เมื่อวันที่ 8 ต.ค. ราชบัณฑิตยสภาวิทยาศาสตร์แห่งสวีเดน (Royal Swedish Academy of Sciences) ได้ประกาศรางวัลโนเบลสาขาที่ 3 ประจำปี 2025 นั่นคือสาขา “เคมี”
ผู้ที่ได้รับรางวัลนี้ไปครองคือ ริชาร์ด ร็อบสัน วัย 88 ปี จากมหาวิทยาลัยเมลเบิร์น ประเทศออสเตรเลีย, คิตากาวะ ซูซุมุ วัย 74 ปี จากมหาวิทยาลัยเกียวโต ประเทศญี่ปุ่น และ โอมาร์ เอ็ม. ยากิ วัย 60 ปี จากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เบิร์กลีย์ สหรัฐฯ
พวกเขาได้รับรางวัลโนเบลสาขาเคมีจากการพัฒนาโครงสร้างโมเลกุลใหม่ที่สามารถกักเก็บก๊าซปริมาณมหาศาลไว้ภายใน ซึ่งเป็นการวางรากฐานที่มีศักยภาพในการดูดซับก๊าซเรือนกระจกออกจากชั้นบรรยากาศ หรือเก็บเกี่ยวความชื้นจากสภาพแวดล้อมแบบทะเลทราย
ประธานคณะกรรมการผู้มอบรางวัลได้เปรียบเทียบ “โครงโลหะอินทรีย์” ของทีมวิจัยว่าเหมือนกับ กระเป๋าถือวิเศษใน “แฮร์รี่ พอตเตอร์” หรือกระเป๋าวิเศษของ แมรี ป็อปปินส์ ซึ่งแม้ภายนอกจะดูเล็ก แต่ภายในกลับสามารถบรรจุก๊าซได้มากอย่างน่าประหลาดใจ
คณะกรรมการกล่าวว่า นี่เป็นการค้นพบอันล้ำสมัยที่ “อาจช่วยแก้ปัญหาที่ยิ่งใหญ่ที่สุดบางประการของมนุษยชาติ” ตั้งแต่มลภาวะไปจนถึงปัญหาการขาดแคลนน้ำ
ทีมนักวิทยาศาสตร์ได้คิดค้นโครงสร้างอะตอมที่เสถียรซึ่งรักษารูพรุนที่มีขนาดเฉพาะเจาะจงไว้ ซึ่งทำให้ก๊าซหรือของเหลวสามารถไหลเข้าและออกได้ รูพรุนเหล่านี้สามารถปรับแต่งให้ตรงกับขนาดของโมเลกุลเฉพาะที่นักวิทยาศาสตร์หรือวิศวกรต้องการยึดไว้ เช่น น้ำ คาร์บอนไดออกไซด์ หรือมีเทน
โครงสร้างที่มีขนาดค่อนข้างเล็ก ซึ่งประกอบไปด้วยโหนดโลหะและแท่งอินทรีย์ คล้ายกับชิ้นส่วนอาคารที่เปลี่ยนแทนกันได้ในของเล่นทิงเกอร์ทอยส์ ก่อให้เกิดรูพรุนที่เป็นระเบียบจำนวนมากและพื้นที่ผิวมหาศาลภายใน
สำหรับรางวัลโนเบลสาขาเคมีปีห่อนหน้านี้ มอบให้แก่เดวิด เบเกอร์ นักชีวเคมีจากมหาวิทยาลัยวอชิงตันในซีแอตเทิล และเดมิส ฮัสซาบิส กับ จอห์น จัมเปอร์ นักวิทยาศาสตร์คอมพิวเตอร์จาก Google DeepMind ห้องปฏิบัติการวิจัยปัญญาประดิษฐ์ของอังกฤษ-อเมริกันในลอนดอน การค้นพบเทคนิคอันทรงพลังในการถอดรหัสและออกแบบโปรตีนใหม่ ๆ ซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญของสิ่งมีชีวิต
การประกาศรางวัลโนเบลจะดำเนินตลอดไปทั้งสัปดาห์นี้ ได้แก่ รางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรมในวันที่ 9 ต.ค., รางวัลโนเบลสาขาสันติภาพในวันที่ 10 ต.ค. และรางวัลโนเบลสาขาเศรษฐศาสตร์ในวันที่ 13 ต.ค.
พิธีมอบรางวัลจะจัดขึ้นในวันที่ 10 ธันวาคม ซึ่งเป็นวันครบรอบการเสียชีวิตของ อัลเฟรด โนเบล ผู้ประดิษฐ์ไดนาไมต์ ผู้ก่อตั้งรางวัลโนเบล
เรียบเรียงจาก The Nobel Prize / Associated Press