ป่าอเมซอนใกล้วิกฤต! ผลวิจัยหลายชิ้นชี้ป่าฝนขนาดใหญ่กำลังกลายเป็นทุ่งหญ้าสะวันนา


โดย PPTV Online

เผยแพร่




ผลวิจัยหลายชิ้นชี้ป่าอเมซอนใกล้วิกฤต หลังพบคนตัดไม้ทำลายป่าเพิ่ม ฟื้นฟูตัวเองได้ลดลงนับตั้งแต่ปี 2000 ระบุหากทั่วโลกยังไม่ร่วมมือกัน จากป่าฝนขนาดใหญ่ที่สุด อาจกลายเป็นทุ่งหญ้าสะวันนาแห้งแล้งอีกไม่นาน

ภาพจากการสังเกตการณ์ผ่านดาวเทียม แสดงให้เห็นว่าป่าอเมซอน (Amazon) ใกล้ถึงจุดเปลื่ยน ที่จะเปลี่ยนจากป่าดงดิบที่เคยอุดมสมบูรณ์ กลายไปเป็นทุ่งหญ้าสะวันนา

จากการวิเคราะห์ภาพป่าอเมซอนจากโมเดลคอมพิวเตอร์ในช่วง 30 ปีที่ผ่านมา นักวิทยาศาสตร์ พบว่า มากกว่า 75% ของป่าดงดิบที่ใหญ่ที่สุดในโลกมีความยืดหยุ่นในการฟื้นฟูตัวเองลดลงนับตั้งแต่ปี 2000 ซึ่งหมายความว่าบางส่วนของป่าฝนไม่สามารถฟื้นตัวได้ง่ายจากการรบกวน เช่น ภัยแล้งและไฟป่า ถือว่าเป็นภัยที่ร้ายแรง

โลกร้อนจริงหรือไม่? ดูชัด ๆ หลังมีกระแสไม่เชื่อในหลายประเทศทั่วโลก

ทะเลทรายชิลีกลายเป็นที่ทิ้งขยะแฟชั่น

จากการสำรวจพื้นที่ป่าอเมซอนที่ใกล้กับฟาร์ม ถนน และเขตเมืองที่มีการตัดไม้ทำลายป่า บริเวณนั้นจะแห้งแล้งมากและมีศักยภาพในการฟื้นฟูตัวเองได้ลดลง  สะท้อนให้เห็นว่า ‘การทำลายป่าไม้’ และ ‘ภาวะโลกร้อน’ เป็นตัวผลักดันให้ป่าดงดิบ หรือป่าฝนที่ใหญ่ที่สุดในโลก ซึ่งทำหน้าที่เป็นตัวหยุดการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่สำคัญ เข้าใกล้จุดวิกฤต

อย่างไรก็ตาม การศึกษานี้ไม่สามารถคาดการณ์ได้ว่าป่าอเมซอนจะถึงจุดวิกฤตเมื่อใด แต่นักวิทยาศาสตร์เตือนว่า หากถึงจุดเปลี่ยนที่สามารถตรวจจับได้เมื่อไรนั้น อาจจะสายเกินแก้ ป่าฝนที่มีความอุดมสมบูรณ์ อาจแปรสภาพเป็น ‘ทุ่งหญ้า’ ไปเสียก่อน นับว่าใช้เวลาเพียง 20-30 ปีเท่านั้นนับตั้งแต่มีการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์จำนวนมหาศาล ซึ่งเป็นตัวเร่งความร้อนของโลกให้สูงขึ้นไปอีก

คำว่า ‘จุดวิกฤต’ หรือ ‘Tipping Point’ เป็นหนึ่งในสิ่งที่นักวิทยาศาสตร์ภูมิอากาศกลัวมากที่สุด เพราะถ้าเกิดขึ้นแล้ว เราจะไม่สามารถย้อนกลับไปได้อีก  อย่างในปี 2564 เทคนิคทางสถิติเดียวกันนี้ ยังเผยให้เห็นสัญญาณเตือนของการล่มสลายของกระแสน้ำอุ่น ‘กัลฟ์สตรีม’ และกระแสน้ำสำคัญอื่นๆ ในมหาสมุทรแอตแลนติกด้วย ซึ่งเป็นการสูญเสียความยืดหยุ่นของระบบนิเวศเกือบสิ้นเชิงตลอดศตวรรษที่ผ่านมา

