ตุรกี...อันตราย..กระทบอาเซียน

ที่น่าสังเกต คือ สหรัฐอเมริกาและสหภาพยุโรปที่เป็นพี่ใหญ่สนับสนุนตุรกี มีท่าทีกล้าๆกลัวๆ ในการตอบโต้การกระทำของแอร์ ดวน ทั้งนี้เป็นเพราะว่าบทบาทของตุรกีในประเด็นความมั่นคงในฐานะเป็นฐานใหญ่ในภูมิภาคต่อสู้กลุ่มก่อการร้ายกลุ่มต่างๆรวมทั้งกลุ่มไอซิส แถมยังเป็นหน้าด่านในการรับการทะลักของผู้อพยพชาวซีเรียทั้งหลายทั้งปวง

ก่อนหน้านี้ตุรกีเนื้อหอมมาก สหภาพยุโรปหรืออียู ถึงกับยอมตามข้อเรียกร้องของตุรกีว่าจะต้องให้สิ่งตอบแทนที่คุ้มค่า ถ้าตุรกีช่วยอียูทั้งเรื่องต่อต้านการก่อการร้ายและผู้อพยพ คือให้พิจารณาเข้าเป็นสมาชิกอียูโดยเร็วเพราะมีความล่าช้ามานานภึง 15 ปี และให้อียูยอมผ่อนผันเรื่องวีซ่าให้ตุรกี

ที่น่าสนใจคือ ในช่วงสองปีที่ผ่านมาตุรกีสนใจประเทศในภูมิภาคเอเซียนอาคเนย์และอาเซียน รัฐาลแอร์ ดวนกำลังเบนเข็มนโยบายต่างประเทศมุ่งมาที่อาเซียนโดยเฉพาะไทยและอินโดนีเซีย มาเลเซีย สหภาพยุโรปและสหรัฐอเมริกา ทั้งทางการเมืองและเศรษฐกิจ ตอนนี้ตุรกีพยายามจะเป็นคู่เจรจาอาเซียนให้ได้ แต่สมาชิกอาเซียนยังไม่มีฉันทามติและยังไม่ยอมรับคู่เจรจาเพิ่ม ขณะนี้อาเซียนมีทั้งหมด 11 คู่เจรจา นอร์เวย์เป็นประเทศล่าสุดที่ได้เข้ามาในฐานะที่เป็นประเทศให้ความช่วยเหลือทางการพัฒนาเป็นพิเศษต่ออาเซียน

ตุรกีหลังการเลือกตั้งเมื่อเร็วๆ นี้ ทำให้รัฐบาลตุรกีของนายกรัฐมนตรีเทย์ยิป ได้รับคะแนนเสียงข้างมากในรัฐสภา สามารถตั้งรัฐบาลเสียงข้างมากได้ ไม่ต้องอาศัยพรรคเล็กพรรคน้อยเข้ามาช่วย เหมือนผลเลือกตั้งเมื่อต้นปีที่ทำให้สภาพการเมืองในตุรกียุ่งยากมาก

ตามจริงไทยกับตุรกีมีความสัมพันธ์ทวิภาคีที่ดีมากๆ จนกระทั่งเกิดเรื่องระเบิดที่ศาลท้าวมหาพรหมเอราวัณ ทำให้ไทยตาสว่างขึ้นมาเยอะ เพราะตุรกีไม่ธรรมดามีลูกเล่นเยอะเล่นทางการไทยปวดหัว การหาตัวมือระเบิดสร้างปัญหามาก ทางการตุรกีให้ข้อมูลต่อทางการไทยไม่ครบ โดยเฉพาะกับกลุ่มต่อต้านที่มีชายอุยกรูว์รวมอยู่ด้วย

สำหรับตุรกี กลุ่มนี้ต้องการก่อตั้งประเทศอิสระใหม่ชื่อว่าเตอกิสถานในดินแดนจีน ประเด็นนี้ทางรัฐบาลจีนคัดค้านและถือว่ากลุ่มนี้เป็นผู้ก่อการร้าย แต่ทุกวันนี้กลุ่มนี้ใช้ตุรกีเป็นแห่งต่อต้านจีน ทำให้ไทยพลอยติดหางว่าวไปด้วย ได้รับผลเสียหายมาก

