"ศิลป์แผ่นดิน" เกียรติภูมิงานประณีตศิลป์ไทย

หลังมีประกาศปิดปรับปรุงพระที่นั่งอนันตสมาคม เมื่อ 2 ปีที่แล้ว ซึ่งเป็นสถานที่ในการจัดนิทรรศการศิลป์แผ่นดิน นิทรรศการที่รวบรวมงานหัตถศิลป์ชั้นสูง ผลงานช่างจากสถาบันสิริกิติ์ มาจัดแสดง หลายท่านยังไม่มีโอกาสได้รับชม ปีนี้ศิลป์แผ่นดินกลับมาอีกครั้ง ในรูปแบบพิพิธภัณฑ์ ณ สถานที่แห่งนี้ ศูนย์ศิลปาชีพเกาะเกิด จ.พระนครศรีอยุธยา

บนเนื้อที่กว่า 2 พันไร่ ถูกจัดสรรออกเป็น 4 ส่วน ประกอบด้วย พื้นที่ทำเกษตรกรรม อาคารฝึกงาน กลุ่มหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง และอาคารพิพิธภัณฑ์แห่งนี้ ที่ถูกตกแต่งภายใต้แนวคิดพิพิธภัณฑ์ในสวนสวย

เมื่อก้าวเข้าสู่ภายในอาคาร ที่ส่วนจัดแสดงชั้น 1 เริ่มต้นที่ห้องปีกแมลงทับสีเขียวเหลือบรุ้งอันวิจิตร สวยงามตระการตา

งานฝีมือเครื่องเงินเครื่องทอง ลงยาสี จำลองหมู่เรือพระที่นั่งจากขบวนเรือพระราชพิธี เรือพระที่นั่งศรีสุพรรณหงส์ เรือพระที่นั่งมงคลสุบรรณ และเรือพระที่นั่งศรีประภัศรไชย ที่กลางลำเรือประดิษฐานบุษบกทองคำ ประกอบฉัตร เรียงรายอย่างสง่างาม

ฉากจำหลักไม้เรื่อง สังข์ทอง ฝีมือช่างจำหลักไม้อันวิจิตร สร้างชีวิตให้แผ่นไม้ผืนใหญ่ เล่าเรื่องราววรรณคดีไทย รังสรรขึ้นจากไม้ถึง 3 ชนิด ทั้งไม้สัก ไม้โมกมัน และไม้อุโลก ฉลุฉากให้ปรุทะลุไปใช้ร่วมกับฉากเรื่อง หิมพานต์ที่อยู่อีกด้านอย่างกลมกลืนน่ามหัศจรรย์

ขึ้นมาที่ชั้นสองก็ต้องตื่นตา กับฉากถมทองขนาดใหญ่สีเหลืองอร่าม เรื่องรามเกียรติ์ ฉากสำคัญในวรรณคดี ที่ถ่ายทอดผ่านงานถมทอง ศิลปะโบราณสมัยกรุงศรีอยุธยา

บุษบกมาลา จำลองแบบจากพระที่นั่งบุษบกมาลามหาจักรพรรดิพิมาน ณ พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย ในพระบรมมหาราชวัง เป็นเครื่องประกอบพระราชอิสริยยศ ที่ผสมผสานงานฝีมือจากช่างถึง 7 แผนก อันได้แก่ งานแกะสลักไม้ , เครื่องเงินเครื่องทอง,ช่างถมทอง,ช่างคร่ำ,งานตกแต่งปีกแมลงทับ และงานย่านลิเภา

ส่วนฉากขนาดใหญ่ที่ตั้งตระหง่านตรงกลางห้อง มองเผินๆ อาจเข้าใจว่านี่คือภาพเขียน แต่หากเข้าไปดูใกล้ๆ จะเห็นถึงความละเอียดอ่อนที่ช่างบรรจงปักเส้นไหมไล่ระดับและแสงเงา ให้เกิดเป็นภาพที่มีมิติงดงาม ด้วยไหมน้อย ซึ่งเป็นไหมละเอียดชั้นในสุดของรังไหม  ประดับด้วยเลื่อม และอัญมณีเนื้ออ่อน ถอดความจากวรรณคดีเรื่อง อิเหนา นี่คือฉากปักไหมน้อยที่มีขนาดใหญ่ที่สุดด้วยความสูง 4.29 ม. ยาว 9.61 ม. ใช้เวลาทำ 4 ปี โดยช่างฝีมือถึง 143 คน

ตลอดระยะเวลากว่า 40 ปี ที่สถาบันสิริกิติ์ได้สร้างสรรค์บุคลากร จากลูกหลานชาวไร่ชาวนา มาฝึกฝนจนเป็นช่างศิลปาชีพสู่ระดับฝีมือช่างหลวงแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ที่รังสรรผลงานประณีตศิลป์ทรงคุณค่ารวม 23 สาขา

หลังจากเดินชมงานหัตถศิลป์ชั้นสูง ในส่วนจัดแสดงกันจนเต็มอิ่มแล้ว ที่นี่คือร้านจำหน่ายสินค้าที่ระลึก ผลิตภัณฑ์จากช่างฝีมือ สถาบันสิริกิต์ เห็นแบบนี้ มีราคาตั้งแต่หลักสิบ ไปจนถึงหลักพัน

เป็นที่ประจักษ์ชัดแล้วว่างานช่างไทยโบราณ ที่บ่งบอกเอกลักษณ์ความเป็นไทย บุคลากรฝีมือเยี่ยมที่สามารถสร้างงานศิลป์ชั้นสูง ที่แม้แต่นานาชาติยังร่วมยกย่อง ล้วนเกิดจากพระวิสัยทัศน์ ของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ที่ทรงทุ่มเทพระวรกาย และพระราชหฤทัย ที่จะสืบสานศิลปะไทยฝากไว้เป็นสมบัติของแผ่นดิน