“พลพีร์” สั่งปูพรมตรวจมูลนิธิ-สมาคม ภายใน 30 วัน

นายพลพีร์ สุวรรณฉวี รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย เป็นประธานหารือแนวทางกำกับดูแลมูลนิธิและสมาคม หลังพบปัญหาการดำเนินงานและข้อร้องเรียนเกี่ยวกับความไม่โปร่งใส โดยมีรองปลัดกระทรวงมหาดไทย ผู้บริหารกรมการปกครอง และตัวแทนกรมพัฒนาธุรกิจการค้า กระทรวงพาณิชย์ เข้าร่วมประชุม

ภายหลังการประชุมกว่า 2 ชั่วโมง นายพลพีร์ เปิดเผยว่า กระทรวงมหาดไทยต้องการแก้ไขกฎหมาย เนื่องจากเป็นหน่วยงานที่ตรวจเอกสารในการจัดตั้งมูลนิธิหรือสมาคม ก่อนที่จะให้ใบอนุญาต 

 

ช่างภาพพีพีทีวี

แต่กลับไม่มีสิทธิ์ในการเพิกถอนและลงโทษ ยกเว้นระเบียบ กฎหมายแพ่งและอาญาที่เกี่ยวข้อง นอกจากนี้ยังมีกฎหมายบางฉบับที่เกิดขึ้นมาตั้งแต่ปี 2470-2480 ก็ต้องไปแก้กฎหมายฉบับดังกล่าวด้วย

ส่วนมูลนิธิที่กำลังเป็นประเด็น หากไม่ได้มายื่นเอกสารชี้แจงตามที่กรมการปกครองมีคำสั่ง ผู้ว่าราชการจังหวัดปทุมธานี ในฐานะนายทะเบียนก็จะดำเนินตามกฎหมายต่อไป โดยทางกรมการปกครองได้ประสานไปยังสำนักงานตำรวจแห่งชาติ เพื่อขอหลักฐานเพิ่มเติม เพื่อดูว่ามูลนิธิดำเนินการผิดวัตถุประสงค์หรือไม่ ซึ่งจากการแถลงข่าวของตำรวจ ก็เห็นว่าทางมูลนิธิมีการดำเนินการผิดวัตถุประสงค์ จึงประสานขอเอกสารดังกล่าวมาเพื่อแนบท้าย ก่อนส่งศาลเพื่อเพิกถอนใบอนุญาตมูลนิธิทันที

แต่จะสามารถยื่นเรื่องให้ศาลเพิกถอนภายในวันพรุ่งนี้ได้หรือไม่นั้น หากมูลนิธิองค์กรทำดียังไม่ส่งเอกสารชี้แจง นายพลพีร์ บอกว่า ยังไม่สามารถทำได้ เพราะในเอกสารระบุว่า ภายในวันที่ 10 พฤศจิกายน ส่วนเหตุผลที่กำหนดให้เป็นวันที่ 10 พฤศจิกายน ก็เพราะว่า ตั้งแต่ก่อตั้งทางมูลนิธิไม่เคยมีรายงานใด ๆ เข้ามาที่กระทรวงมหาดไทย หรือแม้แต่กระทรวงเคยทำหนังสือไปทักท้วงให้มีการส่งเอกสารมา แต่ก็ไม่ได้มีการปฏิบัติ

ส่วนเรื่องของการแก้ไขกฎหมาย อาจใช้เวลานาน จะต้องมีการออกเป็นกฎกระทรวงก่อนหรือไม่ นายพลพีร์ ระบุว่า ได้หารือกับนายปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี ว่า หากต้องแก้ไข พ.ร.บ. ต้องใช้เวลานาน 2 ปี กำลังพิจารณาเรื่องของการใช้กฎกระทรวงหรือคำสั่งสำนักนายกรัฐมนตรีที่จะออกมาก่อน เพื่อบังคับใช้ในระหว่างทางที่จะแก้กฎหมาย