ตุรกีต้องการจะพัฒนาสัมพันธ์กับเอเซีย ในอดีตที่ผ่านมา นโยบายเอเซียนั้นสนใจแต่จีนและญี่ปุ่น ขณะนี้ตุรกีพยายามเข้าหาประเทศเอเซียอื่นๆ ตามปกตินโยบายของต่างประเทศตุรกีนั้นมุ่งเข็มไปที่เอเซียกลางและประเทศในตะวันออกกลางเท่านั้น เพราะถือว่าเป็นเมืองหน้าด่านของยุโรป

ตุรกีเป็นสมาชิกองค์การนาโต้ ต้องยอมรับว่าไม่ธรรมดาฐานะของตุรกีตอนนี้ เมื่อเปรียบเทียบกับมหาอำนาจระดับกลาง เช่น บราซิล เม็กซิโก ออสเตรเลีย และเกาหลีใต้ เพราะสามารถรับลูกต่อในนโยบายความมั่นคงต่างๆ โดยเฉพาะในประเด็นที่เกี่ยวกับขบวนการต่อสู้กับกลุ่มไอเอส

แต่การเมืองของตุรกีมีการพลิกผันมากในช่วงสิบปีที่ผ่านมา ก่อนหน้านี้กลุ่มการเมืองและภาคประชาสังคมในตุรกีมีสัมพันธ์ที่ดีกับรัฐบาล มาตอนนี้ภาคประชาสังคมโดยเฉพาะกลุ่มที่เรียกกว่ากลุ่มเคลื่อนไหวกูแลน  (Gulen Movement) ที่มีเครือข่ายในประเทศอิสลามทั่วโลกในด้านต่างๆ กลุ่มนี้เข้ามาไทยหลังเกิดสึนามิมีเจ้าหน้าที่ตุรกีเข้ามาช่วยในทางด้านมนุษยธรรมและเสริมสร้างชุมชน ในช่วงที่ผ่านมามีการจัดตั้งโรงเรียนนานาชาติสอนภาษาและศาสนาอิสลามและวิชาสังคมอื่นๆ

ในสองปีที่ผ่านมา กลุ่มกูแลนเกิดความขัดแย้งกับนายกรัฐมนตรีตุรกีเอ็นโดอันจนหัวหน้าชื่อ เฟดฮุลเลาะห์ กูเลน (Fethullah Gullen) ต้องหนีออกจากสำนักงานในตุรกีและกิจกรรมส่วนใหญ่ไปอยู่นอกประเทศที่สหรัฐอเมริกา ต่อมามีข่าวตามมาว่ารัฐบาลตุรกีพยายามตามจับกลุ่มนี้ในข้อหาพยายามล้มล้างรัฐบาล

ตอนนี้กลุ่มกูแลนมีตัวแทนในสมาชิกอาเซียนโดยเฉพาะในอินโดนีเซีย ไทยและมาเลเซีย ในช่วงที่มีสัมพันธ์ที่ดีกับรัฐบาลตุรกีนั้น กลุ่มกูแลนถือได้ว่าเป็นมือภาคประชาสังคมของรัฐบาลตุรกี จึงไม่แปลกที่จะเข้ามามีบทบาทในการให้ความช่วยเหลือกลุ่มอุยกรูว์ที่เข้ามาคั่งค้างในไทยเมื่อสามปีก่อน

ในอนาคตตุรกีอาจจะได้เป็นคู่เจรจาเฉพาะด้านกับอาเซียน เพราะได้รับการสนับสนุนจากอินโดนีเซียและมาเลเซีย ในขณะนี้อาเซียนยังไม่อยากขยายสมาชิกคู่เจรจาออกไปอีก จากจำนวน 11 ประเทศที่มีอยู่

ส่วนไทยกำลังต้องการเจรจากรอบการค้าเสรีกับตุรกีเพื่อเปิดตลาดเข้าเอเซียกลางและตะวันออกกลาง การท่องเที่ยวระหว่างสองประเทศกำลังเป็นธุรกิจที่ทำรายได้สูง คนไทยไปเที่ยวตุรกีปีละหลายหมื่นคน จนมีการยกเลิกการใช้วีซ่า

AFP Photo / OZAN KOSE