สาเหตุ-ปัจจัยกระตุ้น ภาวะแพ้ยาสลบ (MH) โรคทางพันธุกรรมต้องระวัง!
Malignant Hyperthermia ภาวะแพ้ยาสลบจากพันธุกรรม พบได้น้อย แต่อันตรายสูง ทำให้ไข้พุ่ง กล้ามเนื้อเกร็ง หัวใจเต้นผิดจังหวะ จึงควรแจ้งประวัติครอบครัวก่อนผ่าตัดทุกครั้ง
การดมยาสลบถือเป็นขั้นตอนสำคัญในทางการแพทย์ เพื่อให้ผู้ป่วยไม่รู้สึกเจ็บปวดระหว่างการผ่าตัด อย่างไรก็ตาม ในผู้ป่วยบางรายอาจเกิดภาวะที่เรียกว่า Malignant Hyperthermia (MH) หรือที่มักเรียกกันว่า ภาวะแพ้ยาสลบ ซึ่งเป็นภาวะที่พบได้ไม่บ่อย แต่มีความรุนแรงและต้องได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วน
ภาวะนี้เกิดจาก ความผิดปกติทางพันธุกรรมของกล้ามเนื้อ เมื่อผู้ป่วยได้รับยาดมสลบบางชนิด จะทำให้กล้ามเนื้อเกิดการหดตัวอย่างรุนแรง คล้ายกับการออกกำลังกายหนักมากจนกล้ามเนื้อบาดเจ็บทั่วร่างกาย
เมื่อกล้ามเนื้อทำงานอย่างหนักผิดปกติ ร่างกายจึงสร้างความร้อนจำนวนมาก ส่งผลให้ อุณหภูมิร่างกายพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว คำว่า Malignant Hyperthermia จึงมีความหมายตามชื่อ Hyper หมายถึง สูง ขณะที่ Thermia หมายถึง อุณหภูมิของร่างกาย
ซึ่ง Malignant Hyperthermia เป็นโรคที่ ถ่ายทอดทางพันธุกรรมแบบยีนเด่น (Autosomal Dominant) หากมีสมาชิกในครอบครัวเคยมีประวัติภาวะนี้ ลูกหลานในตระกูลก็มีโอกาสได้รับยีนดังกล่าวได้เช่นกัน ด้วยเหตุนี้ หากพบว่ามีคนในครอบครัวเคยเกิดภาวะ MH มาก่อน แพทย์มักจะแนะนำให้ แจ้งประวัตินี้กับทีมแพทย์ทุกครั้งก่อนเข้ารับการผ่าตัดหรือดมยาสลบ
อาการสำคัญของ MH
อาการของภาวะนี้มักเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วระหว่างการดมยาสลบหรือหลังจากนั้นไม่นาน โดยอาการที่พบได้ ได้แก่
- อุณหภูมิร่างกายสูงผิดปกติ
- ไข้ขึ้นอย่างรวดเร็ว อาจสูงมากกว่า 40–43 องศาเซลเซียส
- กล้ามเนื้อหดเกร็ง
- กล้ามเนื้อแข็งเกร็ง โดยเฉพาะบริเวณขากรรไกร
- หัวใจเต้นเร็วและผิดจังหวะ
- หัวใจเต้นเร็วมากกว่าปกติ และอาจเต้นผิดจังหวะ
- ระดับคาร์บอนไดออกไซด์ในเลือดสูง
- ผู้ป่วยหายใจเร็ว และตรวจพบระดับคาร์บอนไดออกไซด์ในลมหายใจออกสูงกว่าปกติ
- ภาวะกรดในเลือดและกล้ามเนื้อสลายตัว
- อาจพบปัสสาวะมีสีน้ำตาลเข้มจากการสลายตัวของกล้ามเนื้อ
สาเหตุและปัจจัยกระตุ้น
ภาวะ Malignant Hyperthermia มักถูกกระตุ้นจาก ยาดมสลบบางชนิด เช่น
- ยาดมสลบกลุ่ม Halogenated agents เช่น Isoflurane และ Desflurane
- ยาหย่อนกล้ามเนื้อ Succinylcholine
ปัจจุบันทีมวิสัญญีแพทย์มีความรู้และระบบเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด ทำให้สามารถ ตรวจพบและรักษาได้อย่างรวดเร็ว หากเกิดภาวะดังกล่าว
สิ่งสำคัญที่ผู้ป่วยควรรู้
ก่อนเข้ารับการผ่าตัดหรือดมยาสลบ ควรแจ้งแพทย์หากมี
- ประวัติคนในครอบครัวเคยเกิดภาวะแพ้ยาสลบ
- เคยมีปัญหาผิดปกติจากการดมยาสลบมาก่อน
ข้อมูลเหล่านี้จะช่วยให้แพทย์ วางแผนการให้ยาสลบได้อย่างปลอดภัยมากยิ่งขึ้น
ขอบคุณข้อมูลจาก : โรงพยาบาลกรุงเทพราชสีมา