หากาวะโลกร้อนยังคงดำเนินต่อไปอย่างไม่หยุดยั้งในอัตราที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน กระแสน้ำอุ่นนี้จะยิ่งอ่อนกำลังลงไปอีก และอาจหยุดนิ่งไปอย่างถาวรในท้ายที่สุด ซึ่งจะทำให้ภูมิภาคยุโรปต้องเผชิญอากาศหนาวเหน็บ ความแห้งแล้ง และความร้อนที่รุนแรงมากกว่าเดิม

ส่วนชายฝั่งด้านที่ติดกับมหาสมุทรแอตแลนติก อาจเจอน้ำทะเลหนุนสูงรวมทั้งเกิดพายุใหญ่ที่รุนแรงบ่อยครั้งขึ้น นอกจากนี้ การที่กระแสน้ำอุ่นซึ่งนำพาแร่ธาตุและสารอาหารจากเขตร้อนไปสู่ซีกโลกเหนือหยุดนิ่ง จะทำให้เกิดหายนะต่อระบบนิเวศและสิ่งมีชีวิตในมหาสมุทรแอตแลนติกอย่างใหญ่หลวงตามมาด้วย

วิกฤตสร้างผลกระทบระดับโลก

ผลการศึกษาล่าสุดอีกชิ้นหนึ่ง โดยศาสตราจารย์นิกแคส บัวร์ (Niklas Boers) จากมหาวิทยาลัยเทคนิคมิวนิคในเยอรมนี เปิดเผยว่า นักวิจัยหลายคน ตั้งสมมติฐานว่าป่าอเมซอนจะสามารถถึงจุดวิกฤตได้หรือไม่ การศึกษาได้ให้หลักฐานเชิงประจักษ์ที่สำคัญว่าเรากำลังเข้าใกล้เกณฑ์นั้น การได้เห็นการสูญเสียความยืดหยุ่นของระบบนิเวศนั้นเป็นเรื่องที่น่ากังวล เพราะป่าอเมซอนกักเก็บคาร์บอนจำนวนมหาศาล ขณะเดียวกันก็สามารถปล่อยออกมาได้จำนวนมากเช่นเดียวกัน แม้ต้นไม้ภายในป่าอเมซอนจะตายเพียงบางส่วนก็ตาม แต่กลับสร้างผลกระทบมหาศาลได้เช่นเดียวกัน

"จุดวิกฤตของป่าอเมซอน มีความหมายที่ลึกซึ้งในระดับโลก เพราะป่านี้เป็นเป็นตัวช่วยกักเก็บก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์จำนวนมหาศาลที่สำคัญ" ศาสตราจารย์บัวร์ กล่าว

ป่าอเมซอนอาจกลายเป็นทุ่งหญ้าสะวันนา

นอกจากนี้ งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Nature Climate Change ได้วิเคราะห์ภาพถ่ายจากดาวเทียมของป่าอเมซอนตั้งแต่ปี 1991 ถึง 2016 พบว่าในช่วง 20 ปีที่ผ่านมา พื้นที่ได้รับผลกระทบจากภัยแล้งหรือไฟไหม้ใช้เวลาในการฟื้นตัวนานกว่าเมื่อก่อนอย่างมาก นี่เป็นสัญญาณสำคัญว่า “ความหลากหลายทางชีวภาพสูญเสียความยืดหยุ่น” แสดงให้เห็นว่ากระบวนการฟื้นฟูกำลังอ่อนแอลง

“พื้นที่แห้งแล้งของป่าจะสูญเสียความยืดหยุ่นมากกว่าพื้นที่เปียกชื้น เรื่องนี้เป็นเรื่องน่าตกใจ เนื่องจากแบบจำลองของคณะกรรมการระหว่างรัฐบาลว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ คาดการณ์ว่าป่าอเมซอนจะกลายเป็นพื้นที่แห้งแล้งตอบสนองต่อการเกิดภาวะโลกร้อน” ศาสตราจารย์บัวร์ กล่าว

ต้นไม้มีความสำคัญต่อการผลิตฝน ดังนั้นไม่ว่าจะตัดต้นไม้เพื่อทำฟาร์มผลิตเนื้อวัว หรือปลูกถั่วเหลือง ต่างก็ทำให้เกิดวงจรของสภาวะแห้งแล้งและการสูญเสียต้นไม้มากขึ้น

 

ฟื้นฟูป่าได้ลดลงตั้งแต่ปี 2000

ขณะที่การศึกษาอื่นในปี 2564 มีข้อมูลจากเครื่องบินขนาดเล็กหลายร้อยเที่ยว แสดงให้เห็นว่า ขณะนี้ป่าอเมซอนปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์มากกว่าที่ดูดซับ มีสาเหตุมาจากการการเกิดไฟไหม้

