"เทวฤทธิ์" จี้ กกต. ปรับปรุง ดึงความเชื่อมั่นองค์กรติดรั้งท้ายองค์กรอิสระ

การประชุมวุฒิสภา ที่มีนายบุญส่ง น้อยโสภณ รองประธานสภาคนที่สอง เป็นประธานในที่ประชุม วาระพิจารณารายงานผลปฏิบัติงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ประจำปีงบประมาณ 2568 โดยนายแสวง บุญมี เลขาธิการ กกต. พร้อมรองเลขาธิการและผู้บริหารสำนักงาน กกต. มาชี้แจงในที่ประชุม

โดยนายเทวฤทธิ์ มณีฉาย สว. อภิปรายว่า คุณค่าของ กกต. คือความเป็นอิสระและความเป็นธรรมของหน่วยงาน โดยหยิบเรื่องตัวชี้วัด ITA ที่ยังไม่สอดคล้องกับผลที่คาดว่าจะได้รับจากการใช้งบประมาณ

ช่างภาพพีพีทีวี

และหยิบยกผลสำรวจความเชื่อมั่นต่อองค์กร กกต. ในการทำหน้าที่โดยสถาบันพระปกเกล้าฯ ที่ชี้ว่า กกต. เป็นองค์กรที่อยู่ในลำดับท้ายที่สุดขององค์กรอิสระทั้งหมด สำหรับความเชื่อมั่นในการทำหน้าที่ โดยความคืบหน้าในการพิจารณาคดีและพิจารณาเรื่องร้องเรียนมีความคืบหน้าร้อยละ 32.8

นายเทวฤทธิ์กล่าวต่อว่า ความล่าช้าในการพิจารณาเรื่องร้องเรียนของ กกต. อาจทำให้เวลาการพิจารณาต่อผู้ที่ถูกร้องเรียนถูกทอดยาวไป เปรียบเป็นกรงขัง ถูกตราหน้าว่าอาจเป็นบุคคลที่มลทินมัวหมอง และได้รับผลกระทบจากความล่าช้าในการพิจารณาเรื่องร้องเรียนของ กกต.

ซึ่งการประเมินผลกระทบจากความล่าช้าในการดำเนินคดี ส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นศรัทธาในการทำงานของ กกต. และขอถามข้อเท็จจริงของมติ 5 ต่อ 2 ให้ส่งเรื่องไปยังศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยอำนาจของศาลฎีกาว่า มีมตินี้จริงหรือไม่

ด้าน นพ.เปรมศักดิ์ เพียยุระ สว. อภิปรายว่า รายงานของ กกต. เป็นเรื่องทางธุรการเสียเป็นส่วนใหญ่ แต่สิ่งที่ประชาชนอยากรู้คือ เมื่อใดที่มีการร้องเรียนเรื่องทุจริต ผู้รักษากติกาคือ กกต. สามารถทำให้เกิดความสุจริตและเที่ยงธรรมได้มากน้อยเพียงใด

เพราะ กกต. เปรียบเป็นอวัยวะ คือมดลูกของประชาธิปไตย ท่านจะให้กำเนิด สส. เพื่อไปตั้งรัฐบาลอย่างไรก็อยู่ที่ความยุติธรรมของ กกต. เป็นเบื้องต้น จะมี สว. ซึ่งควบคุมการบริหารประเทศและเห็นชอบองค์กรอิสระได้อย่างเป็นที่ยอมรับมากน้อยเพียงใด ก็ขึ้นกับการจัดการเลือกวุฒิสภาของ กกต. ตลอดจนการเลือกตั้งท้องถิ่นในทุกระดับ ซึ่งเป็นองคาพยพของระบอบประชาธิปไตย

นพ.เปรมศักดิ์กล่าวต่อว่า สิ่งที่เป็นคำครหาไม่ว่าจะเป็นการเลือกตั้งใด ๆ ก็ตาม ใครรู้ว่ามีการซื้อเสียงเลือกตั้ง จากการซื้อเสียงกันหัวละ 100-200 บาท จนเป็น 1,000-2,000 บาท แต่ กกต. ไม่รู้ และหนักขึ้นเรื่อย ๆ

นี่คืออาชญากรรมประชาธิปไตย ที่สำคัญบ่อเกิดของการซื้อเสียงย่อมทำให้เกิดการถอนทุนและเกิดรัฐบาลที่เกิดปัญหาไม่รู้จบ เรื่องร้องเรียนเกี่ยวกับการเลือกตั้ง มีผู้ชนะและผู้แพ้ มีได้ใบเหลืองใบแดง ก็มีคนครหาว่า กกต. ไปเขียนคำฟ้องให้ผู้แพ้ เขียนคำแก้ให้ผู้ชนะ เราจะแก้กันอย่างไร เพราะคนเขาพูดกันทั้งนั้น เราจะต้องช่วยกัน และเสียงประชาชนต้องไม่สูญหายระหว่างทาง

