ขาเทียม คืออวัยวะเทียมที่ใช้ทดแทนอวัยวะที่สูญเสียไป โดยมีเป้าหมายเพื่อช่วยให้ผู้พิการขาขาดสามารถกลับมาใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างเหมาะสมและมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ปัจจุบันยังมีความเข้าใจผิดว่า สิ่งของเหลือใช้ อะลูมิเนียมบางชนิด หรือวัสดุต่าง ๆ ที่ประชาชนบริจาค สามารถนำไปผลิตเป็นขาเทียมได้โดยตรงทั้งหมด ทั้งที่ในความเป็นจริงการบริจาคสิ่งของที่ไม่ตรงตามความต้องการ อาจสร้างภาระให้แก่หน่วยงานในการคัดแยกและจัดการวัสดุเหล่านั้น
ทีมข่าว PPTV Online สอบถามไปยัง ผู้บริหารมูลนิธิขาเทียม ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ได้ให้ข้อมูลว่ามูลนิธิฯ ได้จัดตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2535 เพื่อช่วยเหลือผู้พิการขาขาดโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ตามปณิธานของ สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ให้บริการขาเทียมมาแล้วกว่า 60,000 ขา เฉลี่ยปีละประมาณ 3,000 ขา
ในอดีตเคยนำวัสดุเหลือใช้ มาพัฒนาเป็นชิ้นส่วนสำหรับผลิตขาเทียม โดยเฉพาะขวดพลาสติกเครื่องดื่มนมเปรี้ยว และอะลูมิเนียมจากห่วงดึงฝากระป๋อง โดยพลาสติกจะนำไปละลายในสารละลายทินเนอร์ เพื่อทำเบ้าขาเทียม และอะลูมิเนียมจะนำไปหลอม เป็นแท่งและนำมากลึงทำแกนขาเทียม ข้อดีคือมีน้ำหนักเบาแข็งแรงพอที่รับแรงกดจากน้ำหนักตัว แต่ก็พบข้อด้อย โดยเฉพาะชิ้นส่วนที่ทำจากอะลูมิเนียมคือ เกิดการผิดรูปเมื่อได้รับแรงบิด
จากนั้นพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ได้เล็งเห็นว่า ทินเนอร์มีความอันตรายต่อสุขภาพของทั้งผู้ป่วย และช่างทำขาเทียม จึงเปลี่ยนมาใช้พลาสติกโพลีโพรพิลีนและไฟเบอร์แทน ซึ่งมีความเบาและแข็งแรงกว่า
จากข้อมูลยังพบว่า ปัจจุบันชิ้นส่วนโลหะสำหรับขาเทียมตามแบบของมูลนิธิขาเทียมฯ เลือกใช้อะลูมิเนียมเกรดสูงและเหล็กกล้าไร้สนิม หรือสเตนเลสสตีล ซึ่งมีคุณสมบัติเหมาะสมกับการใช้งานและมีความเหนียวมากกว่าอะลูมิเนียมทั่วไป โดยมีการพัฒนาให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากลเพื่อเพิ่มความแข็งแรง ความปลอดภัย และอายุการใช้งาน
ด้วยเหตุนี้ อะลูมิเนียมที่ประชาชนบริจาคให้มูลนิธิขาเทียมฯ ในปัจจุบัน จึงไม่ได้ถูกนำไปผลิตเป็นชิ้นส่วนขาเทียมโดยตรง แต่มูลนิธิฯ จะนำอะลูมิเนียมดังกล่าวไปจำหน่ายให้โรงงานอุตสาหกรรม และนำรายได้มาเป็นทุนสำหรับจัดซื้อวัสดุและอุปกรณ์ ที่จำเป็นต่อการผลิตขาเทียมที่มีคุณภาพ
อะไรบริจาคได้ และอะไรบริจาคไม่ได้?
บริจาคได้ เปลี่ยนเป็นทุนผลิตขาเทียม
- กระป๋องอะลูมิเนียม
- ห่วงดึงฝากระป๋อง
- แผ่น แท่ง และข้อต่อต่าง ๆ ที่เป็นอะลูมิเนียม
- อุปกรณ์ทำอาหารที่เป็นอะลูมิเนียม
- ล้อแม็ก และหม้อน้ำรถ
นอกจากนี้มูลนิธิขาเทียมฯ ยังรับบริจาค “ถุงน่อง” ใช้แล้ว ไม่จำกัดขนาด สภาพ และสี เพื่อนำไปใช้เป็นส่วนหนึ่งในกระบวนการผลิตขาเทียม โดยผู้บริจาคควรซักทำความสะอาดก่อนส่งบริจาค
วัสดุที่ไม่รับบริจาค
- ฟอยล์ยา
- ฟอยล์ห่ออาหาร
- ซองขนม และถ้วยฟอยล์
- ลวดเย็บกระดาษ
มูลนิธิฯ ระบุว่าผู้ที่ต้องการช่วยเหลือคนพิการขาขาดสามารถร่วมสนับสนุนได้หลายรูปแบบ ทั้งการบริจาคเงิน อะลูมิเนียมที่กำหนด ซึ่งล้วนมีส่วนช่วยสนับสนุนการดำเนินงานของมูลนิธิฯ และกระบวนการผลิตขาเทียม เพื่อให้คนพิการขาขาดมีขาเทียมที่เหมาะสมสำหรับการใช้ชีวิตประจำวัน