วันที่ 29 ม.ค. 2569 รศ.ดร.ษัษฐรัมย์ ธรรมบุษดี กรรมการประกันสังคมฝ่ายผู้ประกันตน หรือตัวแทนจากทีมประกันสังคมก้าวหน้า เปิดเผยข้อมูลเชิงลึกที่สะท้อนถึงวิกฤตการบริหารงานภายใน “กองทุนประกันสังคม” ซึ่งเป็นกองทุนขนาดมหึมาที่มีเงินไหลเข้าจากระบบภาษีการจ้างงาน (Payroll Tax) ปีละกว่า 2 แสนล้านบาท โดยเปรียบเทียบโครงสร้างองค์กรในปัจจุบันว่าเป็นเสมือนประเทศในยุคสงครามเย็น ที่มีระบบราชการตึงตัว และล้าหลัง
แม้ปัจจุบันจะมีคณะกรรมการประกันสังคมที่มาจากการเลือกตั้ง แต่ในทางปฏิบัติกลับพบว่าเป็นโครงสร้างที่บอร์ดไม่สามารถสั่งการสำนักงานประกันสังคมได้จริง เนื่องจากอำนาจการบริหารจัดการยังยึดโยงอยู่กับกลไกราชการและฝ่ายการเมืองอย่างเหนียวแน่น และมีปัญหาเสถียรภาพของผู้บริหารระดับสูงเป็นหนึ่งในอุปสรรคสำคัญ โดยในช่วงเวลาเพียง 1 ปี 11 เดือนที่ผ่าน มีการเปลี่ยนเลขาธิการสำนักงานประกันสังคมไปแล้วถึง 4 คน ปลัดกระทรวง 3 คน และรัฐมนตรี 3 คน ซึ่งข้าราชการระดับสูงเหล่านี้มักเข้ามารับตำแหน่งในช่วงสั้นๆ ทำให้การบริหารงานขาดความต่อเนื่อง ไม่สามารถวางแผนระยะยาวเพื่อผู้ประกันตนได้ และมักถูกโยกย้ายตามวาระของระบบราชการมากกว่าผลงาน
ส่วนประเด็นที่สร้างความกังวลใจที่สุดคือประสิทธิภาพและความโปร่งใสในการลงทุน โดยเฉพาะกรณีศึกษาที่ถูกขนานนามว่า “ปาฏิหาริย์แห่ง Skyy9” ซึ่งเกิดขึ้นในสมัยที่บอร์ดมาจากการแต่งตั้งของ คสช. ข้อมูลระบุว่ามีการอนุมัติเข้าลงทุนในโครงการตึกมูลค่าสูงถึง 7,000 ล้านบาท ด้วยความเร็วที่ผิดปกติ โดยเริ่มขอกรอบการลงทุนเมื่อวันที่ 1 ส.ค. 2565 และได้รับการเห็นชอบแผนการลงทุนในวันที่ 2 ก.ย. 2565 รวมใช้เวลาพิจารณาเพียง 1 เดือนเศษเท่านั้น ซึ่งแตกต่างอย่างสิ้นเชิงกับการพิจารณาปรับสิทธิประโยชน์พื้นฐานให้ประชาชน เช่น ค่าเดินทางพบแพทย์ของผู้ประกันตนมาตรา 40 ที่ใช้เวลาพิจารณายืดเยื้อยาวนานถึง 16 เดือน
นอกจากนี้ รศ.ดร.ษัษฐรัมย์ ยังเปรียบเทียบให้เห็นภาพความเสียหายว่า เม็ดเงินลงทุนจำนวนมหาศาลนี้ หากนำมาบริหารจัดการสิทธิประโยชน์ จะมีค่าเท่ากับงบประมาณที่ใช้เพิ่มเงินสงเคราะห์บุตรให้เด็กไทย 1.2 ล้านคน จาก 800 บาท เป็น 1,000 บาท ได้ทันที แต่กลับถูกนำไปลงทุนในสินทรัพย์ที่ขาดการเปรียบเทียบข้อเสนอจากคู่แข่ง และมีลักษณะพุ่งเป้าไปที่สินทรัพย์รายนี้ทันที
รศ.ดร.ษัษฐรัมย์ ระบุอีกว่า ความบิดเบี้ยวของการบริหารยังลามไปถึงข้อจำกัดทางกฎหมายที่สร้างความเสียหายทางการเงิน โดยสำนักงานประกันสังคมไม่ยอมทำสัญญาจ้างที่ปรึกษากฎหมาย เพื่อตรวจสอบสัญญาการลงทุนโดยตรง โดยอ้างว่าเป็นระบบราชการทำไม่ได้ ทั้งที่สำนักงานอัยการสูงสุดระบุว่าทำได้หากรับผิดชอบเอง การปัดความรับผิดชอบนี้ส่งผลให้กองทุนต้องเลี่ยงไปลงทุนผ่านกองทรัสต์ (Trust) ซึ่งทำให้ต้องเสียค่าธรรมเนียมบริหารจัดการสูงถึง 30-40 ล้านบาท แทนที่จะเสียค่าจ้างทนายความเพียงหลักแสนหรือหลักล้านบาท