นพ.เปรมศักดิ์กล่าวต่อว่า ส่วนคดีเลือก สว. จนมาถึงบัดนี้ ปัญหาคือคำถามของประชาชน แต่ละขั้นตอนใช้เวลาเท่าไร และหลังจากมีมติไปเมื่อเร็ว ๆ นี้ ดำเนินการถึงขั้นไหนแล้ว เพราะทุกคดีมีต้นทุนคือความเชื่อมั่นของประชาชน และเมื่อมีการลงคะแนนใด ๆ ก็ตาม เสียงข้างมากต้องอธิบายว่าด้วยเหตุผลอย่างไร และเสียงข้างน้อยมีฐานที่มาอย่างไร จึงเกิดเสียงในลักษณะนั้น ไม่ควรพูดเพียงว่าเสียงข้างมากเป็นฝ่ายชนะ

นพ.เปรมศักดิ์กล่าวต่อว่า สิ่งที่ตนและประชาชนทั่วไปมีความรู้สึกว่าเซอร์ไพรส์มากคือ คำวินิจฉัย วท.27/2569 ซึ่งเนื้อหาจริง ๆ คือการเปิดทางให้ประชาชนมีโอกาสได้ตรวจสอบองค์กรอิสระคือ กกต. เพราะได้มีคำวินิจฉัยจากศาลอุทธรณ์ พิจารณาขอบเขตอำนาจศาลในคดีที่ผู้สมัคร สว. ยื่นฟ้องเลขาธิการ กกต. และกรรมการ กกต.

โดยวางหลักเกี่ยวกับสถานะเจ้าพนักงานและสิทธิประชาชนผู้เสียหายจากการทุจริตในการได้มาซึ่ง สว. ซึ่งจะฟ้องคดีโดยตรง พร้อมวินิจฉัยว่าคดีดังกล่าวอยู่ในเขตอำนาจศาลอาญาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบ ตรงนี้ต้องแยกให้ชัดว่าเป็นการวินิจฉัยเรื่องช่องทางดำเนินคดี ไม่ใช่คำพิพากษาว่า กกต. ทำผิดแล้ว และการฟ้องคดียังต้องผ่านกระบวนการอีกหลายอย่าง

แต่ความหมายที่ตนหยิบยกขึ้นมาคือ การทำงานองค์กรอิสระขณะนี้ได้มีประตูเปิดช่องให้มีการตรวจสอบจากประชาชนได้โดยตรง ท่านจะไม่พ้นความรับผิดชอบตามกฎหมาย ไม่ลอยตัวเหมือนแต่ก่อน

นพ.เปรมศักดิ์กล่าวด้วยว่า ฉะนั้นจึงขอถามว่าท่านได้ศึกษาคำวินิจฉัยฉบับเต็มและเตรียมความพร้อมต่อแนวทางที่ประชาชนจะใช้สิทธิฟ้องศาลแล้วหรือยัง ที่จะชี้แจงในรายละเอียดดังกล่าว ระบบเก็บรักษาพยานหลักฐานพร้อมเพรียงหรือไม่ ที่สำคัญท่านได้เตรียมการแก้ปัญหาในกรณีที่ประชาชนไม่ไว้วางใจแล้วใช้สิทธิฟ้องศาล เตรียมต่อสู้อย่างไร

ซึ่งตนไม่อาจยืนยันได้ว่ามีผู้ฟ้องคดีกี่คนในอนาคตอันใกล้ แต่เมื่อช่องทางเปิดให้อย่างนี้ ก็ต้องคาดหมายว่าประชาชนอาจจะใช้สิทธิฟ้องมากขึ้น เพราะฉะนั้นองค์กรอิสระจึงต้องเป็นองค์กรที่ไม่เป็นอิสระจากการตรวจสอบจากประชาชนเหมือนเดิมแล้ว เมื่อใช้อำนาจใดก็ต้องรับผิดชอบอำนาจนั้น

“ปีที่แล้วผมถามเลขา กกต. ว่า มีคนเขาขนานนามท่านว่า ‘อย่ามาแหวง’ ท่านรู้สึกอย่างไร วันนั้นท่านตอบผมว่าไม่รู้สึกอย่างไร ซึ่งผมก็รับทราบไว้ ดังนั้นผมจะถามว่าวันนี้แหวงพร้อมหรือยัง เพราะคำพิพากษาของประธานศาลอุทธรณ์นั้น ท่านต้องพร้อม เพราะเรื่องดังกล่าวไม่ได้ฟ้องเฉพาะ กกต. 7 คน แต่บวกเลขา กกต. ด้วย ดังนั้นท่านต้องพร้อมที่จะต่อสู้ในเรื่องนี้ เพื่อให้ประชาชนได้คลายข้อข้องใจในการทำงานที่ผ่านมา” นพ.เปรมศักดิ์กล่าว

