นายยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม เปิดเผยผลการประชุมกองบัญชาการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ (บกปภ.ช.) เพื่อติดตามสถานการณ์และการแก้ไขปัญหาสารปนเปื้อนในแหล่งน้ำ ว่า ในส่วนของการแก้ไขปัญหา รัฐบาลให้ความสำคัญสูงสุดกับการแก้ปัญหาที่ต้นเหตุ ต้นน้ำ ส่วนไหนที่มีสารปนเปื้อนมาเป็นต้นน้ำ รัฐบาลไทยจะทำหน้าที่ตรงนี้ให้ดีที่สุด
โดยได้มีการดำเนินการตั้งแต่คณะของนายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ ที่มีการพูดคุยเกี่ยวกับคณะทำงานที่จะมาจากเมียนมาและจีน โดยในวันที่ 24 พฤศจิกายนนี้ จะมีการประชุมระดับรัฐมนตรี และในวันที่ 25-26 พฤศจิกายน จะเป็นการพูดคุยของคณะทำงาน โดยกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจะช่วยดูแลในส่วนของคณะทำงาน เพื่อแก้ปัญหาต้นน้ำอย่างเบ็ดเสร็จ
ในส่วนของทีมที่เดินทางไปร่วมเวทีสุดยอดอาเซียน ก็ได้พูดคุยกับผู้นำที่เกี่ยวข้องของเมียนมา เพื่อให้ดำเนินการรวบรวมข้อมูลทั้งหมดที่เกี่ยวข้อง สำหรับใช้ในการหารือวันที่ 24-26 พ.ย.นี้ ซึ่งได้เริ่มดำเนินการไปแล้ว ส่วนการพูดคุยกับรัฐบาลจีน ผู้นำสูงสุดคือประธานาธิบดีสี จิ้นผิง รับทราบถึงความห่วงใยของไทย ที่ไม่แน่ใจว่าแหล่งที่มาของสารตั้งต้นมลพิษมีใครเกี่ยวข้องบ้าง ซึ่งผู้นำจีนก็มีความกังวล และแจ้งว่าจะทำหน้าที่ร่วมกับรัฐบาลไทยให้ดีที่สุด เพื่อแก้ปัญหามลพิษในส่วนนี้
ดังนั้นทางเมียนมาและจีน รัฐบาลได้ดำเนินการไปเรียบร้อยแล้ว ตอนนี้คณะทำงานก็จะดำเนินการเชิงรุก โดยในวันที่ 24-26 พ.ย.นี้ จะมีการพูดคุยกันที่ประเทศไทย จากนั้นผู้ที่เกี่ยวข้องจะลงพื้นที่จุดที่เป็นต้นเหตุ ยืนยันรัฐบาลแก้ปัญหาที่ต้นเหตุอย่างดีที่สุด
ส่วนเรื่องที่จะทำคู่ขนานกันไปคือการดูแลประชาชน แน่นอนว่าจะต้องทำสงครามกับเรื่องนี้อย่างเต็มที่ เรื่องแรกคือเราจะห้ามการส่งออกและนำผ่านสารเคมีตั้งต้นของสิ่งที่ทำให้เกิดแร่แรร์เอิร์ธ โดยเฉพาะการนำไปยังเมียนมาและประเทศที่เกี่ยวข้อง โดยใช้กลไกของสภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.) ซึ่งเป็นกลไกที่สามารถทำได้อย่างรวดเร็ว
ขณะเดียวกันกระทรวงอุตสาหกรรมและกระทรวงพาณิชย์จะไปดูระเบียบที่เกี่ยวข้อง เพื่อประกาศต่อเนื่องไม่ให้กระทบกับภาคเศรษฐกิจที่ไม่ได้เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้ ซึ่งต้องดำเนินการอย่างรอบคอบ เพื่อให้เราสามารถทำทุกอย่างที่จะเป็นการต่อรองให้ดีที่สุด เพื่อให้ประชาชนได้เข้าถึงน้ำที่ดีตั้งแต่ต้นน้ำ
