มือสั่นจากความเครียด vs พาร์กินสัน ต่างกันยังไง แบบไหนต้องพบแพทย์
อาการมือสั่นเป็นภาวะที่พบได้บ่อยในคนทุกวัย หลายคนมักกังวลว่าอาการสั่นที่เกิดขึ้นเป็นสัญญาณของโรคร้ายแรงอย่างโรคพาร์กินสัน ความจริงแล้วอาการมือสั่นเกิดได้จากหลายปัจจัย ทั้งจากความเครียด พักผ่อนไม่พอ อายุสูงวัย โรคต่อมไทรอยด์ หรือโรคระบบประสาท การแยกแยะลักษณะอาการสั่นจึงเป็นสิ่งสำคัญเพื่อเข้ารับการรักษาอย่างถูกวิธี
รู้จักประเภทอาการมือสั่นขณะอยู่นิ่ง vs สั่นขณะเคลื่อนไหว
การสังเกตช่วงเวลาที่เกิดอาการสั่นถือเป็นจุดสังเกตแรกในการวินิจฉัยโรค โดยแพทย์แบ่งประเภทอาการมือสั่นออกเป็น 2 กลุ่มหลัก เพื่อช่วยระบุสาเหตุและความผิดปกติของระบบประสาทได้ ดังนี้
- อาการสั่นขณะอยู่นิ่ง: เกิดขึ้นขณะผ่อนคลายมืออยู่บนตักหรือข้างลำตัวโดยไม่ได้ขยับ แต่อาการสั่นจะลดลงหรือหายไปเมื่อเริ่มเคลื่อนไหว มักพบในผู้ป่วยโรคพาร์กินสัน
- อาการสั่นขณะเคลื่อนไหว: เกิดขึ้นเฉพาะตอนเริ่มขยับมือ ทำกิจกรรม หรือตั้งใจยื่นมือจับสิ่งของ เช่น ยกแก้วน้ำ เขียนหนังสือ หรือติดกระดุม มักพบในภาวะสั่นจากความเครียดหรือโรคสั่นไม่ทราบสาเหตุ
ความต่างของอาการมือสั่นจากความเครียด vs โรคพาร์กินสัน
แม้ทั้งสองภาวะจะมีอาการมือสั่นเหมือนกัน แต่มีกลไกการเกิดและลักษณะเฉพาะที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน การสังเกตจุดเน้นของแต่ละโรคจะช่วยให้ประเมินความเสี่ยงเบื้องต้นได้ง่ายขึ้น
- จังหวะการสั่น: มือสั่นจากความเครียดจะเกิดขณะกำลังใช้งานหรือเคลื่อนไหวมือ ส่วนพาร์กินสันจะสั่นชัดเจนที่สุดขณะวางมือพักอยู่นิ่ง ๆ
- ตำแหน่งการเกิด: ความเครียดมักทำให้มือสั่นพร้อมกันทั้งสองข้าง ส่วนพาร์กินสันมักเริ่มต้นสั่นเพียงข้างเดียวก่อน
- อาการร่วมทางระบบประสาท: ความเครียดมักมีอาการใจสั่น เหงื่อออก ร่วมด้วย แต่พาร์กินสันจะมีอาการเคลื่อนไหวช้า กล้ามเนื้อเกร็ง หน้าตึง และทรงตัวลำบาก
- ปัจจัยกระตุ้นและการบรรเทาของอาการ: อาการสั่นจากความเครียดจะหายไปเมื่อผ่อนคลายหรือได้พักผ่อน แต่อาการสั่นจากพาร์กินสันจะเกิดขึ้นต่อเนื่องและรุนแรงขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป
7 สัญญาณเตือนอาการมือสั่นแบบไหนที่เข้าข่ายผิดปกติ
หากมีอาการมือสั่นร่วมกับสัญญาณเตือนเหล่านี้ ถือเป็นความผิดปกติทางระบบประสาทที่ไม่ควรละเลย และควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยทันที
- มือสั่นขณะวางพักอยู่นิ่ง ๆ โดยไม่ได้ขยับหรือทำกิจกรรมใด ๆ หรือสั่นตอนเผลอ ๆ เช่น ระหว่างนั่งดูทีวี
- อาการสั่นเริ่มต้นเกิดขึ้นเพียงข้างใดข้างหนึ่งของร่างกาย
- มือสั่นรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ จนกระทบการใช้ชีวิต เช่น ตักอาหารหก หรือลายมือเปลี่ยน
- มีอาการเคลื่อนไหวช้าลง กล้ามเนื้อ แขนขาแข็งเกร็ง หรือก้าวขาไม่ออก
- มีปัญหาการทรงตัว เดินเซ หรือหกล้มได้ง่ายขึ้น
- มือสั่นร่วมกับอาการใจสั่น เหนื่อยง่าย หรือน้ำหนักลดลงผิดปกติ
- อาการสั่นเกิดขึ้นทันทีหลังเริ่มรับประทานยาชนิดใหม่ เนื่องจาผลข้างเคียงของยา
ขั้นตอนการตรวจวินิจฉัยทางการแพทย์เพื่อหาสาเหตุ
