ฮาวทูสร้าง “คลองไส้ไก่” ตัวช่วยรักษาผืนป่าและพื้นที่ทำกิน

ทำความรู้จักคลองไส้ไก่...คลองไส้ไก่ คือ การขุดร่องน้ำในที่ดิน โดยเลียนแบบความคดเคี้ยวของหนองน้ำตามธรรมชาติ ซึ่งเป็นรูปแบบหนึ่งของหลุมขนมครกเพื่อกักเก็บนํ้าและกระจายความชุ่มชื้นไปทั่วบริเวณพื้นที่เพาะปลูก

วิธีขุดคลองไส้ไก่

เริ่มจากการขุดเป็นร่องที่มีความกว้างและความลึก 50 เซนติเมตร  แล้วนำดินที่ขุดนั้นมาถมในฝั่งตรงข้ามของแหล่งน้ำที่ไหลมา เป็นคันดินให้กว้าง 1 เมตร แล้วบนคันดินก็ปลูกแฝกเพื่อลดการพังทลาย ตลอดจนปลูกไม้ผล ผักสวนครัวไว้เป็นแหล่งอาหารได้

นอกจากนี้ ให้ขุดหลุมเล็ก ๆ เพื่อให้น้ำที่ไหลมาตกในหลุม วิธีนี้จะเป็นการชะลอน้ำที่ไหลผ่านไม่ให้ไหลแรงเกินไป รวมถึงการทำฝายเล็ก ๆ เป็นระยะ ๆ เพื่อชะลอน้ำ เพื่อให้น้ำซึมลงใต้ดินได้มากที่สุด  ที่สำคัญยังเป็นการล็อกตะกอนดินที่เกิดจากการทับถมกันของใบไม้และอินทรีย์วัตถุต่าง ๆ อันอุดมไปด้วยธาตุอาหารที่จำเป็นแก่พืช

คลองไส้ไก่มี 3 แบบ...

แบบแรก คือ คลองไส้ไก่บนพื้นที่ลาดเอียงที่เป็นภูเขา เป็นการขุดคลองไส้ไก่เพื่อรับน้ำจากบริเวณพื้นที่ลาดชันให้ลงมาสู่คลองไส้ไก่  เพื่อให้น้ำไหลเอื่อย ๆ ซึมลงดินให้มากที่สุดแล้วไหลผ่านไปยังพื้นที่ต่ำสุด

แบบที่สอง คือ คลองไส้ไก่บนพื้นที่เนิน เพื่อเปลี่ยนทางน้ำให้ไหลมายังพื้นที่เพาะปลูก สร้างความชุ่มชื่นของพื้นที่

และแบบที่สาม คลองไส้ไก่บนพื้นที่ราบลุ่ม จะขุดคลองให้คดโค้งให้น้ำไหลเอื่อย แต่จะค่อย ๆ ไหลแบบเคลื่อนตัวตลอดเวลา ซึ่งนอกจากกระจายความชุ่มชื้นแล้วยังทำให้อากาศเข้ามาแทรกในน้ำ แบบนี้จะทำให้ “น้ำไม่เน่า”

ประโยชน์ของ “คลองไส้ไก่” 

หากอธิบายให้เห็นภาพ ประโยชน์หลักที่ได้จากคลองไส้ไก่มี 4 อย่างด้วยกัน คือ ช่วยกักเก็บน้ำให้ซึมลงใต้ดิน เปลี่ยนทางน้ำให้กระจายสู่พื้นที่เพาะปลูก ล็อกตะกอนดินหรือธาตุอาหาร และป้องกันการพังทลายของหน้าดิน

สารพัดประโยชน์ของคลองไส้ไก่ที่ทำตามได้ไม่ยาก นับเป็นตัวช่วยหนึ่งของเกษตรกรทั้งมือใหม่และมืออาชีพที่จะทำให้พื้นที่ทำกินของตนเองมีความชุ่มชื้น เก็บน้ำฝนหล่อเลี้ยงดินและพืชผลตลอดทั้งปี นอกจากนี้ เรายังมีคลิปสั้น ฮาวทู สร้าง ‘คลองไส้ไก่’ โดย อ.บุญล้อม เต้าแก้ว คณะทำงานมูลนิธิกสิกรรมธรรมชาติ ที่นำความรู้มาฝากกันอีกด้วย

ผู้ที่สนใจสามารถติดตามข้อมูลข่าวสารและคลังความรู้ต่างๆ เกี่ยวกับกสิกรรมธรรมชาติตามแนวทางศาสตร์พระราชาและภูมิปัญญาท้องถิ่นได้ที่

http://www.ajourneyinspiredbytheking.org/th/knowledge/

https://www.facebook.com/ajourneyinspiredbytheking/

“บ้านไร่ยายลิ้ม” จ.เพชรบุรี พื้นที่กสิกรรมธรรมชาติแห่งศิลปะที่เกิดจากศาสตร์พระราชา

“โคก หนอง นา” โมเดล ดูแลป่าต้นน้ำเมืองไทยตามศาสตร์พระราชา