ที่ประชุมสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติ (UN General Assembly) ลงมติสนับสนุนข้อเสนอให้หันมาใช้แผนที่โลกที่สะท้อนขนาดของทวีปแอฟริกาได้ใกล้เคียงความเป็นจริงมากขึ้น หลังแผนที่เมอร์เคเตอร์ ซึ่งเป็นแผนที่แบบเดิมถูกวิจารณ์มานานว่า ทำให้แอฟริกาดูเล็กกว่าความเป็นจริง
สิ่งที่น่าสนใจคือ ในบรรดาประเทศสมาชิก สหรัฐฯ เป็นเพียงประเทศเดียวที่ลงคะแนนคัดค้าน ขณะที่มี 164 ประเทศลงคะแนนสนับสนุน รวมถึงฝรั่งเศสและสหราชอาณาจักร ส่วนอีก 6 ประเทศงดออกเสียง
ข้อเสนอดังกล่าวชื่อ "Correct the Map" ได้รับการเสนอโดยโตโกและได้รับการสนับสนุนจากประเทศสมาชิกสหภาพแอฟริกา หรือ AU แม้มติดังกล่าวจะไม่มีผลผูกพันทางกฎหมาย แต่ถูกมองว่าจะเพิ่มแรงผลักดันให้สถาบันและหน่วยงานต่าง ๆ ทั่วโลกทบทวนการใช้แผนที่แบบดั้งเดิม และหันมาใช้รูปแบบที่สะท้อนสัดส่วนพื้นที่ของแต่ละทวีปได้แม่นยำกว่าเดิม
แผนที่โลกที่ตกเป็นประเด็นคือแผนที่โลกแบบเมอร์เคเตอร์ ซึ่งถูกสร้างขึ้นเมื่อปี 1569 โดยนักทำแผนที่ชาวเฟลมิช เจอราร์ดัส เมอร์เคเตอร์ เดิมแผนที่ชนิดนี้ถูกออกแบบขึ้นเพื่อช่วยนักเดินเรือชาวยุโรปในการเดินทางข้ามมหาสมุทร ทว่าปัญหาคือ การนำพื้นผิวทรงกลมของโลกมาแสดงบนแผ่นราบ 2 มิติ ไม่สามารถทำได้โดยปราศจากการบิดเบือน
เมอร์เคเตอร์เลือกวิธีรักษารูปทรงและทิศทางให้เหมาะกับการเดินเรือ แต่ผลที่ตามมาคือ พื้นที่ใกล้เส้นศูนย์สูตรจะดูเล็กกว่าความเป็นจริง ขณะที่พื้นที่ใกล้ขั้วโลกจะถูกขยายให้ดูใหญ่ขึ้น
หนึ่งในตัวอย่างที่ถูกพูดถึงมากที่สุดคือ แอฟริกากับกรีนแลนด์ ซึ่งทั้งสองจุดดูเหมือนมีขนาดใกล้เคียงกันบนแผนที่เมอร์เคเตอร์ แต่ในความเป็นจริง แอฟริกามีพื้นที่ใหญ่กว่ากรีนแลนด์ประมาณ 14 เท่า
เพื่อแก้ปัญหาดังกล่าว กลุ่มนักทำแผนที่ได้พัฒนาแผนที่แบบอีควอลเอิร์ท (Equal Earth Projection) ขึ้นในปี 2018 จุดเด่นของแผนที่ประเภทนี้คือ การรักษาสัดส่วนพื้นที่ของประเทศและทวีปให้ใกล้เคียงกับขนาดจริงมากขึ้น แม้รูปร่างบางส่วนจะยังต้องถูกปรับเพื่อให้สามารถแสดงโลกทั้งใบลงบนพื้นผิว 2 มิติได้
เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา ประเทศสมาชิกสหภาพแอฟริกาทั้ง 54 ประเทศได้ประกาศรับรองการใช้แผนที่อีควอลเอิร์ท พร้อมระบุว่าแผนที่ดังกล่าวแสดงขนาดของทวีปต่าง ๆ ได้แม่นยำกว่า โดยเฉพาะแอฟริกา
กลุ่มรณรงค์ #CorrectTheMap ยกตัวอย่างเพื่อให้เห็นขนาดที่แท้จริงของทวีปว่า หากนำพื้นที่ของ สหรัฐฯ จีน อินเดีย ญี่ปุ่น เม็กซิโก และพื้นที่ส่วนใหญ่ของยุโรป มารวมกัน ก็ยังสามารถใส่อยู่ภายในแอฟริกาได้และเหลือพื้นที่อีก