ขณะที่แผนการปูพรมตรวจสอบมูลนิธิทั้งหมด นายพลพีร์ กล่าวว่า ตัวเลขเบื้องต้นที่ตรวจสอบทั้งหมดมีจำนวน 17,500 กว่าแห่ง โดยระหว่างนี้อยู่ระหว่างการรอข้อมูลการตรวจสอบจากกรุงเทพมหานครอีก เนื่องจากยังส่งรายชื่อมาไม่ครบ ซึ่งเมื่อได้รายชื่อมูลนิธิหรือสมาคมครบถ้วนแล้ว ตั้งเป้าตรวจสอบรายละเอียดให้แล้วเสร็จภายใน 30 วัน พร้อมยอมรับว่า การตรวจสอบวันนี้ ต้องตรวจสอบทั้งผ่าน 2 ระบบ คือ ระบบอนาล็อกที่เป็นกระดาษ และระบบออนไลน์ โดยต้องตรวจสอบว่ามีเนื้อหาตรงกันหรือไม่ ดำเนินการตามวัตถุประสงค์หรือไม่ แต่ถ้าหากดำเนินการไม่ทันภายใน 30 วัน ก็จะมีการรายงานข้อมูลต่อนายกรัฐมนตรีเป็นระยะ ๆ

ส่วนที่คนตั้งข้อสังเกตว่า หากไม่เกิดกรณีมูลนิธิองค์กรทำดี ทางกระทรวงมหาดไทยคงไม่ปูพรมตรวจสอบมูลนิธิหรือสมาคม นายพลพีร์ ชี้แจงว่า ต้องขอปกป้องกระทรวงมหาดไทย ยืนยันว่ามีการตรวจสอบเป็นระยะ การตรวจสอบของกระทรวงมหาดไทยถือว่าเป็นการตรวจสอบที่ดีในระดับหนึ่ง เห็นได้จากกรณีที่ผ่านมาที่ไปตรวจพบทุนต่างชาติ ซึ่งทำธุรกรรมผ่านมูลนิธิต่าง ๆ ไปซื้อที่ดิน ไปจัดการสินทรัพย์ จนพบว่ามีนอมินี นำไปสู่การดำเนินการในหลายคดี ซึ่งกรณีมูลนิธิองค์กรทำดี ขอเรียนว่า ไม่เคยรายงานเข้ามาที่กระทรวงมหาดไทยเลยตั้งแต่แรก แม้จะมีหนังสือของกระทรวงมหาดไทยออกไป และมีการพูดคุยเป็นระยะในระดับพื้นที่กับมูลนิธิ เมื่อมูลนิธิไม่ให้ความร่วมมือ จึงเป็นที่มาที่จะต้องจบในวันที่ 11 พฤศจิกายนนี้

นายพลพีร์ ย้ำว่า ในมูลนิธิอื่นก็ตรวจสอบเช่นเดียวกัน ซึ่งในหลายมูลนิธิที่ผู้ร้องเรียนเข้ามา ทางกระทรวงมหาดไทยก็ตรวจสอบให้แล้ว แต่ยังไม่เสร็จสิ้นสมบูรณ์ ซึ่งเบื้องต้นก็พบว่า มีบางมูลนิธิปฏิบัติตามข้อบังคับ ก็มีบางมูลนิธิที่ทำบ้างไม่ทำบ้าง และบางมูลนิธิไม่ทำเลยก็มี รวมทั้งยังมีบางมูลนิธิที่เพิ่งก่อตั้งได้ 3-4 เดือน แต่ก่อนหน้านี้ทำงานด้านการกุศลแต่ใช้บัญชีส่วนตัวและภรรยา ซึ่งหากมีเรื่องร้องเรียนเข้ามา กระทรวงมหาดไทยก็จะทำเรื่องประสานงานไปยังสำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน หรือ ปปง. เพื่อสอบเส้นทางการเงิน เพราะต้องยอมรับว่า ตอนนี้มีช่องโหว่ที่กระทรวงมหาดไทยไม่สามารถตรวจสอบเส้นเงินได้ด้วยตัวเอง ในกฎหมายใหม่ที่กำลังยกร่าง ต้องการจะเพิ่มอำนาจหน้าที่ให้กรมการปกครองได้มีอำนาจตรวจสอบเส้นเงินที่เกี่ยวข้องกับมูลนิธิหรือสมาคม