ศาสตราจารย์ทิม เลยตัน (Tim Lenton) แห่งมหาวิทยาลัย Exeter ในสหราชอาณาจักรและเพื่อนร่วมงานของเขา ได้ใช้ข้อมูลภาพถ่ายจากดาวเทียมระหว่างปี 1996 และ 2016 เพื่อวัดความเขียว ความอุดมสมบูรณ์ของป่าอเมซอนและคอยดูว่าป่านั้นมีการฟื้นตัวอย่างไรหลังได้รับผลกระทบจากภัยแล้งและไฟป่า

ทีมนักวิจัย พบว่า ตั้งแต่ช่วงปี 2000 ป่าอเมซอน 76% มีความยืดหยุ่นน้อยลง หรือมีความสามารถในการฟื้นฟูได้น้อยลง หลังจากได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์ต่างๆ

ด้าน คริสต์ โจนส์ (Chris Jones) ที่ Met Office Hadley Center ศูนย์วิจัยการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศชั้นแนวหน้าของสหราชอาณาจักร กล่าวแสดงความคิดเห็นต่องานวิจัยข้างต้นว่า งานวิจัยชิ้นนี้เพิ่มหลักฐานที่น่าสนใจว่าการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศมีความเสี่ยงในขณะนี้ และผลกระทบที่รุนแรงและไม่สามารถย้อนกลับได้เหล่านี้อาจกลายเป็นความจริง เราเหลือโอกาสเพียงเล็กน้อยเท่านั้นที่จะแก้ไขเรื่องนี้อย่างเร่งด่วน

“ข้อสรุปที่น่ากังวลของการศึกษานี้ สอดคล้องกับงานวิจัยชิ้นก่อนหน้า แสดงให้เห็นว่าเราเข้าใกล้จุดวิกฤตมากกว่าที่คิด” โจนส์ กล่าว

ส่วน เบอร์นาร์โด ฟลอเรส จากมหาวิทยาลัยสหพันธ์แห่งซานตา กาตารีนาในบราซิล ให้ความคิดเห็นด้วยว่า ผลการศึกษานี้แสดงให้เห็นว่า แม้ว่าป่าไม้อาจดูปกติดี แต่กระบวนการภายในกำลังเปลี่ยนแปลงไปอย่างเงียบ ๆ โดยลดความสามารถของระบบในการคงอยู่ในระยะยาว แนวทางที่ใช้ในการวิจัยนี้นั้นน่าสนใจเพราะแสดงให้เห็นสัญญาณเตือนภัยของของการเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ได้ล่วงหน้า

บราซิลพบการตัดไม้มากขึ้น 22% สูงสุดในรอบ 16 ปี

ขณะที่การวิจัยของฟลอเรส เปิดเผยว่า ทุ่งหญ้าสะวันนากำลังขยายตัวที่ใจกลางของอเมซอนเนื่องจากภัยไฟป่า ซึ่งรัฐบาลของประธานาธิบดีชาอีร์ โบลโซนาโรของบราซิล ถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างรุนแรงจากการสนับสนุนให้มีการตัดไม้ทำลายป่ามากขึ้น ซึ่งเพิ่มขึ้นมาถึง 22% ซึ่งเป็นระดับสูงสุดนับตั้งแต่ปี 2549

ป่าอเมซอนกำลังสูญเสียพื้นที่ป่ามากขึ้นเรื่อยๆ ทั้งจากภัยพิบัติและฝีมือมนุษย์ ทำให้ป่ากว่า 75% เสียความยืดหยุ่นในการฟื้นฟูตัวเอง และกำลังกักเก็บคาร์บอนไดออกไซด์ได้น้อยลง หากเรายังให้ปล่อยสถานการณ์ดำเนินต่อไปอย่างไม่หยุดยั้ง ป่าอเมซอนแห่งนี้อาจกลายเป็นทุ่งหญ้าสะวันนาแทน

 

ข้อมูลจาก :  The Guardian

LiveScore-EURO2024 LiveScore-EURO2024
TOP ต่างประเทศ
วิดีโอยอดนิยม
เรื่องที่คุณอาจพลาด

วิดีโอยอดนิยม

ข่าวเด่นในรอบสัปดาห์

ขณะนี้ มีรายการกำลังถ่ายทอดสด คุณสนใจหรือไม่?

ใช้ปากเตะบอล  | ยูโร 2024

ใช้ปากเตะบอล | ยูโร 2024

เพิ่ม PPTVHD36
ลงในหน้าจอหลักของคุณ