สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ องค์การมหาชน (สดร.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมยกระดับความสามารถทางดาราศาสตร์ครั้งสำคัญ ด้วยการเปิดตัวกล้องโทรทรรศน์วิทยุแห่งชาติขนาดใหญ่ที่สุดในอาเซียน พร้อมระบบวิจัยขั้นสูง ที่ไม่เพียงส่องจักรวาล แต่ยังจับตาเปลือกโลกและคาดการณ์แผ่นดินไหวได้อย่างแม่นยำ
โดย สดร. ใช้พื้นที่กว่า 50 ไร่ ในศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้ อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ เป็นศูนย์กลางสำคัญของงานวิจัยด้านดาราศาสตร์วิทยุในประเทศไทย ติดตั้งกล้องโทรทรรศน์วิทยุไว้ 2 ชนิด
ได้แก่ กล้องโทรทรรศน์วิทยุแห่งชาติ ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 40 เมตร ซึ่งเป็นกล้องขนาดใหญ่ที่สุดแห่งแรกในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ออกแบบมาเพื่อสังเกตการณ์วัตถุในอวกาศ เช่น ดาวฤกษ์ กาแล็กซี และหลุมดำ โดยรองรับคลื่นความถี่ตั้งแต่ 300 เมกะเฮิร์ตซ์ ถึง 115 กิกะเฮิร์ตซ์ และคลื่นหลากหลายย่านความถี่
ซึ่งอุปกรณ์ทั้งหมดนี้พัฒนาขึ้นโดยนักวิจัยไทย ร่วมมือกับสถาบันดาราศาสตร์ชั้นนำจากเยอรมนี เกาหลีใต้ และสเปน
ขณะที่กล้องโทรทรรศน์วิทยุแบบวีกอส ที่ตั้งอยู่เคียงข้างกัน มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 13 เมตร สนับสนุนโดยประเทศจีน ใช้สำหรับการศึกษาด้านยีออเดซีหรือภูมิมาตรศาสตร์ อีกทั้งยังใช้ร่วมในเครือข่ายแทรกสอดระยะไกลเพื่อสำรวจเอกภพ และเก็บข้อมูลการเคลื่อนที่ของเปลือกโลกในระดับมิลลิเมตร
ซึ่งมีประโยชน์ต่อการคาดการณ์แผ่นดินไหว และการศึกษาการเปลี่ยนแปลงตำแหน่งของโลกในอวกาศ ที่ตั้งอยู่บนแผ่นเปลือกโลกที่ต่างกัน เพื่อใช้ประเมินแนวโน้มการเคลื่อนไหวของโลกอย่างครอบคลุม
ทั้งนี้ สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) อยู่ระหว่างการก่อสร้างกล้องโทรทรรศน์วิทยุแบบวีกอสอีก 2 แห่งทั่วประเทศ ในจังหวัดนครศรีธรรมราชและสงขลา
นับเป็นก้าวสำคัญของวงการดาราศาสตร์ไทย ที่ไม่เพียงมองออกไปยังจักรวาล แต่ยังมองลึกลงสู่ภายในโลก เพื่อสร้างองค์ความรู้ร่วมกับนานาชาติที่สามารถนำไปใช้ได้จริงในอนาคต