อผู้ที่มีโรคประจำตัวและผู้ที่ต้องทานยากดภูมิมากกว่าคนปกติมาก ดังนั้นผู้ที่เป็นโรคปอด โรคไต และโรคหัวใจ ต้องป้องกันตัวเองไม่ให้ติดเชื้อไวรัสตัวนี้ มิฉะนั้นไวรัสอาจจะลามจนทำให้ปอดติดเชื้อได้ วิธีป้องกันเบื้องต้นคือ ไม่พบปะกับผู้ที่เป็นโรคไข้หวัดใหญ่ หากหลีกเลี่ยงไม่ได้ให้สวมแมส ไม่สัมผัสสิ่งของไปทั่ว ล้างมือและใช้เจลฆ่าเชื้อบ่อย ๆ

H3N2

โรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ A H3N2 เป็นเชื้อไวรัสที่รุนแรงมาก สามารถแพร่กระจายจากสัตว์สู่คนและจากคนสู่คนได้ง่าย ซึ่งเชื้อไวรัสนี้มีต้นกำเนิดมากจากหมู คุณจะได้รับเชื้อไวรัสผ่านการสัมผัสและการทานเนื้อหมูที่มีเชื้อ อาการจะแสดงให้เห็นว่าคุณติดเชื้อไวรัสก็ต่อเมื่อเวลาผ่านไป 1 - 3 วัน

เนื่องจากโรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ H3N2 เป็นไวรัสชนิดรุนแรง จึงสามารถเข้าสู่ร่างกายคนได้ง่ายโดยเฉพาะ เด็กและผู้สูงอายุที่ภูมิต้านทานไม่แข็งแรง ผู้ที่ทานยาแอสไพรินอยู่เป็นประจำ หญิงตั้งครรภ์ ผู้พิการทางสมอง คนที่เป็นโรคอ้วน และผู้ป่วยโรคเรื้อรัง ตัวไวรัสชนิดนี้จะเข้าไปทำลายระบบต่าง ๆ ในร่างกายจนทำให้ผู้ที่เป็นโรคเหล่านี้ป่วยหนักกว่าเดิมจนถึงขั้นเสียชีวิตได้

หากคุณติดเชื้อไวรัส อาการไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ a หรือ H3N2 อาการที่สามารถสังเกตได้เช่น อ่อนเพลีย ไม่มีแรง เจ็บคอ ไอ ปวดหัว ปวดตัว มีน้ำมูกและมีไข้ขึ้นสูง วิธีการป้องไม่ให้เชื้อไวรัสเข้าสู่ร่างกายคือ การอยู่ให้ห่างจากผู้ที่เป็นไข้หวัด สวมแมสเมื่อต้องพบเจอผู้ป่วย ล้างมือด้วยสบู่ฆ่าเชื้อทุกครั้งหลังสัมผัสสิ่งของหรือผู้ที่เป็นโรค หรือไปพบแพทย์เพื่อขอฉีดวัคซีนป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่

ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ B

Victoria

เชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ B Victoria อาการจะไม่รุนแรงเท่าเชื้อไวรัสของโรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ A เป็นเชื้อไวรัสที่แพร่กระจายจากคนสู่คนเท่านั้น ซึ่งตัวไวรัสจะเติบโตได้ดีในพื้นที่ที่มีสภาพอากาศชื้นในฤดูฝนและฤดูหนาว ผู้ป่วยที่ได้รับเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ B Victoria จะมีอาการปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ ปวดหัว ตัวร้อน มีไข้ มีเสมหะ เจ็บคอ และไอแห้ง

ผู้ที่มีความเสี่ยงสูงที่จะมีอาการแทรกซ้อนหากได้รับเชื้อไวรัส Victoria คือผู้สูงอายุ เด็กเล็ก สตรีมีครรภ์ ผู้ที่เป็นโรคเบาหวาน โรคหัวใจ โรคหอบ และโรคเกี่ยวกับประสาท เป็นต้น ดังนั้นถ้าคุณอยู่ในกลุ่มเสี่ยงที่อาจเกิดอาการแทรกซ้อนหากได้รับเชื้อไวรัส คุณควรอยู่ให้ห่างจากผู้ป่วย ไม่หยิบหรือจับสิ่งของของผู้ป่วย สวมแมสและล้างมือให้สะอาดอยู่เสมอ