ในด้านบุคลากรและการบริหารพอร์ตลงทุน รศ.ดร.ษัษฐรัมย์ ชี้ให้เห็นถึงการจัดวางคนที่ไม่ตรงกับงาน ภายใต้ระบบราชการ แม้กองทุนจะมีเจ้าหน้าที่การลงทุน 91 คน และมีผู้เชี่ยวชาญระดับ CFA/CISA 15 คน แต่ตำแหน่งผู้อำนวยการกองบริหารการลงทุน ซึ่งต้องดูแลพอร์ตหุ้นไทยและการลงทุนหลักแสนล้านบาท กลับถูกแต่งตั้งโดยนำข้าราชการจากสายงานอื่นมาดำรงตำแหน่ง เช่น อดีตผู้บริหารศูนย์ฟื้นฟูทุพพลภาพ เพื่อให้ข้าราชการรายนั้นได้เลื่อนระดับเป็นซี 9 (C9) ตามเส้นทางราชการ ส่งผลให้วิสัยทัศน์และการตัดสินใจลงทุนขัดแย้งกับหลักวิชาการสากล
สำหรับสถานะทางการเงินของกองทุนในปัจจุบัน พบว่ามีความเปราะบางในบางส่วน โดยเฉพาะกองทุนรักษาพยาบาลที่กำลังเผชิญวิกฤต เงินสำรองติดลบและมีรายจ่ายมากกว่ารายได้ปีละหลักพันล้านบาท เนื่องจากต้นทุนค่ารักษาพยาบาลที่สูงขึ้นและความสัมพันธ์ที่ตึงเครียดกับโรงพยาบาลเอกชน ในขณะที่กองทุนบำนาญชราภาพ ซึ่งเป็นกองทุนที่มีขนาดใหญ่ที่สุด ยังเป็นความหวังในการสร้างผลตอบแทนระยะยาว หากมีการบริหารจัดการความเสี่ยงที่ถูกต้อง
ทั้งนี้เพื่อแก้ไขปัญหาเชิงโครงสร้างที่ฝังรากลึก ทีมประกันสังคมก้าวหน้าจึงเสนอแนวทางปฏิรูปที่เรียกว่า Democratize หรือการคืนอำนาจให้ประชาชนและผู้ประกันตน ซึ่งไม่ใช่การแปรรูปให้เป็นเอกชน โดยมีข้อเสนอหลัก ได้แก่
1. ปรับเปลี่ยนสถานะสำนักงานประกันสังคมให้เป็นนิติบุคคลที่มีฐานะเป็นหน่วยงานรัฐแต่ไม่ใช่ส่วนราชการ เพื่อความคล่องตัวในการบริหารและทำสัญญา
2. ตัดอำนาจรัฐมนตรีกระทรวงแรงงาน ไม่ให้เข้ามาแทรกแซงการแต่งตั้งข้าราชการและเลขาธิการ เพื่อป้องกันระบบเด็กฝากและการเมืองแทรกแซง
3. ปรับโครงสร้างบอร์ด โดยลดจำนวนกรรมการลงแต่ขยายวาระการดำรงตำแหน่งจาก 2 ปี เป็น 4 ปี เพื่อให้เกิดความต่อเนื่องในการทำงาน และกำหนดให้มีสัดส่วนผู้เชี่ยวชาญร่วมกับตัวแทนฝ่ายนายจ้าง-ลูกจ้างอย่างชัดเจน
ทั้งนี้ รศ.ดร.ษัษฐรัมย์ ยืนยันว่าภายหลังจากที่ทีมประกันสังคมก้าวหน้าเข้ามาตรวจสอบและพบความผิดปกติเหล่านี้ คณะกรรมการได้สั่งระงับการลงทุนในสินทรัพย์นอกตลาดไว้ทั้งหมดตั้งแต่ปลายปีที่ผ่านมา จนกว่าการจัดทำกรอบการบริหารความเสี่ยงฉบับใหม่ที่รัดกุมจะแล้วเสร็จ เพื่อป้องกันไม่ให้เงินของผู้ประกันตนต้องสูญเสียไปกับการลงทุนที่ขาดความโปร่งใสซ้ำรอยกรณี Skyline อีกในอนาคต
- คอนเทนต์พิเศษ
สำหรับคุณ - TOP สังคม
- วิดีโอยอดนิยม