เมื่อถามว่า ขณะนี้มีบุคคลมีชื่อเสียงและอินฟลูเอนเซอร์พยายามจัดตั้งมูลนิธิและสมาคม กระทรวงมหาดไทยจะมีมาตรการควบคุมอย่างไร นายพลพีร์ กล่าวว่า การจัดตั้งมูลนิธิมีหลักเกณฑ์ตรวจสอบเข้มงวดอยู่แล้ว ทั้งด้านการเงิน ผู้ก่อตั้ง กรรมการ และวัตถุประสงค์ แต่ปัญหาคือมีผู้หักหลังประชาชนที่มีจิตศรัทธาบริจาคเงินช่วยเหลือผู้อื่น แม้กฎหมายจะรัดกุมเพียงใด ก็ไม่สามารถควบคุมการดำเนินงานของแต่ละมูลนิธิได้ทั้งหมด จึงเตรียมเพิ่มระบบ Tracking Monitor ตรวจสอบการใช้เงินบริจาค พร้อมนำระบบจดทะเบียนนิติบุคคลของกระทรวงพาณิชย์มาเป็นต้นแบบ ทั้งการตรวจสอบการโอนหุ้นและเปลี่ยนผู้บริหาร โดยอยู่ระหว่างหารือแนวทางเชื่อมโยงระบบระหว่างสองกระทรวง รวมถึงเตรียมหารือ ปปง. เพื่อกำหนดแนวทางตรวจสอบเส้นทางการเงินและพิจารณาอำนาจหน้าที่ของกระทรวงมหาดไทย คาดว่าวันอังคารหน้าจะหารือทุกหน่วยงานแล้วเสร็จ ทั้งนี้ หากเงินบริจาคเกิน 300 ล้านบาท เป็นอำนาจของ DSI จึงต้องการให้กระทรวงมหาดไทยมีอำนาจตรวจสอบด้วย เนื่องจากปัจจุบันมีหน้าที่เพียงรับรายงานการประชุม ผลการดำเนินงาน และงบประมาณ แต่ไม่มีอำนาจตรวจสอบเชิงลึกถึงจำนวนเงินบริจาคและเส้นทางการใช้เงิน

ส่วนปัญหาที่ต้องพิจารณาเพิ่มเติมคือการรับบริจาคเป็นเงินสด ซึ่งตรวจสอบได้ยาก เพราะปัจจุบันการตรวจสอบเส้นทางการเงินส่วนใหญ่ทำได้เฉพาะธุรกรรมผ่านธนาคารและ Bank Statement เท่านั้น

“บางสมาคมเพิ่งจดทะเบียน แต่ดำเนินกิจกรรมมาแล้วกว่า 10 ปี รวมถึงการโอนเงินเข้าบัญชีส่วนตัวหรือบัญชีภรรยา โดยทุกหน่วยงานอยู่ระหว่างหารือมาตรการและร่างกฎหมายให้ครอบคลุม เพื่อให้ประชาชนสามารถตรวจสอบความโปร่งใสและได้รับการคุ้มครอง”

เมื่อถามว่า กังวลหรือไม่ว่าจะมีการนำเงินบริจาคไปซื้ออสังหาริมทรัพย์เพื่อหลีกเลี่ยงการตรวจสอบเส้นทางการเงิน นายพลพีร์ ยอมรับว่า กังวลทั้งที่มาของเงินบริจาคและทรัพย์สินที่นำมามอบให้มูลนิธิ โดยจากการตรวจสอบมูลนิธิที่มีชาวต่างชาติเกี่ยวข้อง พบการนำเงินบริจาคไปซื้อที่ดิน แต่ให้บุคคลอื่นที่ไม่เกี่ยวข้องกับมูลนิธิเป็นผู้ถือครอง รวมถึงซื้ออาคารและอสังหาริมทรัพย์ในนามบริษัท ซึ่งผิดเจตนารมณ์การจัดตั้งมูลนิธ