Yamagata

เชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ B Yamagata เป็นเชื้อไวรัสที่มีลักษณะการแพร่จากคนสู่คนคล้ายกับเชื้อไวรัส Victoria เชื้อไวรัสจะเติบโตได้ดีในสภาพอากาศเย็น หากผู้ป่วยได้รับเชื้อตัวนี้ อาการจะไม่ค่อยรุนแรงเท่าไหร่นัก เช่น ปวดหัว ปวดตัว มีน้ำมูก ไอ เจ็บคอ มีไข้ และตัวร้อน

บุคคลที่มีประวัติเป็นโรคเกี่ยวกับปอด ทางเดินหายใจ โรคหัวใจ ความผิดปกติทางประสาท เด็ก ผู้สูงอายุ และสตรีมีครรภ์  ควรระวังการติดเชื้อตัวนี้ เพราะอาจจะทำให้อาการป่วยหนักกว่าบุคคลที่ร่างกายปกติ ดังนั้นควรหลีกเลี่ยงการพบเจอผู้ป่วย การใช้สิ่งของและสถานที่ร่วมกับผู้ป่วย

ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ C

เชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ C คือ เชื้อไวรัสที่มีแสดงอาการน้อยที่สุด หรือในบางรายอาจไม่แสดงอาการเลย เป็นเชื้อไวรัสที่ไม่รุนแรง เนื่องจากมีการฝักตัวของเชื้อไวรัสน้อย จึงไม่สามารถแพร่จากคนสู่คนได้ ดังนั้นผู้ป่วยไม่จำเป็นต้องฉีดวัคซีนป้องกันเชื้อไวรัสตัวนี้ เพราะร่างกายสามารถต้านไวรัสได้เอง

สาเหตุโรคไข้หวัดใหญ่

โรคไข้หวัดใหญ่ สาเหตุมาจากการแพร่เชื้อ Influenza virus จากคนสู่คนและจากสัตว์สู่คน เชื้อไวรัสสายพันธุ์ A B และ C จะเติบโตและแพร่กระจายสู่คนได้ไวในสภาพอากาศเย็นและชื้น ซึ่งเชื้อไวรัสเหล่านี้จะแฝงตัวมากับของเหลวที่ออกมาจากร่างกายผู้ป่วย เช่น เสมหะ น้ำมูก ละอองน้ำลาย และผิวหนัง หากคุณสัมผัสของเหลวเหล่านี้และนำมื้อไปขยี้ตา จับปาก และจับจมูก จะทำให้เชื้อไวรัสเข้าสู่ร่างกายของคุณได้ทันที หลังจากที่ผู้ป่วยได้รับเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่ ร่างกายจะยังไม่แสดงอาการไข้หวัดใหญ่ออกมาทันที เพราะเชื้อเหล่านี้จะต้องใช้ระยะเวลาในการฝักตัว 1 - 4 วัน จากนั้นจะแสดงอาการออกมาดังนี้

• ไข้ขึ้นสูงมากกว่า 38 องศาเซลเซียส
• หนาวสั่น
• ไม่อยากทานอาหาร
• ร่างกายอ่อนเพลีย
• ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ
• คลื่นไส้ ปวดหัว
• เจ็บคอ ไอแห้ง
• มีน้ำมูก
• ในบางรายอาจมีอาการอาเจียนร่วมด้วย

ไข้หวัดใหญ่ต่างจากไข้หวัดธรรมดาอย่างไร

ความแตกต่างระหว่างไข้หวัดใหญ่กับไข้หวัดธรรมดา คือ ผู้ป่วยที่เป็นโรคไข้หวัดใหญ่ จะเกิดจากการที่ร่างกายได้รับไวรัสอินฟลูเอนซ่า (Influenza virus) ซึ่งเชื้อไวรัสจะถูกแบ่งย่อยออกไปเป็นสายพันธุ์ A B และ C ผู้ที่ติดเชื้อไวรัสตัวนี้อาการจะรุนแรงมาก ต้องทานยา ฉีดวัคซีน ดื่มน้ำเยอะ ๆ และนอนพักอย่างเดียว เพราะไม่สามารถลุกขึ้นมาทำกิจวัตรประจำวันได้ อาการจะหายภายใน 1 - 2 สัปดาห์

