เจษฎ์ โทณะวณิก เกิดที่จังหวัดเชียงใหม่ เป็นลูกครึ่งไทย-เอลซัลวาดอร์ สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีจาก คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ปริญญาโทและปริญญาเอกจากมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด สหรัฐฯ
ปัจจุบัน เจษฎ์ โทณะวณิก ดำรงตำแหน่ง ประธานหลักสูตรนิติศาสตรบัณฑิต วิทยาลัยบัณฑิตเอเชีย ควบคู่กับการเป็นกรรมการในคณะกรรมการการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค และ กรรมการบริหารความเสี่ยง บริษัท สหมิตรถังแก๊ส จำกัด (มหาชน) และยังเป็นที่รู้จักในฐานะพิธีกรและผู้วิเคราะห์ประเด็นบ้านเมืองผ่านสื่อโทรทัศน์และสื่อสาธารณะอย่างต่อเนื่อง
หลังเหตุการณ์รัฐประหารเมื่อวันที่ 19 กันยายน พ.ศ. 2549 เจษฎ์ โทณะวณิก ได้รับการแต่งตั้งให้เป็น “สมาชิกสมัชชาแห่งชาติ” และภายหลังรัฐประหารในประเทศไทย พ.ศ. 2557 ได้รับการแต่งตั้งจาก คณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) ให้เป็น ที่ปรึกษาคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ รวมถึงดำรงตำแหน่ง กรรมการในคณะกรรมการปฏิรูปประเทศด้านการป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบ
และล่าสุด เจษฎ์ โทณะวณิก เป็นหนึ่งในบุคคลที่พรรครักชาติเสนอให้สภาผู้แทนราษฎรพิจารณาให้ความเห็นชอบแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรี ในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2569
ด้านชีวิตส่วนตัว เจษฎ์ โทณะวณิก เป็นผู้ร่วมก่อตั้ง สำนักงานกฎหมาย มโนทัย–เจษฎ์ แอนด์ แอสโซสิเอทส์ มีสถานภาพสมรสแล้ว มีบุตร 2 คน ได้แก่ กษิดิศ และ กษิณา โดยกิจกรรมยามว่างที่ชื่นชอบคือ การเดินป่า ขี่จักรยานเสือภูเขา และการอ่านนิยายกำลังภายในของกิมย้ง
และในปี พ.ศ. 2548 เขาได้รับรางวัล “เปรียว อวอร์ด 2005” ในฐานะบุคคลที่ประสบความสำเร็จในชีวิตการงานและเป็นที่รู้จักของสังคม