ก่อนการลงมติ โรเบิร์ต ดุสเซย์ รัฐมนตรีต่างประเทศโตโก กล่าวว่า "โลกที่เป็นธรรม เริ่มต้นจากแผนที่ที่เป็นธรรม"เขายังกล่าวต่อที่ UN ว่า แผนที่ไม่เคยเป็นสิ่งที่เป็นกลาง เพราะมีอิทธิพลต่อการรับรู้ของผู้คนว่า ประเทศ ประชาชน และทวีปต่าง ๆ มีตำแหน่งและความสำคัญอย่างไรในโลก
ฝ่ายสนับสนุนมองว่า การทำให้แอฟริกาดูเล็กกว่าความเป็นจริงไม่ได้เป็นเพียงความคลาดเคลื่อนทางภูมิศาสตร์เท่านั้น แต่ยังอาจส่งผลต่อภาพจำเกี่ยวกับศักยภาพ ทรัพยากร ประชากร และความสำคัญทางเศรษฐกิจของทวีป
ข้อเสนอนี้ยังได้รับการสนับสนุนจาก ฌอง-โนเอล บาร์โรต์ รัฐมนตรีต่างประเทศฝรั่งเศส ซึ่งประกาศว่ากระทรวงของเขาจะเลิกใช้แผนที่เมอร์เคเตอร์ บาร์โรต์ระบุว่า การเปลี่ยนแผนที่ไม่ได้เปลี่ยนแปลงโลกจริง แต่การแก้ไขภาพแทนของโลกที่บิดเบือน ก็ถือเป็นการกระทำเพื่อความจริง
ขณะที่ 164 ประเทศลงคะแนนสนับสนุน สหรัฐฯ กลับเป็นประเทศเดียวที่โหวตคัดค้าน ยารินา เฟเรนเซวิช ผู้แทนสหรัฐฯ ประจำ UN วิจารณ์ว่า ข้อเสนอนี้เป็นการลดทอนความสำคัญของบทบาทและวัตถุประสงค์ของสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติ
เธอมองว่า แทนที่ UN จะให้ความสำคัญกับปัญหาจริงด้านสันติภาพระหว่างประเทศ ความมั่งคั่ง หรือความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ กลับกำลังถกเถียงกันเรื่องโครงการแผนที่จากศตวรรษที่ 16 รวมถึงแนวคิดเรื่องการเยียวยาความอยุติธรรมในอดีตและความยุติธรรมทางการรับรู้
ท่าทีดังกล่าวเกิดขึ้นหลังเมื่อเดือนมีนาคม สหรัฐฯ ก็เคยวิจารณ์มติอีกฉบับที่ประกาศให้การค้าทาสข้ามมหาสมุทรแอตแลนติกเป็นอาชญากรรมต่อมนุษยชาติที่ร้ายแรงที่สุด
เลราโต โมโกอัตเล จากองค์กร Africa No Filter หนึ่งในกลุ่มที่ร่วมรณรงค์ให้เลิกใช้แผนที่เมอร์เคเตอร์กล่าวว่า การนำเสนอขนาดของแอฟริกาผิดไปจากความเป็นจริงไม่ใช่เพียงข้อผิดพลาดทางแผนที่ แต่เป็นปัญหาด้านการเล่าเรื่องและภาพจำ เธอมองว่าการรณรงค์ครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของความพยายามแก้ไขข้อมูลผิดเกี่ยวกับแอฟริกาที่ยาวนานที่สุดในโลก
ด้าน คิโอโก มูเอนโด นักภูมิศาสตร์ชาวเคนยา กล่าวว่า แผนที่ไม่ใช่เพียงเครื่องมือสำหรับนักเดินทาง แต่มีอิทธิพลต่อวิธีที่ผู้คนมองภูมิภาคต่าง ๆ ทั้งในทางการเมืองและเศรษฐกิจ เขามองว่า การทำให้แอฟริกาดูเล็กกว่าความเป็นจริง อาจส่งผลทางอ้อมต่อการรับรู้ถึงขนาดประชากร ทรัพยากร และโอกาสการลงทุนของทวีป
แม้มติของข้อเสนอ "Correct the Map" จะไม่บังคับให้ทุกประเทศต้องเลิกใช้แผนที่เมอร์เคเตอร์ทันที แต่คะแนนเสียง 164 ต่อ 1 ก็สะท้อนแรงสนับสนุนในระดับนานาชาติที่ต้องการปรับภาพของโลกให้สะท้อนขนาดของแอฟริกาอย่างเที่ยงตรงมากขึ้น
ที่มา: BBC
- คอนเทนต์พิเศษ
สำหรับคุณ - TOP ต่างประเทศ
- วิดีโอยอดนิยม