สำหรับผู้ป่วยเป็นโรคไข้หวัดธรรมดา โดยส่วนใหญ่จะเกิดจากการที่ร่างกายได้รับเชื้อไวรัส ไรโนไวรัส (Rhinovirus) และโคโรน่าไวรัส (Coronavirus) ซึ่งอาการจะไม่รุนแรงมากนัก มีไข้ต่ำ ผู้ป่วยยังคงลุกขึ้นมาทำกิจวัตรประจำวันได้ แต่อาจจะทำได้ไม่เต็มที่มากนัก ผู้ป่วยสามารถทานยาและนอนพักรักษาตามอาการเองได้ที่บ้าน อาการจะค่อย ๆ หายภายในไม่กี่วัน

ไข้หวัดใหญ่ต่างจากโควิดอย่างไร

ไข้หวัดใหญ่เกิดจากเชื้อไวรัส อินฟลูเอนซา (Influenza Virus) ส่วนโรคโควิด - 19 (COVID - 19) เกิดจากเชื้อไวรัส โคโรนา (Coronavirus) ซึ่งไวรัสโคโรนาเป็นเชื้อไวรัสตัวใหม่ที่พึ่งพบเจอ สามารถแพร่เชื้อจากสิ่งมีชีวิตสู่สิ่งมีชีวิตได้เหมือนกับเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่ที่ถูกพบเจอมานานแล้ว แต่อาการโรคไข้หวัดใหญ่และอาการโควิดจะแตกต่างกันอย่างไรบ้าง มาดูกัน

อาการของโรคไข้หวัดใหญ่

• ไข้ขึ้นสูงมากกว่า 38 องศาเซลเซียส
• หนาวสั่น มีน้ำมูก
• ไม่อยากทานอาหาร ในบางรายอาจมีอาการอาเจียนร่วมด้วย
• อ่อนเพลีย ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ
• ปวดหัว คลื่นไส้
• ไอแห้ง เจ็บคอ
• แพร่เชื้อได้หากสัมผัสของเหลวจากผู้ป่วย

อาการของโรคโควิด - 19

• ไข้สูงเกิน 37.5 องศาเซลเซียส
• หายใจลำบาก
• ไอแห้ง เจ็บคอ
• ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ
• ปวดหัว
• แพร่เชื้อได้ตั้งแต่ 2 วันก่อนมีอาการ

ใครเสี่ยงติดเชื้อไข้หวัดใหญ่

กลุ่มคนเสี่ยงที่เมื่อได้รับเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่แล้วจะเกิดอาการแทรกซ้อนหรือแสดงอาการรุนแรงกว่าคนปกติ ซึ่งโดยส่วนใหญ่แล้วจะเป็นคนที่มีโรคประจำตัว เราจึงได้รวบรวมกลุ่มโรคที่ผู้ป่วยควรระวังหากได้รับเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่ ดังนี้

• ผู้ป่วยที่เป็นโรคเกี่ยวกับทางเดินหายใจ
• ผู้ป่วยที่เป็นโรคเกี่ยวกับประสาท
• ผู้ป่วยโรคหัวใจ
• ผู้ป่วยโรคไต
• ผู้ป่วยโรคเบาหวาน
• ผู้ป่วยที่มีอาการภูมิคุ้มกันบกพร่อง
• ผู้ที่เป็นโรคอ้วน
• สตรีมีครรภ์
• เด็กอายุ 6 เดือนถึง 2 ปี
• ผู้สุงอายุ ที่มีอายุมากกว่า 65 ปีขึ้นไป

ไข้หวัดใหญ่…เมื่อไหร่ที่ควรพบแพทย์

ผู้ที่ติดเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่อาการจะแสดงอาการรุนแรงออกมาไม่เหมือนกัน ขึ้นอยู่กับภูมิคุ้มกันของร่างกาย แต่กับผู้ป่วยบางรายที่มีอาการหนักหรือมีอาการแทรกซ้อนที่เกิดจากโรคประจำตัว ควรรีบมาพบแพทย์เพื่อวินิจฉัยอาการและทำการรักษาโดยด่วน ซึ่งผู้ที่ควรมาพบแพทย์ต้องมีอาการดังนี้

