หลังจากที่มีกระแสข่าวมาโดยตลอด ว่ารัฐบาลชุดนี้ที่มี นางสาวแพทองธาร ชินวัตร เป็นนายกรัฐมนตรี จะปรับคณะรัฐมนตรี หรือ ครม. ในเดือนเมษายนนี้ หรือ ภายในเดือนสิงหาคม-กันยายน หลังผ่านการพิจารณาร่าง พ.ร.บ. งบประมาณรายจ่ายประจำปี 2569
ทีมข่าวพีพีทีวี จึงสอบถามความเห็น รศ.โอฬาร ถิ่นบางเตียว รองคณบดี คณะรัฐศาสตร์และนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา ถึงแนวโน้ม และความเป็นไปได้ว่ารัฐบาล จะมีการปรับครม. จริง ตามที่เป็นข่าวหรือไม่
โดย รศ.โอฬาร มองว่า ในห้วงเวลานี้ถามว่ามีความเหมาะสมที่จะปรับ ครม. หรือไม่ ส่วนตัวมองว่าเหมาะสมมาก โดยมีเหตุผลอยู่ 2-3 ประการ คือ 1.หลังจากการอภิปรายไม่ไว้วางใจ เสร็จสิ้นไปแล้วก็ได้ทำให้เห็นว่า กระทรวงไหนบ้างที่รัฐมนตรีได้รับผิดชอบ แต่รัฐมนตรีคนนั้นไม่มีผลงาน ก็มีความชอบธรรมที่พรรคแกนนำจะต้องปรับ ครม. เพื่อให้เห็นว่า เสียงสะท้อนจากการอภิปรายไม่ไว้วางใจ หรือความไม่พอใจของประชาชนนั้น รัฐบาลรับฟังมาตลอด ที่สำคัญสไตล์การทำงานของอดีตนายกฯทักษิณ ชินวัตร ซึ่งเป็นสไตล์ที่เราเห็นมาตลอดว่าถ้ารัฐมนตรีคนใด ไม่มีผลงานเป็นรูปธรรม หรือไม่มีผลงานในเชิงประจักษ์ ที่จะขับเคลื่อนนโยบายต่างๆได้ หรือไม่สามารถสร้างคะแนนนิยมได้ ก็มีความจำเป็นจะต้องปรับ
2. ความสัมพันธ์ของพรรคร่วมรัฐบาลในขณะนี้ ดูเหมือนว่าจะมีเอกภาพ แต่เป็นเอกภาพในผลประโยชน์ระยะสั้น ซึ่งส่วนตัวเห็นว่า การบริหารงานหลายอย่าง ของพรรคร่วม ไม่เป็นไปในทิศทางเดียวกัน จากเหตุผลที่กล่าวไปจึงเป็นเหตุผลว่าทำไมเป็นห้วงเวลาที่เหมาะสมในการปรับครม. ซึ่งไม่ใช่เพียงแค่ทำให้เห็นว่ารัฐบาลนั้น ยังสามารถทำงานร่วมกันได้ แต่ต้องการจะทำให้เห็นว่าพรรคเพื่อไทยนั้น ยังมีอำนาจอยู่ ในฐานะที่เป็นแกนนำรัฐบาล
แต่การปรับ ครม. ในครั้งนี้ไม่ง่าย เหมือนกับรัฐบาลที่ผ่านๆมา เพราะรัฐบาลที่ อดีตนายกทักษิณ เป็นแกนนำ ในอดีตหรือ 17 ปีที่ผ่านมา นายทักษิณ สามารถปรับ ครม.ได้เลย เพราะอำนาจอยู่ในมือของนายทักษิณ ในฐานะพรรคแกนนำร้อยเปอร์เซ็นต์ แต่กลับกันในยุคนี้ สถานการณ์ทางการเมืองแตกต่างออกไป ถึงแม้ว่า พรรคเพื่อไทยมองว่าเป็นห้วงเวลาเหมาะสมที่ต้องปรับ ครม. แต่จะปรับยากมาก เพราะอย่างที่นายทักษิณบอกว่า ขณะนี้รัฐบาลไม่ได้เป็นเอกภาพ จะต้องบริหารจัดการความขัดแย้งตลอดไป ประการต่อมาพรรคภูมิใจไทยก็คือพรรคภูมิใจไทย ซึ่งสิ่งที่คุณทักษิณพูด ได้บ่งบอกให้เห็นถึง สัมพันธภาพพรรคร่วม จึงทำให้การปรับครม. ไม่ง่าย แต่ว่าการปรับจะเกิดขึ้นได้มี 3 เงื่อนไข คือ