นอกจากนี้จะมีการประกาศเขตควบคุมมลพิษ โดยกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ในวันที่ 2 ธันวาคม เพื่อสร้างความเชื่อมั่นว่าเขตนี้เป็นเขตปลอดภัยและสะอาด
ส่วนการฟื้นฟูแหล่งน้ำได้มีการศึกษา โดยจะดำเนินการอย่างเต็มที่ และจะเริ่มจากเขตแซนด์บ็อกซ์ เพื่อไม่ให้ประชาชนกังวลในเรื่องการจัดการสารหนู จะพยายามเริ่มทำทันที โดยจะดูฝายที่มีอยู่แล้ว แต่เพิ่มกลไกการกรองสารหนูเข้าไป
สำหรับการประชาสัมพันธ์ จะสื่อสารผ่านประชาสัมพันธ์จังหวัดเชียงราย-เชียงใหม่ โดยแถลงเรื่องนี้วันละครั้งหรือ 2 วันครั้ง โดยใช้ข้อมูลร่วมกับ ปภ. และจังหวัด นอกจากนี้จะทำข้อมูลเรื่องนี้ในรูปแบบแดชบอร์ด เพื่อให้ประชาชนได้เห็นชัดเจนขึ้น
ส่วนเรื่องพืชผลทางการเกษตร ซึ่งเป็นเศรษฐกิจหลักในภาคเหนือ นายยศชนันกล่าวว่า ขอให้ความมั่นใจกับทุกคนว่าปัจจุบันมีการสแกนเชิงรุก ขณะนี้ยังไม่พบประเด็นที่ทุกคนกังวล แต่หากพบ ก็มีกลไกทางเกษตรและมหาดไทยในการช่วยเหลือ อุดหนุนเรื่องนี้อย่างเต็มที่
ส่วนเรื่องทางสาธารณสุข ปัจจุบันกระทรวงสาธารณสุขสแกนในทุกเรื่อง ทั้งในมิติสุขภาพ อาหาร โดยได้นำชุดตรวจของไทยที่สามารถวัดสารหนูได้ ส่วนชุดตรวจอื่น ๆ ยังสามารถใช้ได้อยู่ มีมาตรฐานเดียวกัน
ส่วนเรื่องแหล่งน้ำ กรมควบคุมมลพิษได้สแกนและเพิ่มชุดตรวจรวดเร็ว เพื่อให้เห็นข้อมูลได้เลย และข้อมูลทั้งหมดจะมารวมศูนย์ที่ ปภ. โดยแต่ละจังหวัดต้องรายงานข้อมูลทุกวัน ส่วนเรื่องประปาจะมีการเช็กคุณภาพน้ำดิบตลอด
นายยศชนันยังกล่าวถึงเรื่อง Agri-Map การจัดโซนแดง เหลือง เขียว ตอนนี้กระทรวงเกษตรฯ กระทรวงทรัพยฯ ร่วมกับจังหวัด พยายามดูตัวอย่างพืช ดิน เพื่อจัดโซนนิ่ง ซึ่งเป็นสิ่งที่เกษตรกรและคนเชียงรายอยากเห็น ยืนยันปัจจุบันได้ทำคู่ขนานกันไปเรียบร้อยแล้ว โดยวันที่ 23-25 พ.ย. จะเป็นการสแกนครั้งใหญ่ และน่าจะเสร็จก่อน 15 ธ.ค.
และในวันพรุ่งนี้ตนและผู้เกี่ยวข้องอีกหลายคนจะลงพื้นที่ จ.เชียงราย เพื่อเซ็ตระบบให้ชัดเจนขึ้น โดยในช่วงบ่ายตนได้เชิญนักวิชาการทุกคนร่วมพูดคุย เพื่อไม่ให้เกิดความสับสนในการสื่อสาร ในรูปแบบไฮบริด สามารถเข้าร่วมออนไลน์ได้ ผ่านทางเว็บไซต์และ Facebook ของสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) รวมถึงจะไปรับฟังผู้ชุมนุมในพื้นที่ โดยยืนยันว่าเห็นข้อเรียกร้องของประชาชน และบางข้อดำเนินการไปล่วงหน้าแล้ว โดยจะไปรับฟังเพิ่มเพื่อให้สามารถดำเนินการให้เร็วที่สุด