• ไข้ขึ้นสูงมากกว่า 38 องศาเซลเซียส นานเกิน 24 - 48 ชั่วโมง
• ทานยาลดไข้แล้วแต่อุณภูมิร่างกายไม่ลดลง
• หายใจลำบาก เจ็บ และแน่นหน้าอก
• ปลายนิ้วมือและปลายนิ้วเท้าเขียว
• หน้ามืด
• อาเจียน
• ไม่สามารถทานอาหารได้
• มีอาการป่วยเกิน 7 วัน

วิธีการรักษาโรคไข้หวัดใหญ่

• ทานยาลดน้ำมูก เพื่อลดอาการคัดจมูก
• ทานยาแก้ไอและยาลดเสมหะ
• ทานยาต้านฮิสตามีนเพื่อลดอาการจามและคัดจมูก
• ทานยาต้านไวรัสเพื่อยับยั้งการแพร่กระจายของเชื้อภายในร่างกาย
• ทานยาปฏิชีวนะ หากเกิดอาการแทรกซ้อนที่เกี่ยวกับปอด

แนวทางป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่

วัคซีนไข้หวัดใหญ่ 4 สายพันธุ์

• ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ A (H1N1) เข้าพบแพทย์เพื่อขอฉีดวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ 4 สายพันธุ์ เลี่ยงการพบปะผู้ป่วยที่เป็นโรคไข้หวัดใหญ่ ไม่สัมผัสสิ่งของหรือตัวผู้ป่วย สวมหน้ากากอนามัยและล้างมือให้สะอาดด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อ ออกกำลังกายและทานอาการที่ดีเพื่อสุขภาพที่แข็งแรง
• ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ A (H3N2) หลีกเลี่ยงสถานที่แออัด ไม่เข้าใกล้ผู้ที่ติดเชื้อไวรัส ไม่ใช้ของร่วมกันกับผู้ป่วย สวมแมสและหมั่นล้างมืออยู่เสมอ หากอยากมีภูมิต้านทานที่แข็งแรงเพื่อป้องกันการติดเชื้อไวรัส สามารถฉีดวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ ออกกำลังกาย และทานอาหารที่มีประโยชน์อยู่เสมอ
• ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ B ตระกูล VICTORIA เชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ B VICTORIA อาการจะไม่รุนแรงเท่าสายพันธุ์ A แต่ก็ควรระวังไว้ก่อนโดยการหลักเลี่ยงพบเจอผู้ป่วย สวมแมสตลอดหากเจอคนเยอะ อย่าจับสิ่งของที่ไม่ใช่ของเรา แต่วิธีที่จะป้องกันการติดเชื้อไวรัสที่ได้ผลดีที่สุดคือ การฉีดวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่
• ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ B ตระกูล YAMAGATA แนวทางการป้องกันตัวเองจากผู้ป่วยที่ติดเชื้อไวรัสจะไม่แตกต่างจาก วิธีการป้องกันไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ B ตระกูล VICTORIA คือการไม่สัมผัสผู้ป่วย ไม่เข้าหาผู้ป่วย ล้างมือให้สะอาด แล้วก็ฉีดวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่

การฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ทุกปีเป็นสิ่งที่จำเป็นและควรทำอย่างมาก เพราะจะเป็นการกระตุ้นภูมิคุ้มกันในร่างกายให้มีประสิทธิภาพอยู่เสมอ เพื่อป้องกันและต่อต้านเชื้อไวรัสที่จะเข้าสู่ร่างกาย ทั้งนี้ภาวะแทรกซ้อนของโรคที่เกิดขึ้นกับผู้ป่วยที่ได้รับเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่ 4 สายพันธุ์ อาการจะแตกต่างกันออกไป ขึ้นอยู่กับว่าผู้ป่วยคนนั้นมีประวัติการรักษาโรคอะไรมาก่อน ซึ่งโรคที่มักจะเกิดอาการแทรกซ้อนหากได้รับเชื้อไวรัส คือ โรคเกี่ยวกับปอด หัวใจ ไต เบาหวาน และประสาท เป็นต้น

ขอบคุณข้อมูลจาก : โรงพยาบาลสมิติเวช ไชน่าทาวน์