การหาสาเหตุที่แท้จริงของอาการมือสั่นต้องอาศัยการตรวจประเมินอย่างละเอียดโดยแพทย์ เพื่อวางแผนการรักษาได้อย่างมีประสิทธิภาพ
- การซักประวัติและตรวจร่างกาย: ประเมินลักษณะการสั่น จังหวะ ท่าทาง การเคลื่อนไหว และประวัติการใช้ยา
- การตรวจเลือดทางห้องปฏิบัติการ: เช็กระดับฮอร์โมนไทรอยด์ ระดับน้ำตาลในเลือด และค่าเคมีต่าง ๆ
- การตรวจภาพถ่ายเอกซเรย์สมอง: ตรวจ MRI หรือ CT Scan เพื่อดูโครงสร้างสมองและรอยโรค
- การตรวจพิเศษทางระบบประสาท: ตรวจสรีรวิทยาไฟฟ้า หรือทำ F-Dopa PET Scan ในกรณีที่สงสัยโรคพาร์กินสันระยะแรก
แนวทางการรักษาและวิธีดูแลตัวเองเมื่อมีอาการมือสั่น
แนวทางการดูแลและรักษาอาการมือสั่นขึ้นอยู่กับสาเหตุของโรค โดยมีทั้งการรักษาทางการแพทย์และการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน
- การรับประทานยาคุมอาการ: ใช้ยาลดอาการสั่น เสริมสารโดปามีนเพื่อปรับสารสื่อประสาท หรือยารักษาโรคไทรอยด์ตามคำสั่งแพทย์
- การทำกายภาพบำบัดและกิจกรรมบำบัด: ฝึกการทรงตัว เพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ และปรับทักษะการจับสิ่งของ
- การผ่าตัด: อาจพิจารณาการผ่าตัดฝังเครื่องกระตุ้นสมองส่วนลึก (DBS) หรือใช้คลื่นเสียงความถี่สูง (Focused Ultrasound) ในเคสรุนแรง
- การดูแลตนเองประจำวัน: นอนหลับให้เพียงพอ งดเครื่องดื่มคาเฟอีน แอลกอฮอล์ และรับประทานอาหารบำรุงระบบประสาท เช่น วิตามินบี และโอเมก้า-3
ตรวจหาความผิดปกติที่ศูนย์สมองและระบบประสาท โรงพยาบาลกรุงเทพอินเตอร์เนชั่นแนล
ศูนย์สมองและระบบประสาท โรงพยาบาลกรุงเทพอินเตอร์เนชั่นแนล พร้อมให้บริการตรวจวินิจฉัยและรักษาอาการมือสั่นและโรคระบบประสาทอย่างครอบคลุม ด้วยแพทย์เฉพาะทางด้านสมอง ทีมพยาบาล ทีมสหสาขาวิชาชีพ และเทคโนโลยีการรักษาที่ทันสมัย เพื่อลดความรุนแรงและช่วยให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีในระยะยาว
สรุปบทความ
อาการมือสั่นจากความเครียดมักเกิดขึ้นขณะเคลื่อนไหวและหายได้เมื่อผ่อนคลาย ต่างจากโรคพาร์กินสันที่มักสั่นขณะอยู่นิ่งร่วมกับอาการเคลื่อนไหวช้า การสังเกตตัวเองและเข้ารับการตรวจวินิจฉัยตั้งแต่ระยะแรกเริ่มจะช่วยให้ได้รับการรักษาอย่างตรงจุด และป้องกันภาวะแทรกซ้อนในอนาคต
คำถามที่พบบ่อย (FAQ) เกี่ยวกับอาการมือสั่น
1. มือสั่นเวลาตื่นเต้นหรือเครียด ถือว่าเป็นโรคพาร์กินสันหรือไม่
ไม่เป็นโรคพาร์กินสัน เกิดจากระบบประสาทอัตโนมัติถูกกระตุ้นด้วยความเครียด อาการจะค่อย ๆ ดีขึ้นและหายไปเองเมื่อร่างกายผ่อนคลาย แต่หากมีอาการนานผิดปกติ ควรเข้ารับการตรวจวินิจฉัยจากแพทย์เพื่อยืนยันอีกครั้ง
อาการมือสั่นจากโรคพาร์กินสัน สามารถรักษาให้หายขาดได้ไหม
ปัจจุบันยังไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ แต่การใช้ยาร่วมกับการทำกายภาพบำบัดจะช่วยควบคุมอาการและทำให้ผู้ป่วยใช้ชีวิตประจำวันได้ดีขึ้น
หากมีอาการมือสั่นบ่อย ๆ ควรปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการทานอาหารอย่างไร
ควรงดเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนและแอลกอฮอล์ และเน้นทานอาหารบำรุงระบบประสาท เช่น ผักใบเขียว ธัญพืช ไข่ ปลาทะเลที่มีโอเมก้า-3 และผลไม้ที่มีโพแทสเซียม