เงื่อนไขที่ 1.รัฐบาลปรับได้เลย หมายถึงบรรดารัฐมนตรี ที่อยู่ในโควต้าของพรรคเพื่อไทย ที่ไร้ผลงาน เช่น รัฐมนตรีบางท่านที่ไม่สามารถแก้ปัญหาข้าว และบอกให้ประชาชนไปปลูกกล้วย
เงื่อนไขที่ 2.รัฐมนตรี ที่จะต้องถูกทำให้กลายเป็นแพะรับบาป เช่น กรณีที่ไทยส่งชาวอุยกูร์กลับจีน ส่งผลให้คนในสังคมวิพากษ์วิจารณ์อย่างมาก จึงทำให้รัฐบาลต้องหาแพะรับบาป ทำให้หวยไปออกที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงต่างประเทศ ซึ่งก็อาจจะถูกโยนความผิดให้เป็นแพะรับบาป ซึ่งส่วนตัวมองว่าส่วนนี้พรรคเพื่อไทย สามารถทำได้เลย เนื่องจากว่าอำนาจอยู่ในมือของนายทักษิณ ในฐานะนายกรัฐมนตรีตัวจริง
ส่วนกลุ่มต่อมาคือ กลุ่มที่อาจจะโดนปรับได้แต่ต้องต่อรอง ก็คือพรรคภูมิใจไทย ถึงแม้ว่าจะเป็นพรรคอันดับสอง แต่ว่าอำนาจการต่อรองของพรรคภูมิใจไทยสูงสุด ซึ่งการจะปรับกระทรวงใดๆของพรรคภูมิใจไทย นายทักษิณจะต้องเสนอเงื่อนไขให้นายเนวินและอนุทิน จนทั้งสองคนที่กล่าวถึงนี้พอใจ จึงจะสามารถปรับตำแหน่งได้
“แม้ว่าพรรคภูมิใจไทยจะเป็นพรรคอันดับ 2 แต่อำนาจการต่อรองของภูมิใจไทยสูงสุดจะปรับส่วนใดๆในภูมิใจไทย คุณทักษิณจะต้องเอาของไปถวายให้คุณเนวิน จนคุณเนวินและคุณอนุทินพอใจจึงจะปรับเขาได้ อย่างเช่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ถ้าพรรคเพื่อไทยต้องการ พรรคเพื่อไทยต้องเอากระทรวงอุตสาหกรรม กระทรวงคมนาคม และกระทรวงสาธารณสุขไปแลก นั่นก็คือ พูดง่ายๆว่าปรับรูปแบบสองก็คือต้องเอาของไปประเคนถวายให้พรรคภูมิใจไทย”
เงื่อนไขที่ 3. ก็คือปรับได้ เช่นเดียวกัน แต่ต้องเป็นพรรคร่วมที่ไม่มีผลงานอย่างเช่นพรรคประชาธิปัตย์ พรรคชาติไทยพัฒนา พรรครวมไทยสร้างชาติ คือ กลุ่มพรรคต่ำ 10 ทั้งหลาย ที่เกาะใบบุญของนายทักษิณ เพื่อให้ได้ตำแหน่งรัฐมนตรี ซึ่ง พรรคเหล่านี้ไม่มีอำนาจการต่อรองได้เลยถ้าไม่มีผลงาน และสุดท้ายคือพรรคที่แตะไม่ได้เลยนั่นก็คือพรรคกล้าธรรม ของ ร.อ.ธรรมนัส คือถ้าหากรัฐบาลชุดนี้จะปรับก็ต้องปรับให้นายธรรมนัสพอใจ
“คุณธรรมนัสเหมาะสมมากที่จะเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย และเหมาะสมที่สุดสำหรับพรรคเพื่อไทย ณ เวลานี้แต่เดี๋ยวบอกว่ามันไม่ง่าย เนื่องจาก ครม. หรือนายกฯเอง ก็อาจจะกังวลใจว่าถ้าตั้งแล้วจะมีคนไปร้องเรียนเรื่องจริยธรรมร้ายแรง แต่ในทางการเมืองคุณเอกธรรมนัสเป็นมือขวาคนสำคัญและเป็นคนที่เป็นผู้จัดการรัฐบาลตัวจริงแล้ว”