นพ.เปรมศักดิ์กล่าวด้วยว่า เพื่อให้รายงานนี้เกิดผล ตนขอเสนอ 4 เรื่อง คือ

1. เปิดเผยคดีคงค้าง
2. กำหนดเป้าหมายระยะเวลาของแต่ละขั้นตอน
3. เปิดเผยเหตุผลของมติสำคัญต่าง ๆ
4. รายงานความคืบหน้าการดำเนินการตามมติเลือก สว. และมาตรการรองรับการตรวจสอบคำวินิจฉัยล่าสุดต่อสภาอย่างเป็นรูปธรรม

ตนขอให้เวลาในการดำเนินการภายใน 30 วัน และรายงานผลเป็นระยะ ๆ เพื่อฟื้นความเชื่อมั่นจากประชาชนที่มีต่อ กกต. เพราะประเทศนี้จะต้องมี กกต. ที่เข้มแข็งและเป็นอิสระจากอำนาจใด ๆ เพื่อจะให้มดลูกประชาธิปไตยก่อให้เกิดลูกที่เป็นลูกกตัญญูต่อพ่อแม่คือประชาชน ก่อให้เกิดผลดีต่อการพัฒนาประเทศชาติ

ขณะที่นายแสวง บุญมี เลขาธิการ กกต. ชี้แจงว่า มี 2 ประเด็นที่เป็นกระแสอยู่ในขณะนี้ ที่สมาชิกวุฒิสภาต่างซักถาม คือ 1. เกี่ยวกับข้อเท็จจริงในการยื่นคำร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญ กรณีมีมติ 5 ต่อ 2 และ 2. เรื่องคำวินิจฉัยของประธานศาลอุทธรณ์ที่ชี้ว่าประชาชนสามารถยื่นฟ้อง กกต. โดยตรงต่อศาลอาญาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบได้

นายแสวงกล่าวว่า ขณะนี้ประชาชนเข้าใจผิดเกี่ยวกับมติ กกต. ที่ส่งศาลรัฐธรรมนูญ โดยที่ผ่านมา กกต. ใช้กลไกตามรัฐธรรมนูญมาตรา 210 (2) มาแล้วหลายครั้ง และครั้งนี้ก็เป็นลักษณะทำนองเดียวกัน โดยมี 3 หลักการ ประกอบด้วย

หนึ่ง หน้าที่ กกต. เวลาปฏิบัติหน้าที่เกี่ยวกับการเลือกตั้ง ในกระบวนการจะมีขั้นตอน ระยะเวลาเริ่มต้น ระยะเวลาแต่ละช่วง และระยะเวลาสิ้นสุด ซึ่งกฎหมายบอกว่าคำวินิจฉัยของ กกต. เป็นที่สุด เพื่อให้เดินหน้าตามเวลาที่กฎหมายกำหนด ยังยืนยันว่า กกต. พร้อมให้ตรวจสอบ เพราะประชาชนทุกคนสามารถตรวจสอบหรือฟ้องร้อง กกต. ได้อยู่แล้ว

“จึงยื่นคำร้องไปยังศาลรัฐธรรมนูญว่า คำวินิจฉัย กกต. เป็นที่สุดหรือไม่ ไม่ได้บอกว่าองค์กรไหนมาก้าวก่าย กกต. หรือไม่ยุ่งกับเรา เพียงแต่เราต้องการว่าถ้าเราวินิจฉัยเป็นที่สุด เราจะได้มีความชัดเจนในการทำหน้าที่ เราจะได้เดินต่อไปได้ แต่ถ้าไม่มีคำวินิจฉัย มันจะชะงักทันที กกต. ฟังทุกศาลในประเทศไทย ศาลไหนสั่งมาเราก็ฟัง เวลาตามรัฐธรรมนูญเดิน เราต้องมีหน้าที่ทำงานให้จบตามเวลา เป็นหลักการอย่างแรก ให้เกิดความชัดเจน” นายแสวงกล่าว

สอง กกต. เคยใช้กลไกนี้ยื่นมาแล้วตามมาตรา 210 (2) และสาม เพื่อให้เกิดความชัดเจน ตราบใดที่กฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือก สว. ยังถูกการแก้ไข ชี้ว่าคนทำงานเหนื่อย เพราะทำเท่าที่กฎหมายกำหนด และบางครั้งกฎหมายอาจไม่ชัดเจน ทำเกินกว่ากฎหมายก็ไม่ได้ หรือหย่อนกว่ากฎหมายก็ไม่ได้

ถ้ามีการวินิจฉัยมา จะทำให้ กกต. ปฏิบัติหน้าที่ได้ถูกต้อง และปรับแผนการทำงานได้อย่างถูกต้อง ซึ่งเจตนามีอยู่เท่านี้ ไม่ได้บอกว่าใครจะมาก้าวก่ายหรือมาแทรกแซงอำนาจ กกต. แค่ต้องการว่ามีอำนาจแค่ไหน เพื่อทำหน้าที่ให้ถูกต้องภายใต้กรอบเวลา