ในการหารือผู้นำอาเซียนกับผู้แทน AIPA ครั้งที่ 15 ซึ่งจัดขึ้นระหว่างการประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 49 ภายใต้แนวคิดของอาเซียน “Navigating Our Future, Together” และเชื่อมโยงกับแนวทางของ AIPA ครั้งที่ 47 “Parliaments Securing a Peaceful, Prosperous and People-centered ASEAN” หัวใจของเวทีนี้คือการเชื่อมเสียงประชาชนและมุมมองของรัฐสภาเข้ากับการทำงานของผู้นำอาเซียน เพื่อหารือประเด็นร่วมของภูมิภาค
และเสริมความร่วมมือระหว่างฝ่ายนิติบัญญัติกับฝ่ายบริหาร อาทิ การเปลี่ยนผ่านสู่สังคมสีเขียว และการปราบปรามภัยหลอกลวงออนไลน์
นายโสภณ ซารัมย์ ประธานรัฐสภาไทย ที่ได้รับเชิญให้แสดงความคิดเห็น ได้ตอบโต้กรณีสื่อกัมพูชากล่าวอ้างว่า AIPA สนับสนุนข้อเสนอของกัมพูชาให้กล่าวถึงการเคารพข้อตกลงหยุดยิง และการแก้ไขข้อพิพาทชายแดนโดยสันติว่า การสนับสนุนสันติภาพและการหยุดยิง ไม่ได้หมายถึงการรับรองตัวเลขหรือข้อกล่าวอ้างของฝ่ายใด พร้อมคัดค้านการนำประเด็นผู้พลัดถิ่นซึ่งยังเป็นข้อพิพาทระหว่างไทยกับกัมพูชา ไปผูกไว้ในถ้อยแถลงระดับภูมิภาค
นายโสภณ กล่าวว่า การหยิบประเด็นผู้พลัดถิ่นและตัวเลขกว่า 20,000 คน ซึ่งยังเป็นข้อพิพาทระหว่างสองประเทศ มาสอดไส้ไว้ในถ้อยคำของเวทีที่มุ่งหารือความร่วมมือระดับภูมิภาค เป็นการดึงเรื่องทวิภาคีออกนอกกรอบ และไม่เกี่ยวกับหัวใจหลักของการประชุม เรื่องดังกล่าวเป็นประเด็นทวิภาคี ควรแก้ไขผ่านกลไกที่ทั้งสองฝ่ายตกลงร่วมกัน ไม่ควรถูกยกเข้าสู่เวทีพหุภาคีในลักษณะที่อาจทำให้เข้าใจว่าประเทศสมาชิก หรือที่ประชุมรับรองข้อกล่าวอ้างของฝ่ายใดไปแล้ว
นายโสภณ ยังย้ำว่าข้อเท็จจริงต้องตั้งอยู่บนความเชื่อมั่นและความไว้วางใจซึ่งกันและกัน ไม่ควรนำข้อมูลจากฝ่ายเดียวไปใช้เป็นข้อสรุปในเวทีภูมิภาค ไทยสนับสนุนสันติภาพและการหยุดยิง แต่ไม่ยอมให้การสนับสนุนดังกล่าวถูกใช้เป็นช่องทางสอดแทรกข้อกล่าวอ้างที่ยังโต้แย้งกันอยู่
"การนำข้อพิพาทเฉพาะคู่กรณีมาอยู่ในเวทีที่มีเป้าหมายหารือความร่วมมือของทั้งภูมิภาค จึงไม่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของการประชุม และไม่เหมาะสมต่อมารยาทของการหารือพหุภาคี ประเด็นชายแดนควรกลับไปสู่โต๊ะเจรจาและกลไกที่คู่กรณีตกลงกัน ไม่ใช่ฉวยเวทีระดับภูมิภาคมาสร้างน้ำหนักให้ข้อกล่าวอ้างของฝ่ายตน"
นายโสภณ กล่าวอีกว่า ก่อนการประชุมครั้งนี้ ประเทศไทยได้ยื่นหนังสืออย่างเป็นทางการถึงประธานสภาผู้แทนราษฎรฟิลิปปินส์ ในฐานะประธานสมัชชารัฐสภาอาเซียน (AIPA) เพื่อแสดงจุดยืนคัดค้านข้อความของกัมพูชาเกี่ยวกับผู้พลัดถิ่นกว่า 20,000 คน ผ่านกลไกรัฐสภาระหว่างประเทศแล้ว
สำหรับการชี้แจงของ นายโสภณ ครั้งนี้ แสดงให้เห็นถึงการทำหน้าที่ของประธานรัฐสภาไทยอย่างหนักแน่น กล้าทักท้วงเมื่อมีการนำประเด็นที่ไม่ตรงกับวาระหลักมาสอดแทรก และไม่ปล่อยให้ข้อพิพาททวิภาคีบดบังเป้าหมายของเวที พร้อมยืนยันว่า การรักษาสันติภาพต้องเดินคู่กับการเคารพข้อเท็จจริง และกระบวนการที่ทั้งสองฝ่ายยอมรับร่วมกัน
นอกจากนี้ นายโสภณ ยังได้เน้นย้ำถึงความมุ่งมั่นของไทยในการเดินหน้าความร่วมมือระดับภูมิภาค โดยเฉพาะการรับมืออาชญากรรมทางเทคโนโลยี การปราบปรามภัยหลอกลวงออนไลน์ และการเตรียมความพร้อมรองรับสังคมผู้สูงวัย ซึ่งล้วนเป็นความท้าทายที่ต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างประเทศ